كەشە ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەسى مەن قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ عىلىمي كەڭەسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كورگەن «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەل تاريحىندا» جانە «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى: جيىرما جىلدىق تاريح» اتتى كىتاپتاردىڭ تانىستىرىلىمىن وتكىزدى.
شارانى اشىپ, ونىڭ مودەراتورلىعىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى «قوعامدىق كەلىسىم» رمم ديرەكتورى, قحا عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ناتاليا كالاشنيكوۆا ەكى كىتاپتىڭ ءبىرى – «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەل تاريحىندا» اتتى ەڭبەكتىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن كونستيتۋتسيانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعانىن, ال ەكىنشى – قحا عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەسى عالىمدارىنىڭ اۆتورلىق ۇجىمى ۇسىنعان «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى: جيىرما جىلدىق تاريح» اتتى كىتاپتا ۇلتتىق بىرلىك قۇندىلىقتارىنىڭ نەگىزدەرى, قازاق حالقىنىڭ تولەرانتتىلىعى, ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىن رەتتەۋدىڭ قوعامدىق-ساياسي ينستيتۋتى رەتىندەگى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ 20 جىلدىق كەزەڭىنىڭ نەگىزگى بەلەستەرى باياندالعانىن ايتا كەلىپ, كىتاپ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى ماينۇر بورىباەۆاعا ءسوز بەردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قازىرگى كەزدە حالىق وكىلدىلىگىنىڭ ينستيتۋتى رەتىندە ساپالىق تۇرعىدا جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن جانە ونىڭ جاھاندىق تۇرعىداعى رولىنە توقتالعان شەشەن كىتاپتا قامتىلعان دۇنيەلەردى ەكشەپ ايتىپ بەردى. ماسەلەن, اسسامبلەيانىڭ اشىلعان كۇننەن بەرگى تاريحى ونىڭ باستاۋىندا تۇرعان بەلگىلى ساياسي قايراتكەرلەردىڭ, قوعام جانە عىلىمي ورتاداعى زيالى قاۋىمنىڭ ەستەلىكتەرىمەن ءورىلىپ, ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ ىشىندە بىتە قايناعان تۇلعالاردىڭ جانە شەتەلدىك ساراپشىلار مەن ەلىمىزدە ديپلوماتيالىق ميسسيالار اتقارۋشى ديپلوماتتاردىڭ ويلارىمەن تۇزدىقتالىپتى. سونىمەن قاتار, كىتاپتا شەت قونىپ, قيىر جايلاپ, اتامەكەننەن تىس جۇرگەن قانداستارىمىزدىڭ, كوك بايراعىمىزدى كوككە كوتەرىپ, دودالى تارتىستاردا قازاقستان نامىسىن بەرمەگەن يليا يلين, دەنيس تەن, گەننادي گولوۆكين سىندى ساڭلاقتاردىڭ دا ويلارى ويىپ تۇرىپ ورىن الىپتى. اتالعان كىتاپ ەستەلىكتەردىڭ مازمۇندىلىعىمەن, ارقايسىسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگىمەن قۇندى دەگەن اۆتور كىتاپتىڭ قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋدا تاپتىرمايتىن قۇرال بولاتىنىنا قۋانىشىن جەتكىزگەن.
ەكىنشى ەڭبەكتىڭ اۆتورلارى اتىنان ءسوز العان عالىم نۇربەك شاياحمەتوۆ كىتاپتىڭ عىلىمي-ادىستەمەلىك, پراكتيكالىق تۇرعىداعى ەرەكشەلىگىنە ءمان بەردى. «20 جىلدا نە اتقاردىق, الداعى ۋاقىتتا نە ىستەۋىمىز كەرەك دەگەن ماسەلەلەرگە دە كىتاپتان ورىن بەرىلگەن. بۇگىنگى كۇندە قحا تولىققاندى قالىپتاسىپ, ينستيتۋتتىق دەڭگەيىنەن ءوتىپ, ەندى ءبىر ينتەللەكتۋالدىق, ساپالىق كەزەڭگە اياق باستى. سوندىقتان دا, جەر-جەردەگى جوو-لاردا قحا كافەدرالارى قۇرىلۋدا. قولدارىڭىزعا تيەتىن ەكى كىتاپ تا وسى سالادا ەڭبەكتەنۋشى عالىمدارعا دا, ەتنومادەني ورتالىقتار مەن دوستىق ۇيلەرى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇستەلىنىڭ ۇستىندە تۇراتىن, قايتا-قايتا ورالاتىن دۇنيەسى بولادى دەپ ويلايمىن», دەدى ول.
مۇنان سوڭ ءسوز العان قحا حاتشىلىعىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى ءنازيپا شاناي: «بيىلعى جىلدى ەلباسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جىلى دەپ بەلگىلەگەن ۋاقىتتا «نەگىزى جىلىمىز توي تويلايتىن ەمەس, وي ويلايتىن جىل» دەپ ايتقانى بار ەدى. مىنە, سول ءسوزدى قاعيدات ەتىپ العاندىقتان الدىمىزعا تاسقا تۇسكەن ءسوزدى قالدىرۋدى ماقسات تۇتقانبىز. سول نيەتتەن جارىق كورگەن ەكى كىتاپتا قازاقستان حالقىنىڭ رۋحاني بايلىعى, ادامي نەگىزدەرى, دوستىققا ادالدىعى, تولەرانتتىلىعى ءوز ورنىن تاپتى. ەلباسىنىڭ يدەياسىمەن قۇرىلعان اسسامبلەيا كەرۋەنىنىڭ 20 جىلدىڭ ىشىندە باسىپ وتكەن جولىندا ەلىمىزدەگى ساياسي-الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جاعدايلارعا سايكەس قحا الدىندا تۇرعان ماقساتتار مەن مۇددەلەر دە كۇن تالابىنا سايكەس وزگەرىپ, جاڭارىپ وتىردى. سوندىقتان, بۇگىنگى تاڭدا قحا-عا ەندى كەلگەندەر ءۇشىن اسسامبلەيانىڭ نەدەن باستالىپ, قالاي وربىگەنىن بىلۋدە كىتاپ ايرىقشا كومەك», دەگەن پىكىرىن جەتكىزدى.
ەڭبەكتىڭ رەتسەنزەنتى بەلگىلى عالىم ءادىل احمەتوۆ بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندى شەتەلدىكتەرگە تانىستىرۋدا اسسامبلەيا ينستيتۋتىنىڭ مەملەكەتتىك برەندكە اينالعانىنا توقتالدى. «مۇنى – ءبىزدىڭ قوعامىمىز كۇتىپ وتىرعان دۇنيەلەر دەپ بىلەمىن. قحا-نىڭ پايدا بولۋ سەبەبىنىڭ ءوزى ارىرەكتەن باستالادى», دەگەن عالىم كەڭەس وداعى تاراعان تۇستا يۋگوسلاۆياداعى جاعداي قايتالاناتىن ەكىنشى وشاق قازاقستان بولادى دەگەن ساۋەگەيلىكتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان ىزگى نيەتتىڭ وركەن جايعانىنا شۇكىرشىلىك ەتۋگە شاقىردى. ساقىلداپ قايناعان قازاننىڭ وتىن لاپىلداتىپ جاندىرىپ, ءبىزدىڭ ءبارىمىزدى سول وتقا تاستاعىسى كەلگەن نيەتتىڭ ىسكە اسپاۋىنداعى قحا رولىنە ءمان بەرگەن عالىم جىمىسقى ساياسات پەن سىرتتان تاڭىلاتىن قاۋىپ-قاتەرلەرگە توسقاۋىل بولۋدا كونستيتۋتسيالىق مارتەبەگە يە قۇرىلىمنىڭ الار اسۋلارىنا سەنەتىنىن جەتكىزدى.
ەڭبەكتىڭ قۇندىلىعى قازىرگى قازاقستاننىڭ ساياسي جانە ازاماتتىق ىرگەتاسى بولىپ وتىرعان قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قالىپتاسۋىنىڭ كۇردەلى دە كوپقىرلى ۇدەرىسىن تاريحي تۇرعىدا وزىندىك پايىمداۋلارعا جاسالعان ۇمتىلىسىندا جاتىر. بارلىق وقيعالاردىڭ تاريحي كوزقاراستا قاراستىرىلۋى, ەڭبەكتەردە قولتاڭباسىن قالدىرعان اۆتورلاردىڭ ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن ۇلتتىق بىرلىگىن نىعايتۋ باعىتىنداعى وقيعالار مەن ۇدەرىستەردىڭ بەل ورتاسىندا جۇرگەن ازاماتتار بولۋى, كىتاپتاعى ءار سۇحباتتىڭ, ماقالانىڭ ولاردىڭ كوزىمەن بەرىلۋى كىتاپتاردىڭ مازمۇنىن اشىپ, ماعىناسىن كەڭەيتىپ, قۇندىلىعىن ارتتىرا تۇسەدى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.