كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن كەزەكتى ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ قاتىستى. بريفينگ بارىسىندا ول قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋى توڭىرەگىندەگى بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەر جايىندا ايتىپ بەردى.
ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولۋدىڭ مۇناي-گاز جانە ماشينا جاساۋ سالالارىنداعى وتاندىق كاسىپورىندارعا تيگىزەتىن اسەرى مەن ۇكىمەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قولداۋلارعا توقتالدى.
«وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, دسۇ-عا مۇشە بولۋ ۇدەرىسىنىڭ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ماڭىزى زور. بىراق كەز كەلگەن ۇدەرىستىڭ ەكى جاعى قاتار جۇرەتىنىن بارلىعىمىز جاقسى بىلەمىز. وسى ورايدا ۇيىمعا مۇشە بولۋ ءبىر جاعىنان, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرسا, ەكىنشى جاعىنان, سىناق بولىپ ەسەپتەلىنەدى», دەدى م.مىرزاعاليەۆ.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ اتاپ وتۋىنشە, بۇل ۇيىمنىڭ ەرەجەسى جەرگىلىكتى قامتۋ ماسەلەسىندە مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ مەحانيزمدەرىن پايدالانۋعا ايتارلىقتاي شەكتەۋلەر قويادى. دەگەنمەن, قازاقستان جەر قويناۋىن پايدالانۋ ماسەلەسىندە 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىنگى وتپەلى كەزەڭنىڭ شارتتارىن پايدالانا وتىرىپ, قولدانىستاعى كەلىسىمشارتتارداعى جەرگىلىكتى قامتۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەردى ساقتاپ قالا الدى. اتالعان شارت 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن نەمەسە اياقتالۋ ۋاقىتىنىڭ باستاپقى مەرزىمىنە دەيىن جاسالعان كەلىسىمشارتتارعا قاتىستى قولدانىلماق. الايدا, قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرگەننەن كەيىن دە قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ نارىعىندا جەر قويناۋىن پايدالانۋعا قاتىستى كەلىسىمشارتتاردا جەرگىلىكتى قامتۋ جونىندەگى تالاپتاردى بەلگىلەۋ قۇقىعىن جوعالتقان جوق.
«ول 50 پايىزدىق دەڭگەيدى قۇرايدى. وسى ورايدا بۇگىنگى كۇنگە دەيىن مۇناي-گاز كومپانيالارىنىڭ ساتىپ الۋلارىنداعى قازاقستاندىق جۇمىستار مەن قىزمەتتەردىڭ وندىرۋشىلەرىنە قاتىستى قولدانىلىپ كەلگەن 20 پايىزدىق شارتتى جەڭىلدىك ساقتالىپ قالعانىن اتاپ وتكەن ءجون», دەدى م.مىرزاعاليەۆ.
سونىمەن قاتار, ول «قازاقستاندىق جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى وندىرۋشىلەر» تەرمينى وزگەرىسكە ۇشىرايتىندىعىن اتاپ ءوتتى. «ياعني, وتپەلى كەزەڭدە جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋداعى 20 پايىزدىق شارتتى جەڭىلدىك ۇلەسىندە 75 پايىزى قازاقستان ازاماتتارى جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالارعا بەرىلسە, وتپەلى كەزەڭ اياقتالعاننان سوڭ ۇلەسىندە شامامەن 50 پايىزى بىلىكتى قازاقستان ازاماتتارى جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالارعا بەرىلەدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
سوڭعى بىرنەشە جىل بويى, اتاپ ايتقاندا, 2010 جىلدان بەرى ەلىمىزدە مۇناي-گاز سالاسىندا قازاقستاندىق قامتۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. ناقتى دەرەكتەرگە جۇگىنەر بولساق, بۇگىنگى كۇنى 2014 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس 3,1 ترلن. تەڭگە كولەمىندە ساتىپ الۋلاردىڭ ىشىندەگى قازاقستاندىق قامتۋ دەڭگەيى 1,7 ترلن. تەڭگەنى قۇراعان. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ اتاپ وتۋىنشە, 2010 جىلى بۇل كورسەتكىش نەبارى 680 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان ەدى.
«ياعني, ءوسىم 2,5 ەسە بولىپ وتىر. بۇل وتە قارقىندى ديناميكا ەكەندىگى تۇسىنىكتى. جالپى, ءبىز وسى ديناميكانى ودان ءارى قولداي بەرگىمىز كەلەدى», دەدى م.مىرزاعاليەۆ.
دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋ بارىسىندا وتاندىق كاسىپورىنداردى مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىگىنىڭ ءبىرى «ەرتە تەندەر» بولماق. «وعان سايكەس تاۋار جەتكىزۋگە نەمەسە قىزمەت كورسەتۋگە قاتىستى جاسالعان كەلىسىمشارتتاردىڭ مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى. مەرزىمدى كەيىنگى قالدىرۋ قازاقستان اۋماعىندا ءوندىرىستى جولعا قويۋ ءۇشىن بەرىلەدى. قازىرگى تاڭدا «ەرتە تەندەر» مەحانيزمى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن قاراشىعاناق جوباسىن كەڭەيتۋ اياسىندا 15 تاۋار جانە قىزمەت تۇرلەرى تاڭدالدى. ونىڭ ىشىندە 6 ءتۇرى بويىنشا جۇمىستاردى اعىمداعى جىلى باستاۋعا شەشىم قابىلداندى», دەدى م.مىرزاعاليەۆ.
قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىنە بايلانىستى تۋىندايتىن بىرقاتار تاۋەكەلدەر بار ەكەنى انىق. سوندىقتان, ەلىمىز ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ ىسىنە كىرىسىپ كەتكەن. بۇل شارالار تۋىندايتىن قاۋىپتەردىڭ اسەرىن وتپەلى كەزەڭ بارىسىندا تارتىلاتىن زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن باسەكەگە قابىلەتتى تاۋارلار جانە قىزمەتتەر شىعارۋ ءوندىرىسىن يگەرۋ ارقاسىندا جەڭىلدەتەدى. وسى ورايدا ۆيتسە-مينيستر ەلىمىزدە مۇناي-گاز كومپانيالارى ساتىپ الاتىن تاۋارلارعا كۇردەلى ساراپتاما جاسالىپ, قازاقستاندا ءوندىرۋ ءتيىمدى, ۇزاق مەرزىمدى سۇرانىسقا يە جانە جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جاعداي جاسايتىن ونىمدەردىڭ ءتىزىمى جاسالعانىن اتاپ ءوتتى. اتالعان تىزىمگە ەلەكتر قۇرالدارى, قۇبىر ونىمدەرى, فيتينگتەر, باقىلاۋشى-ەسەپتەۋشى قۇرالدار سىندى ونىمدەر ەنگەن.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».