كۇن ك ۇلىمدەپ, جىل كوكتەمدەرى, ءتورت مەزگىل قايتالانىپ جاتىر. دۇنيەنى ءدۇر سىلكىنتكەن ەڭبەك شەجىرەلەرى بايشەشەكتەي قاۋىزىن جارىپ, قىزعالداقتاي قۇلپىرىپ, تۋعان ەلىمىز كۇن سايىن كوركەيە تۇسۋدە. ەڭبەك دەگەن ءسوزدىڭ قانشالىقتى قۇدىرەتتى ەكەنىن جانە سول ەڭبەكتىڭ كەرۋەنىندە ەل قۇرمەتىنە بولەنۋدى استانا ارقىلى سەزىنەمىز. استانا – باقىت مەكەنى. ونىڭ سۇلۋ كوركىن كورگەن سايىن سيقىرلى ءبىر كۇش سەنى ەرىكسىز اسقاقتاتىپ, الاتاۋدىڭ بيىگىنە كوتەرىپ, پاراسات-پايىمىڭدى تاعى ءبىر ساتى جوعارىلاتىپ, جانعا شيپا سۇلۋ كوكشەنىڭ ساف اۋاسىنداي دەم بەرىپ, جاۋىنىنداي سەبەلەپ, ول ءشولىڭدى باسىپ, قايىڭىڭداي ماپەلەپ, اسقاق ارمانعا, ەلىم, جەرىم, وتانىم دەپ سوققان رۋح اسقارلارعا جەتەلەيدى...
ءومىر ءسۇرۋ – تالاسسىز تارتىس, بىتىسپەس, كۇرەس. سول كۇرەستەن ۇتىلماي شىعۋ كىم-كىمگە دە سىن دەپ بىلەمىن. ادام بالاسى قاشاننان قاراڭعىدان جارىققا, تومەننەن جوعارىعا, قيىننان جەڭىلگە, قايعىدان قۋانىشقا, جاماندىقتان جاقسىلىققا ۇمتىلۋمەن كەلەدى. استانا بارلىق ساتىدان وتكەندەي. كوشتىك. قوندىق. بۇگىنگى استانانىڭ ارحيتەكتۋرالىق ساۋلەتى ەرەكشە. كوركەيدىك. كورىكتەندىك. ءبىر كەزدەگى سارىارقانىڭ سارى بەلدەرى مەن قۇبا جوندارىنداعى كىشىگىرىم اقمولا الەمدى تامساندىرعان ارۋ استاناعا اينالدى. بۇعان بابالار سالتىمەن تاۋبە دەيمىز.
بۇل – ەلباسىنىڭ ەكى عاسىر توعىسىنداعى قايتالانباس قولتاڭباسى. استانانىڭ العاشقى كىرپىشىن ءوزى قالاپ, ىرگەسىن دە ءوزى بەكىتتى. سايىن سارىارقانىڭ توسىنە ىرگە بەكىتكەن استانا قالاسى بۇگىندە ورتالىق ازيانىڭ ماقتانىشى جانە قازاق ەلىنىڭ باستى ايشىعى بولعان الىپ, جاڭا ءداۋىردىڭ التىن ورداسىنا اينالدى. كوشباسشىمىزدىڭ بۇل رەتتەگى باستى ماقساتى – قازاق ەلىن وركەندەتۋ, اسىرەسە, جۇرەگىندە جالىنى بار جاستارعا جاعداي جاساۋ ەدى. ول دا اقتالىپ وتىر. ەل ەرتەڭى بولار سول جاستارعا دەگەن سەنىمىن ەلباسىمىز «بۇگىنگى يگىلىكتىڭ ءبارى – جاستارعا, سەبەبى, ولار – ەل كەلەشەگى. بۇگىنگى جاس تولقىن – ەلدىڭ ەرتەڭگى ازاماتتارى. ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز داعدارىس تۇسىندا قيسايعان جوق. تۇگى جوق ەل ەدىك, قازىر تولدىق. ەلدىڭ تابيعات بەرگەن ىرىس-بايلىعى زور. ال ودان دا سارقىلماس بايلىعىمىز – جاستار. ولاردى بيىك تۇلعالى ازامات رەتىندە تاربيەلەۋ – ءبىزدىڭ پارىزىمىز. سوعان ساي بولىڭدار!», دەگەن سوزدەرى ارقىلى جەتكىزدى.
