قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا ەسەسى كەتكەن جۇرتىنا ەلدىكتى اكەلگەن, تەڭدىكتى اپەرگەن تۇلعالار بارشىلىق. سوناۋ كونە عۇن زامانىنداعى مودەنىڭ, ودان بەرىرەكتەگى بىلگە قاعاننىڭ, جاقىنداي تۇسسەك, بيىل 550 جىلدىعى تويلانىپ جاتقان قازاق حاندىعىن قۇرعان كەرەي مەن جانىبەكتىڭ, حالقىن تار جول, تايعاق كەشۋدەن امان الىپ شىققان ابىلاي حاننىڭ, تاعى باسقالاردىڭ ءبىز ءۇشىن ورنى بولەك.
بىراق, سوڭعى جۇزجىلدىقتا قازاقتىڭ جۇلدىزىن ەرەكشە جارقىراتقان ءبىر تۇلعا بار. ول – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ەلباسى قازاق دەگەن حالىقتى الەمگە تانىتىپ, وزگەمەن تەرەزەمىزدى تەڭ ەتتى. ءبىزدىڭ سوزىمىزگە ەلباسىنىڭ تۇلعالىق قاسيەتتەرى, جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتى, حالقىنىڭ وعان دەگەن سەنىمى مەن سۇيىcپەنشىلىگى دالەل.
ماۋسىم ايىنىڭ سوڭعى اپتالارى قازاقستاندىقتار ءۇشىن تولايىم تابىستارعا تولى بولدى. ءبىز دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولىپ كىرۋ جولىنداعى ۇزاققا سوزىلعان كەلىسسوزدەردى تابىستى اياقتادىق. ءسويتىپ, الەمدىك ساۋدا-ساتتىقتا وزگەلەرمەن تەڭ دارەجەدە بولۋدىڭ مۇمكىندىگىن الدىق. قازاقستاننىڭ بۇل جەتىستىگى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ناتيجەسى ەكەندىگى ءسوزسىز. مەملەكەت باسشىسى دسۇ-عا مۇشە بولىپ كىرۋدىڭ قازاقستاندىقتار ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش, ۇلكەن جەڭىس ەكەندىگىن اتاپ وتكەن بولاتىن. سونىمەن بىرگە, ۇيىم مۇشەلىگىنە بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋعا كىرىسكەن ساتتە قادام باسۋدىڭ ايرىقشا سيمۆوليكالىق ءمانى بار ەكەندىگىن ايتقان-دى. راسىندا دا ەلباسىنىڭ ءوزى جاريالاعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ «100 ناقتى قادامى» بەلگىلەنىپ, جۇزەگە اسىرىلا باستاعان تۇستا دسۇ-نىڭ بىزگە ەسىگىن ايقارا اشۋى ءسوزسىز ۇلكەن جەڭىس. بۇل الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ قازاقستانداعى رەفورمالاردى ءجىتى قاداعالاپ, جەتىستىكتەرىمىزدى مويىنداۋىنىڭ كورىنىسى ەكەنى داۋسىز. سونىمەن بىرگە, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ قازاقستاندى بۇلاي مويىنداپ, دامىعان ەلدەردىڭ ءبىزدى تەڭ دارەجەدەگى سەرىكتەس رەتىندە تاني باستاۋى ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالارعا ولاردىڭ دا اسا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىندىعىن اڭعارتسا كەرەك.
جالپى, قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزگەن تابىستارىن كورشى-قولاڭ, الىس-جاقىن شەت مەملەكەتتەرى مويىنداپ قانا قويماي, ءبىزدى ۇلگى تۇتقان كەزدەرى دە از ەمەس. ءبىر عانا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇلگىسىمەن كوپتەگەن تمد ەلدەرى ارنايى ينستيتۋت قۇردى. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر جەتەكشىلەرىنىڭ قۇرىلتايلارى ءدىنباسىلاردىڭ ءوزارا ديالوگىن نىعايتىپ, الەمدەگى بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ جولىندا بىرلەسىپ قيمىلداۋ قاجەتتىگىن ءتۇسىندىرىپ وتىر. سول سياقتى, بەس ينستيتۋتتىق رەفورما مەن ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ «100 ناقتى قادامى» دا كوپكە ۇلگى بولارى ءسوزسىز. اسىرەسە, بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ «بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلت» قالىپتاستىرۋدى كوزدەيتىن ءتورتىنشى باسىمدىعى بارشانى قىزىقتىراتىنى ءسوزسىز. ويتكەنى, قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان كەزدە ەلىمىزدە ۇلتارالىق جانجالدار تۋىندايتىندىعىن بولجاعان, ەل ىشىنە ىرىتكى سالىپ, ارانداتۋدى كوزدەگەن توپتار اينالامىزدا از بولعان جوق. بىراق, ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە وتانداستارىمىز مۇنداي اعاتتىق جاساعان جوق. ءبىرتۇتاس حالىق رەتىندە بەرەكە-بىرلىگىن تانىتا ءبىلدى. بۇگىندە قازاقستاندىقتار «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىنىڭ ءتوڭىرەگىنە تىعىز توپتاسۋدا. «ءماڭگىلىك ەل» يدەياسى كونە ءداۋىرلەردەن بەرى قازاق حالقىنىڭ تاريحي جادىندا ساقتالعان, اسىل اڭسارى, ارمانى بولعاندىعى انىق.
بىراق, بۇل يدەيا حالىقتىڭ ساناسىندا كومەسكىلەنىپ كەلە جاتقان بولاتىن. ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سول يدەيانى قايتا جاڭعىرتىپ, ۇلتتىق يدەولوگيا دەڭگەيىنە كوتەردى. دەمەك, «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى جارقىن بولاشاق ءۇشىن ايانىپ قالماس, ادال ەڭبەكتى ومىرلىك مۇرات تۇتقان, زياتكەر ءارى بەلسەندى, ءبىرتۇتاس ۇلت قالىپتاستىرۋعا زور ىقپال ەتەرى انىق. مىنە, سول سەبەپتى بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ ءتورتىنشى باسىمدىعى ءبىز ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى. ال رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەلباسى بەلگىلەگەن «100 ناقتى قادامدا» كورسەتىلگەن «ماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسىن, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جوباسىن, «مەنىڭ ەلىم», «نۇرلى بولاشاق» ۇلتتىق جوبالارىن ازىرلەۋ, جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى يدەياسىن العا جىلجىتۋ سىندى باستامالار ءىس جۇزىندە ازاماتتىق قوعامدى دامىتىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ بىرتەكتىلىگىن نىعايتارى انىق. سونىمەن قاتار, بۇل باستامالار ەلىمىزدەگى ءتۇرلى ۇلىس وكىلدەرىنىڭ قازاق حالقىنىڭ ماڭىنا توپتاسا تۇسۋىنە اسەر ەتەتىنى دە ءسوزسىز. ءسوزدىڭ اشىعىن ايتار بولساق, تاريحتا قيلى-قيلى تاعدىرمەن قازاق جەرىنەن پانا تاپقان كوپتەگەن ۇلت پەن ۇلىستار ءبىزدىڭ حالىقتىڭ دارحان پەيىلىن, اقجارقىن مىنەزىن, قوناقجايلىلىعى مەن قايىرىمدىلىعىن سەزىنىپ, ءتۇيسىنە بىلگەنى جاسىرىن ەمەس. كوپتەگەن ەتنوس وكىلدەرىنىڭ قازاقستاندى جان-تاندەرىمەن ءسۇيۋى, قازاق حالقىنا العىس ءبىلدىرۋى – سونىڭ ناقتى دالەلى. الايدا, قازاقستاندىقتار ازىرگە ازاماتتىق ۇلت قالىپتاستىرا قويعان جوق. دەگەنمەن, ازاماتتىق ۇلت قالىپتاستىرۋدىڭ العىشارتتارى الدەقاشان جاسالىپ, بارشا وتانداستارىمىزدىڭ قازاق حالقىنىڭ ماڭىنا توپتاسۋىنا نەگىز قالانىپ تا قويدى. ال ەلباسىنىڭ جولداۋىندا دا, بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان «100 ناقتى قادامدا» دا كورسەتىلگەن «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى ءبىزدىڭ بۇل بەرەكە-بىرلىگىمىزدى ودان ارمەن ارتتىرارى داۋسىز.
