اقجايىق ءوڭىرى – سۋلى دا نۋلى ايماقتاردىڭ ءبىرى. سۋدىڭ مولدىعى شارۋاشىلىققا جاقسى بولعانىمەن, كەيدە بۇدان دا زيان شەگىپ جاتاتىن كەزدەرىمىز بولادى.
وبلىس اكىمدىگى جىلداعىشا بيىل دا سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ شارالارىن قولعا الدى. جاقىندا وبلىس اكىمدىگى مەن توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن توتەنشە جاعداي جونىندەگى وبلىستىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا وسى ماسەلە قىزۋ تالقىلاندى. ونلاين رەجىمىندە وتكەن بۇل جيىنعا وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ پەن ورىنباسارلارى, مەملەكەتتىك مەكەمە باسشىلارى جانە اۋدان اكىمدەرى, سالا ماماندارى قاتىستى. جيىنعا توراعالىق جاساعان وبلىس اكىمى بىلتىر بارلىق جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ, جالپى حالىقتىڭ بىرىگىپ جۇمىستانۋىنىڭ ناتيجەسىندە وڭىرىمىزدە قاۋىپتى كەزەڭنىڭ قالىپتى وتكەنىن جەتكىزىپ, بيىل دا اپاتتى جاعدايدان امان ءوتۋ ءۇشىن بارىنشا تىڭعىلىقتى دايىندالۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى مارات كۇلدىكوۆ سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا وتكەن جىلى اتقارىلعان جۇمىستار جونىندە بايانداپ, جينالعانداردى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جوسپارىمەن تانىستىردى. ونىڭ سوزىنشە, وتكەن جىلى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا وبلىس كولەمىندە جۇزدەن استام وتىرىس وتكىزىلىپ, بەلگىلەنگەن شارالار تىڭعىلىقتى ورىندالدى. سونداي-اق, توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا بولىنگەن قاراجات جوسپارعا سايكەس يگەرىلدى.
بۇدان سوڭ وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بەرجان وماروۆ سويلەپ, سۋ تاسقىنىنا دايىندىق جۇمىسى جونىندە اڭگىمەلەدى. ونىڭ سوزىنشە, قازىرگى تاڭدا وبلىس اۋماعىندا سۋ تاسقىنى كەزىندە ورىن الۋى مۇمكىن توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا كەشەندى شارالار جۇرگىزىلۋدە. سۋ تاسقىنىن بولدىرماۋ ءۇشىن قازىرگى ۋاقىتتا قالا كوشەلەرى مەن ەلدى مەكەندەر قاردان تازارتىلۋدا. وبلىس بويىنشا سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە 76 قۇرىلىم, 1746 جەكە قۇرام جانە 531 تەحنيكا, 37 ءجۇزۋ قۇرالدارى, 95 دانا موتوپومپا دايىندالۋدا. بۇعان قوسا, وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىمەن 6 ۇتقىر توپ قۇرىلماق. ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ قۇرامىندا 20 بىرلىك شاماسىندا تەحنيكا مەن ءجۇزۋ قۇرالدارى, 100-گە جۋىق جەكە قۇرام بولادى. كۇش قۇرالدارىنىڭ دايىندىعى «كوكتەم-2015» ركشج بارىسىندا تەكسەرىلمەك. جالپى, وبلىستىڭ توتەنشە رەزەرۆىنە 463,0 ملن. تەڭگە قاراستىرىلعان. سۋ تاسقىنى شاراسىنا قاجەتتى ماتەريالدىق جانە تەحنيكالىق رەسۋرستارمەن قامتاماسىز ەتىلۋدە.
قازىرگى تاڭدا وبلىس اۋماعىندا بارلىعى 79 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىس نىسانى, سونىڭ ىشىندە 52 سۋ قويماسى بار ەكەنىن ايتقان بەرجان قۇمار ۇلى سولاردىڭ ءتورتەۋىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ قاجەت ەكەنىن جەتكىزدى.
بۇگىندە «قازسۋشار» رمك بق فيليالىمەن سۋ تاسقىنىن اپاتسىز وتكىزۋگە بايلانىستى كەشەندى شارالار جۇرگىزىلۋدە. بۇل رەتتە جاڭاقالا, قازتالوۆ, اقجايىق, جانىبەك اۋداندارى مەن ورال قالاسىنىڭ اۋماعىندا ارىقتاردى تازالاۋ, بوگەتتەردى بەكىتۋ, سۋ تاسقىنىنا قارسى جاعالاۋدى بەكىتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل جۇمىستاردى اتقارۋ ءۇشىن بارلىعى 22 267,04 مىڭ تەڭگە جۇمسالدى. وبلىستىڭ كليماتتىق جاعدايىنا بايلانىستى ارىقتار جەلىسىن, سۋ وتكىزۋ قۇبىرلارىن تازالاۋ ناۋرىز ايىنىڭ ەكىنشى-ءۇشىنشى ون كۇندىگىندە باستالادى. سۋ وتكىزۋ قۇبىرلارىنىڭ سانى رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى جولداردا – 439, وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزداعى جولداردا – 1142.
كوكتەمگى سۋ تاسقىنى مەن سۋ باسۋ قاۋپى ءىرى ترانسشەكارالاس جايىق, شاعان, قاراوزەن جانە سارىوزەندەردە تەك ءبىزدىڭ ەل جاعىنان عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, رەسەي فەدەراتسياسى اۋماعىندا ورنالاسقان سۋ قويمالارىمەن جانە سۋدىڭ جىبەرىلۋىنە تاۋەلدى بولادى. مىسالعا, سارىوزەن سۋىنىڭ كوتەرىلۋى ەرىگەن قار سۋىمەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, رەسەي جاعىنان ۆارفولومەەۆ سۋ قويماسىنان جىبەرىلگەن سۋعا دا بايلانىستى. سۋ تاسقىنى كەزىندە ەداۋىر قاۋىپ توندىرەتىندەر دە وسى ءىرى ترانشەكارالاس وزەندەر. سوندىقتان, ءبىز «قازسۋشار» رمك فيليالىمەن بىرگە رەسەيدىڭ كورشىلەس وبلىستاعى ارىپتەستەرمەن ءوزارا ارەكەت ەتۋ جوسپارىنا سايكەس بايلانىستا بولىپ, سۋ تاسقىنى بويىنشا بولجامدى اقپاراتتاردى ءجيى سۇراتىپ وتىرمىز. ناۋرىز ايىنان سوڭعى ون كۇندىگىنەن باستاپ كوممۋنالدىق مەنشىكتەگى سۋ قويمالارىنا تاۋلىكتىك باقىلاۋ ۇيىمداستىرىلماق. اسا ماڭىزدى نىسانداردا, ياعني رەسپۋبليكالىق مەنشىكتەگى سۋ قويمالارىندا ارنايى بەكەتتەر جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستايدى. ەرىگەن قار سۋىن شىعارۋعا ارنايى بريگادالار ۇيىمداستىرىلادى, قىسىلتاياڭ جاعدايدا تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسيالاۋ مارشرۋتى انىقتالدى. وبلىستىڭ سۋ تاسقىنى قاۋپى بار اۋداندار مەن وبلىس ورتالىعىندا بارلىعى 3500 ادامعا ارنالعان 25 ەۆاكۋاتسيالىق بەكەت جاساقتالۋدا, دەگەن بەرجان قۇمار ۇلى 10 ناۋرىزدان باستاپ سۋ تاسقىنىن اپاتسىز وتكىزۋگە ارنالعان كۇشتەر مەن قۇرالداردىڭ تولىق دايىندىققا كەلتىرىلەتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنشە, تج قاۋپى تونگەن جاعدايدا تۇرعىندارعا سمس حابارلاما جولدانباق.
بۇدان كەيىن قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى عالىم ورىنعاليەۆ سويلەپ, سۋ تاسقىنىنا دايىندىق جونىندە باياندادى. ونىڭ سوزىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا سۋ استىندا قالۋ قاۋپى بار شاعىناۋداندارعا تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, مۇنداي ايماقتار قاردان تازارتىلۋدا. تۇرعىندارعا اپاتتى جاعداي كەزىندە قانداي ءىس-قيمىل جاساۋ كەرەكتىگى جونىندە جادىنامالار تاراتىلىپ, ولارعا كۇردەلى جاعداي تۋىنداي قالسا, ۋاقىتشا كوشىرىلۋ ءتارتىبى ءتۇسىندىرىلدى. قالا ماڭىنداعى ساياجايلاردا 9 مىڭداي ادام قونىستانعان. سۋ تاسقىنى اسەرىنەن قاۋىپ تونگەن جاعدايدا ولاردى ۋاقىتشا ورنالاستىرۋ ءۇشىن №5, 10, 12, 14, 26 ورتا مەكتەپتەر مەن دەركولدەگى مادەنيەت ۇيىنەن جانە قالاداعى «ساياحات», «ورال» قوناقۇيلەرىنەن ورىن ءبولۋ جونىندە كەلىسىلدى. سۋ قاۋپىنىڭ الدىن الۋعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار جەتكىلىكتى مولشەردە. وسى جەردە نۇرلان اسقار ۇلى ادامداردى اپاتتان امان ساقتاۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جەر تەلىمىن بەرەردە ولارعا ورىندى كەلمەيتىن قاۋىپسىز جەردەن بەرگەن ءجون دەگەن پىكىرىن جەتكىزدى. ول, سونداي-اق, قالاداعى مەيرامحانا, ءدامحانا قوجايىندارىنىڭ جاۋاپسىزدىعىنان قالا كوشەلەرىندەگى كوپتەگەن ارىقتاردىڭ بىتەلىپ قالعانىن ايتىپ, قالا اكىمدىگىنىڭ وكىلىنە وسى جاعدايدى قالپىنا كەلتىرۋ جۇكتەلدى.
وتىرىستى قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمى جينالعاندارعا بارلىق جاعدايعا دايىن وتىرۋدى تاپسىردى.
ايشا وتەبالى,
جۋرناليست.
باتىس قازاقستان وبلىسى.