«ۇلتىم, جۇرتىم, وتانىم!», دەپ جۇرەگى وتتاي مازداعان استانالىق جاستار ەلباسىنىڭ ونەگەسىن ءپىر تۇتىپ, ماقتان ەتەدى. ولار – دوسىنا ادال, جۇرەگى مەيىرىمدى, قولىنان كەلەر كومەگىن ايامايتىن, بويىندا باتىرلىقتىڭ دا, باتىرعا ءتان دارقاندىلىقتىڭ دا بەلگىسى بار دارىندى جاستار. ارقايسىسى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداپ, ايرىقشا جارقىراپ, ءوز ورتاسىنىڭ جارىق جۇلدىزىنداي توڭىرەگىنە شۇعىلاسىن شاشۋ نيەتىندە. ونىڭ ناتيجەلى شۋاعى بار. سونىڭ «ادەمى ءبىر كورىنىسى دەپ مەن «استانا دارىن» وڭىرلىك عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىن اتار ەدىم. بۇل ورتالىق 9 جىل قاتارىنان رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا اتاعىن الۋى, كوماندالىق ءى ورىندى يەمدەنۋى – ۇلكەن ماقتانىش. جالپى ءبىلىم بەرەتىن پاندەر بويىنشا رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق وليمپيادالار مەن عىلىمي جوبالار كونكۋرستارىنا بيىلعى وقۋ جىلىندا 391 وقۋشى قاتىسىپ, 231-ءى جۇلدەلى ورىندى يەلەندى. 8 وقۋشى پوليتەحنيكالىق تسيكل پاندەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى وليمپيادالىق قۇراما كومانداسىنا ەندى.
مۇنداي ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن نەگىز دە بار ەدى. بۇرىن ساۋساقپەن سانارلىقتاي عانا مەكتەپ بولسا, قازىر ەلورداداعى 88 مەكتەپ نىسانىندا 105 966 وقۋشى ءبىلىم الادى. بۇرىن ءبىز بىلەتىن جامبىل اتىنداعى №4 جالعىز قازاق مەكتەبى بولسا, بۇگىنگى كۇنى – 77 مەملەكەتتىك, 11 جەكە مەنشىك مەكتەپ بار وقۋشىلارعا ءبىلىم بەرىپ, تاربيە ۇيرەتۋدە. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم بەرەتىن 28 مەكتەپتە 37 740 وقۋشى, ورىس تىلىندە وقىتاتىن 10 مەكتەپتە 10 164 وقۋشى ءبىلىم السا, 39 ارالاس مەكتەپتە 54 783 وقۋشى ءبىلىم الادى. ەلوردادا 12 522 ۇستاز ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە جۇمىس ىستەيدى.
بۇگىندە استانا قالاسىنداعى ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگى ۇشتاسقان دارىندى وقۋشىلار كومانداسى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى عىلىمي باسەكەگە قابىلەتتى. ءتۇرلى باعىتتاعى حالىقارالىق وليمپيادالاردىڭ جىل سايىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وتكىزىلۋى دە ەلباسىمىزدىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىز.
«شاپشاڭ جۇرگەنگە – شاڭ جۇقپاس», دەپ پرەزيدەنتىمىز ءوزى ايتقانداي, الەمدىك دودالاردا زەرەكتىگىمەن, قارىم-قابىلەتىمەن كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن وقۋشىلاردىڭ ءبىرى – استانا قالاسى دارىندى ەر بالالارعا ارنالعان قازاق-تۇرىك ليتسەيىنىڭ وقۋشىسى ءالىمجان ەركەن ۇلى. ءالىمجان ماتەماتيكا, ينفورماتيكا, فيزيكا جانە حيميا پاندەرى بويىنشا «تۋيماادا» حالىقارالىق وليمپياداسىنان قولا مەدال, بالقان جانە باتىس قىتاي حالىقارالىق وليمپيادالارىنان كۇمىس جۇلدە يەگەرى اتاندى.
ءدال وسى ليتسەيدىڭ تاعى ءبىر وقۋشىسى عابيت اسقار رەسپۋبليكالىق «كاتەV» ءبىلىم وليمپياداسىنىڭ بىرنەشە مارتە جۇلدەگەرى. سونداي-اق, ارمەنيادا وتكەن حالىقارالىق مەندەلەەۆ وليمپياداسىنىڭ جۇلدەگەرى, ءا.بەكتۇروۆ اتىنداعى حالىقارالىق حيميا وليمپياداسىنىڭ كۇمىس مەدال يەگەرى ءالىم امانجولوۆ تا استانا قالاسىنىڭ ماقتانىشى. №30 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ وقۋشىسى ارتەم رىچكو دا قارىم-قابىلەتىمەن ەرەكشەلەنىپ جۇرگەن دارىندى وقۋشىلار قاتارىندا. ارتەم الداعى ۋاقىتتا گەوگرافيا ءپانى بويىنشا ماسكەۋدە وتەتىن حالىقارالىق وليمپياداعا دايىندالۋ ۇستىندە.