نەگىزى, پرەزيدەنت ۇسىنعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورما بۇگىندە وتە وزەكتى بولىپ وتىر. ەگەر اتالعان 5 رەفورمانى تابىستى جۇزەگە اسىرا بىلسەك, ءبىزدىڭ الەمنىڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنان كورىنۋىمىزگە ەشتەڭە دە كەدەرگى بولماق ەمەس. دەگەنمەن, ەلباسى جاريالاعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ ەڭ وزەكتىسى ءتورتىنشى باسىمدىق بولىپ وتىر. ويتكەنى, كاسىبي مەملەكەتتى قۇراتىن دا, زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن دە, يندۋستريالاندىرۋدى جۇيەلى جالعاستىرىپ, ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزەتىن دە, بىرتەكتىلىك پەن بىرلىكتى ساقتايتىن دا, ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتى قالىپتاستىراتىن دا ادامدار. ياعني, حالىق. كاسىبي دەڭگەيى جوعارى, بىلىكتى, وتانىن جان-ءتانىمەن سۇيەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر دە, زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ءتاجىريبەلى دە ادال سوتتار, زاڭ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرى دە, بيزنەستى دوڭگەلەتىپ, جاڭا دا, ساپالى ونىمدەر وندىرەتىن, وندىرىسكە عىلىمي جاڭالىقتى ەنگىزەتىن كاسىپكەرلەر مەن توپ-مەنەدجەرلەر دە حالىقتىڭ اراسىنان شىعادى. دەمەك, قالىڭ بۇقارانىڭ ءبىر يدەيا توڭىرەگىنە توپتاسۋى, مەملەكەتكە سەنۋى, ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ اراسىنداعى سىيلاستىقتىڭ ارتۋى ەڭ باستى قۇندىلىقتارىمىزدىڭ بىرىنەن سانالاتىنى ءسوزسىز. بىرتەكتىلىك پەن بىرلىك قازاقستانداعى تىنىشتىق پەن بەيبىتشىلىكتىڭ كەپىلى بولاتىنى دا دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيتىن دۇنيە. ال, بەيبىتشىلىك سالتانات قۇرعان مەملەكەتتە عانا ەكونوميكانى دامىتىپ, يگى باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. ەلباسى مۇنى وتە جاقسى تۇسىنەدى. ءاۋ باستان ەلدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتىن وسىناۋ باعىتتا قالىپتاستىرىپ وتىرعانى سودان.
حالىقتى ءبىر يدەيانىڭ ءتوڭىرەگىنە توپتاستىرا ءبىلۋ – ەلباسى ساياساتى جەمىستەرىنىڭ ءبىرى. ناتيجەسىن قازىر حالىق كورىپ وتىر. بۇقارانىڭ پرەزيدەنتكە رازى بولاتىنى دا, ونىڭ ساياساتىن ءبىراۋىزدان قولداپ, ەلباسىنا سەنەتىنى دە سودان. ەلباسى جاريالاعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا بارشا حالىق ايانىپ قالماق ەمەس. ويتكەنى, بۇل رەفورمالار ەلىمىزدى قۇزار شىڭدارعا باستايتىنىنا كوزىمىز جەتىپ وتىر.
مۇراتباي جولداسباەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى.