بۇل كوبىنە ۋرولوگيالىق كەسەلدەرگە قاتىستى تۇيتكىلدى ماسەلەگە الىپ كەلۋدە
«ەرلەردىڭ دەنساۋلىعى» جوباسى اياسىندا «ب.جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيا عىلىمي ورتالىعى» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى مىرزاكارىم الشىنباەۆ باستاعان ءبىر توپ مامان قىزىلجار وڭىرىندە ەكى كۇن بولىپ, ەر-ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن تەكسەردى. بىلىكتى دارىگەرلەردىڭ كومەگىنە 150 ادام جۇگىنىپ, ءتۇرلى مەديتسينالىق كەڭەستەر الدى.
ەلىمىزدىڭ باس ۋرولوگى وبلىس ورتالىعىندا وتكىزگەن سەمينار-كەڭەستە باعدارلامانىڭ 10 جىلدان بەرى جۇزەگە اسىپ كەلە جاتقانىن ايتا كەلىپ, ايەلدەرگە قاراعاندا, ەرلەردىڭ كوپ اۋىراتىنىن بىلاي ءتۇسىندىردى:
– باستى سەبەبى, ءوز دەنساۋلىعىنا سالعىرت, نەمقۇرايدى قاراۋ. دارىگەرگە كورىنۋگە, سكرينينگتىك تەكسەرىلۋدەن وتۋگە ق ۇلىقتىق تانىتا بەرمەيدى. سونىڭ سالدارىنان ءتۇرلى اۋرۋلارعا ءجيى شالدىعىپ, ەلىمىزدەگى ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر.
«كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ءسالىم بەركىنباەۆ جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى اراسىندا دا ەرلەردىڭ ۇلەسى باسىم ەكەنىن جەتكىزدى. قازاقستاننىڭ الدىن الۋ مەديتسيناسى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ميحايل زەلتسەر ەرلەردىڭ پسيحولوگياسىن وزگەرتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارۋ قاجەتتىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
ولاردىڭ پىكىرىنشە, ەر ادام دەنساۋلىعى سىر بەرىپ, جۇرەگى اۋىرسا, قان قىسىمى وزگەرسە, كارديولوگقا, تەراپەۆتكە قارالىپ, ال ۋرولوگقا بارۋدى قاجەتسىنبەيدى. ويتكەنى, جوعارىداي سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ ۋرولوگيالىق دەرتكە دە بايلانىستىلىعىن بىلە بەرمەيدى. جەر-جەرلەردە قۇرىلعان «ەرلەردىڭ دەنساۋلىق مەكتەبى» شەڭبەرىندە وتكىزىلگەن كوشپەلى سەمينارلاردا كەشەندى ەمدەلۋ, سوزىلمالى كەسەلدەردەن ساقتانۋ جولدارى كەڭىنەن اڭگىمەلەتىنى سوندىقتان.
ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بويىنشا سوڭعى 5 جىلدا كەۋدە وبىرىنا قاراعاندا, پروستاتيت راگىنا شالدىعۋشىلاردىڭ سانى 2 ەسە ءوسىپ, الەۋمەتتىك دەرتكە اينالعان. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ءار بەس ناۋقاستىڭ ءبىرى پروستاتيتپەن اۋىرادى. بۇل كورسەتكىش ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 54 پايىزعا جەتەعابىل. قىزىلوردا, شىعىس قازاقستان وڭىرلەرىندە دە جاعداي دابىل قاعارلىق.
وبلىستا بۇل جايت كوڭىل كونشىتەرلىك بولعانىمەن, شەشىمىن تاباتىن ماسەلەلەر جوق ەمەس. ۋرولوگيالىق كەسەلدەردىڭ جاستار اراسىندا مەڭدەپ بارا جاتقانى, 20-30 جاستاعىلاردىڭ 30 پايىزدايىندا ەركەكتىك اعزاسىندا اۋىتقۋشىلىق بارى قاتتى الاڭداتادى.
بىلىكتى دارىگەرلەر ەرلەر دەنساۋلىعىنا ەكولوگيانىڭ ناشارلاۋى, اۋىز سۋدىڭ ساپاسىزدىعى ۇلكەن زيان تۋدىرىپ وتىرعانىنا ناقتى مىسالدار كەلتىردى. نازىك جاندارعا قاراعاندا ەرلەر قانت ديابەتىمەن 6 ەسە كوپ اۋىرادى. اعزانىڭ بۇزىلۋى سالدارىنان ەرلەردىڭ 50-60 پايىزىندا جۇرەك-قان تامىرلارى بەلەڭ العان. ۋرولوگيا عىلىمي ورتالىعى جۇرگىزگەن سكرينينگتىك زەرتتەۋ بويىنشا (2006 ج.) ۇرپاق وربىتەتىن 24 مىڭ ەر ادامنىڭ 56 پايىزىندا اعزالىق اۋىتقۋشىلىق بايقالعان. جىنىستىق قاتىناس ارقىلى تارايتىن اۋرۋلار تەكسەرىلگەندەردىڭ 42 پايىزىندا تىركەلگەن. 28,5 مىڭ ادامنىڭ اراسىنان مۇناي سالاسىندا ىستەيتىن جۇمىسشىلاردىڭ 63 پايىزىندا, ءتۇرلى-ءتۇستى مەتاللۋرگيادا ەڭبەك ەتەتىندەردىڭ 53 پايىزىندا بەلسىزدىك بەلگىلەرى پايدا بولعان.
اڭگىمە اراسىندا «سالاماتتى قازاقستان» باعدارلاماسى بويىنشا 2016-2020 جىلدارعا ارنايى قارجى قاراستىرىلىپ, ەرلەردىڭ دەنساۋلىعى پروبلەمالارىن شەشۋگە قادام جاسالىپ وتىرعانى دا ايتىلدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.