اقان ساتاەۆ «ورالۋ» كارتيناسىن ءتۇسىرۋدى اياقتادى
كينەماتوگرافيا شەجىرەسىندە سوعىسقا كەتكەن ۇلدارىن كۇتۋمەن وتكەن قاسىرەتتى انالار ءومىرى تۋرالى كارتينالار جەتكىلىكتى. الايدا, فيلم رەجيسسەرى اقان ساتاەۆ قازىرگە ۋاقىتشا اتاۋى «ورالۋ» دەپ اتالاتىن كينولەنتانىڭ تۇجىرىمداماسى مۇلدە بولەك بولاتىنىن, كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا تۇسىرىلگەن تۋىندىلاردى قايتالامايتىندىعىن ايتىپ وتىر. ءسوز رەتىنە قاراي ايتا كەتەيىك, ءبىز بۇعان دەيىن شاكەن ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اكتسيونەرلىك قوعامى مەن «نوۆىي مير پروداكشن» كينوكومپانياسى تىزە قوسىپ ءتۇسىرىپ جاتقان بۇل ءىرى كينوجوبانىڭ باس پروديۋسەرى ءاليا نازارباەۆا ەكەندىگىن جازعانبىز. جاڭا ءفيلمنىڭ جۇرتشىلىق كوڭىلىنەن شىعۋىنا مۇددەلىلىك تانىتىپ وتىرعان ءاليا نۇرسۇلتانقىزى دۇيسەنبى كۇنى الماتى ىرگەسىندەگى شامالعان اۋىلىنداعى ءتۇسىرۋ الاڭىنا ارنايى كەلدى. فيلم پروديۋسەرى بەس مەملەكەتتىڭ ماماندارى اتسالىسقان كارتينانىڭ كادرلارىن كورىپ, اكتەرلەرمەن سۇحباتتاستى.
– بۇل فيلم مۇڭ مەن ساعىنىش تۋرالى. وسى كارتينا ارقىلى ءبىز حالقىمىزدىڭ اۋىر كەزەڭدەگى تاريحى: اشارشىلىق, كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋ, جۇت, ودان كەيىنگى ۇلى وتان سوعىسىن, بەرتىنگى كەزەڭدەگى اۋىرتپالىقتاردى دا كورەتىن بولامىز. فيلمدە وسىنىڭ ءبارى بارىنشا قامتىلىپ, بىزدەن كەيىنگى ۇرپاق تا اتا-بابالارىمىزدىڭ باسىنان وتكەنىن بىلسە دەيمىز. مەنىڭشە, مۇنىڭ ءبارى وتە ماڭىزدى. سوندىقتان ءتۇسىرۋ توبىنا, اكتەرلەرگە, جۋرناليستەر مەن وپەراتورلارعا, ستسەناريستەرگە العىسىم شەكسىز, – دەدى باس پروديۋسەر ءاليا نازارباەۆا.
ال جۋرناليستەر ءفيلمنىڭ سوڭعى ءتۇسىرىلىم كۇنىندە كارتينانىڭ ەڭ ماڭىزدى كورىنىستەرى: جاڭا ەلدى مەكەننىڭ بوي كوتەرۋى, اۋىلداعى جۇزدەسۋ جانە اناسى مەن ۇلىنىڭ كەزدەسۋى سىندى سيۋجەتتەرگە كۋا بولدى. بۇل ءۇشىن شامالعان ىرگەسىندە ارنايى دەكوراتسيالار تۇرعىزىلعان ەكەن.
باق وكىلدەرى كينوعا ءتۇسىپ جاتقان ءادىل احمەتوۆ, ارۋجان جازىلبەكوۆا, ەركەبۇلان دايىروۆ, التىناي نوگەربەك, بەرىك ايتجانوۆ, بولات ءابدىلمانوۆ سىندى اكتەرلەرمەن كەزدەسىپ, رولدەرى جايلى پىكىر الىستى. بۇرىن كينوعا ءتۇسىپ, تاجىريبە جيناقتاپ, ءتىپتى تانىمال بولىپ قالعان ونەر يەلەرى بۇل ءفيلمنىڭ كۇردەلى بولعاندىعىن, اكتەر رەتىندە وسۋگە ايتارلىقتاي سەپتەسكەنىن جاسىرماي ايتتى.
جوبانىڭ ءتۇسىرۋ جۇمىستارى بيىل اقپان ايىنىڭ ورتاسىندا باستالعان بولاتىن. 80 كۇنگە سوزىلعان نەگىزگى ءتۇسىرىلىمدەر قازاقستاندا (الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىندا), سونىمەن قاتار, بەلورۋسسيادا (مينسك قالاسىندا) جۇرگىزىلىپتى. ايتا كەتەتىن جايت, مينسك ءتۇبىندە مايدان دالاسىنداعى ءىرى شابۋىل-شايقاس قويىلىمدارى, سونىڭ ىشىندە ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىنداعى ەڭ الاپات, سۇراپىل ۇرىستاردىڭ ءبىرى – دنەپر ءۇشىن شايقاسى تۇسىرىلگەن. فيلمنىڭ جۇمىستارىنا كينوستۋديانىڭ بۇرىنعى ءساتتى جوبالارىنا قاتىسقان, تابىسقا جەتكەن الدىڭعى قاتارلى كينو ماماندارى تارتىلىپ, بەلورۋسسيا, رەسەي, ۋكراينا جانە ازەربايجان ەلىنىڭ ەڭ ۇزدىك كينوشەبەرلەرى ارنايى شاقىرىلىپتى. كوپشىلىك بەينەلەنەتىن كورىنىسىنە 500-دەن استام ادام قاتىسىپ, 300 اسكەري تەحنيكا مەن قارۋ-جاراق اكەلىنگەن. سونىمەن قاتار, كاسىبي كاسكادەرلەر مەن پيروتەحنيكتەر تارتىلعان. باستى كەيىپكەرلەر مەن ەپيزودتا تۇسكەن اكتەرلەردىڭ كيىمدەرى وسى فيلم ءۇشىن ارنايى تىگىلگەن. ولار سول زامانعا ساي كەلەدى. فيلم رەجيسسەرى اقان ساتاەۆ بارلىق كەزدە تاريحشىلار مەن مامانداردىڭ كەڭەسىنە سۇيەنىپ وتىرعاندىعىن ايتادى.
بۇل كينوتۋىندى انانىڭ پەرزەنتىنە دەگەن شەكسىز ماحابباتى تۋرالى, ۇلىنىڭ وتانىنا دەگەن ادالدىعى جايلى. ۇلكەنگە سىر, كىشىگە وسيەت ايتاتىن فيلم. قىسقاسى, بالالار ءۇيى, اشارشىلىق, تۇتقىندا بولعان جىلدار باس كەيىپكەر ءىلياستى اناسىنا قىرىق جىلدان كەيىن جەتكىزە مە, جەتكىزبەي مە؟ ءومىردىڭ اۋىرتپاشىلىعىنا توتەپ بەرگەن, قيىن-قىستاۋ كۇندەرى سۇراپىل سوعىستىڭ مەحناتىن كورگەن, جات ەلدە تۇتقىندا بولعان ءىلياس اتامەكەنگە ورالا ما؟ بوتەن جەردە ايداۋدا جۇرسە دە, جات ەلدىڭ زورلىق-زومبىلىعىن كورىپ, قياناتپەن, جالعىزدىقتىڭ تاۋقىمەتىن تارتسا دا, باس قاھارمان اتاجۇرتىن اڭساپ, اناسىن ساعىنىپ, تۋعان جەرىنە قادام باساتىنى كۇمان تۋعىزبايدى.
وتانشىل بولۋعا ۇندەيتىن «ورالۋ» ءفيلمى بيىلعى جەلتوقسان ايىندا ەكرانعا جولداما الماقشى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
سۋرەتتە: ءفيلمدى تۇسىرۋشىلەر
مەن وعان قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىر توبى.