شەتەلدىك باسەكەلەستەرى ءبىلىم سايى-
سىندا سان ءتۇرلى دوداعا ءتۇسىپ جۇرگەن وقۋشىلارىمىزدىڭ عىلىمي جوبالارىن شەت تىلىندە ەركىن قورعاي الۋى دا كوڭىل قۋانتادى. بيىلعى جىلى عانا وڭتۇستىك كورەيادا وتكەن حالىقارالىق عىلىمي جوبالار كونكۋرسىندا استانا قالاسىنان بارعان وقۋشىلار ءوز جوبالارىن اعىلشىن تىلىندە قورعاپ, شەتەلدىك عالىمداردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولىپ ورالدى.
تەك عىلىم سالاسىندا عانا ەمەس, استانامىز جىل وتكەن سايىن ونەردىڭ دە وردالى ورتاسىنا اينالىپ كەلەدى. وعان جاستار, ونىڭ ىشىندە وقۋشىلار دا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. وعان دالەل, كۇن ساناپ بوي كوتەرىپ جاتقان ەلورداداعى مادەني ورتالىقتار, سپورتتىق كەشەندەر دەر ەدىم. جاڭا زاماننىڭ تالابىنا ساي سالىنعان زاماناۋي ۇلگىدەگى بۇل عيماراتتار وقۋشىلاردىڭ جان-جاقتى دامۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزادى, كەلەر كۇنگە دەگەن سەنىمدەرىن ارتتىرادى.
№35 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ 3 «ب» سىنىپ وقۋشىسى ساتبەك احمەدينوۆ شاحمات ويىندارى بويىنشا ازيا چەمپيونى اتانىپ ۇلگەردى. ءنوۆوسىبىر قالاسىندا وتكەن «ناۋكوگراد كولتسوۆو» فەستيۆالىندە ءى ورىن يەلەنىپ, ەلىمىزدىڭ تۋىن جەلبىرەتكەن كىشكەنتاي عانا ساتبەك بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن ۇلكەن دارىن يەسى. وسىنداي دارىندى وقۋشىلارىمىزعا قولداۋ كورسەتىپ, قاناتتارىن قاتايتىپ, ۇلكەن ومىرگە جەتەلەۋ – بىزدەردىڭ ابىرويلى مىندەتىمىز.
ءيا, ءبىز ۇلىلىعىنان كىشىلىگىن بيىك ۇستار, كىسىلىگى مىقتى, پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قۇرعان وتاندا ءومىر سۇرگەنىمىزدى باقىت دەپ بىلەمىز. اقمولا ارۋ استاناعا اينالار سىن ساعاتتا وزگە تۇگىلى, وزىڭنەن ءوزىڭ بيىك بولۋ ەرلىك ەدى. استاناعا كەلگەن ءار ادام وسى ۇدەدەن كورىنۋگە تالپىندى. العاشقى كۇندەردەگى اقمولا مەن بۇگىنگى استانانىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي. مۇنى ءوزىمىز عانا ەمەس, وزگەلەر دە ايتىپ, مەرەيىمىزدى وسىرۋدە, مارتەبەمىزدى كوتەرۋدە.
نەنى ايتسا دا وزەگىنەن جالىن بۇركىپ ايتاتىن, اينالاسىن ويىمەن باۋراپ, سوزىمەن جارقىراتار, ۇلتتىق ادەت-عۇرپىمەن سۇيسىندىرەر, جاستىقتىڭ تىنىسىمەن شالقىتىپ, قازاق ۇلتىنا ءتان تەكتىلىگىمەن اسپانداتار استانالىق جاستار الەمى ءاردايىم جاڭالىققا دا, جاقسىلىققا دا تولى. تال بويلارى تاماشا قاسيەتتەرگە تۇنىق. تۋىمىزدى بيىك ۇستاپ, ەلىمىزدى الەمگە تانىتۋ – جاستاردىڭ باستى ماقساتى.
مايرا قۇرمانباەۆا,
«استانا دارىنى» وڭىرلىك عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى,