ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا 2015-2017 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەت جوباسى تالقىعا ءتۇستى. بۇدان باسقا, دەپۋتاتتار ماقتا سالاسىن دامىتۋ, ويىن بيزنەسى سالالارىنا قاتىستى زاڭ جوبالارىن, سونداي-اق, تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ينتەگراتسيالانعان ۆاليۋتا نارىعىن ۇيىمداستىرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ ماسەلەسىن قارادى.
الدىمەن كۇن تارتىبىندە قارالعان «2015-2017 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ, قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ جانە ۇلتتىق بانك توراعاسى قايرات كەلىمبەتوۆ بايانداما جاسادى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, وتكەن جىلى مۇناي مەن تەمىر كەنىنىڭ الەمدىك باعالارى 2 ەسەگە تومەندەسە دە, ەل ەكونوميكاسى 4,3 پايىزعا وسكەن. مۇنايعا دەگەن باعانىڭ 2 ەسەگە تومەندەۋىن جانە ءارى قاراي دا تومەندەۋ ىقتيمالدىعىن ەسكەرە وتىرىپ, قارا التىننىڭ ءبىر باررەلىنە دەگەن باعا 50, 40 جانە 30 اقش دوللارىنا دەيىن تۇسكەندەگى جانە مەتالعا باعا يندەكسىنىڭ 5,0 پايىزعا تومەندەۋى كەزىندەگى قازاقستان ەكونوميكاسى دامۋىنىڭ بولجامى ازىرلەنگەن. بۇل رەتتە بارلىق ءۇش جاعدايدا دا مۇناي ءوندىرۋ 2015 جىلى 80,5 ميلليون توننانى, 2016 جىلى – 80,8 ميلليون توننانى, 2017 جىلى – 86,0 ميلليون توننانى, 2018 جىلى – 90,0 ميلليون توننانى جانە 2019 جىلى 93,0 ميلليون توننانى قۇرايتىندىعى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. ءىجو-ءنىڭ ءوسۋى 2015 جىلى 1,5 پايىزعا, 2016 جىلى 2,3 پايىزعا جانە 2017 جىلى 3,4 پايىزعا دەيىن وسەدى دەگەن بولجام جاسالىپتى. ال ينفلياتسيا دەڭگەيى 6-8 پايىز مەجەدە ساقتالادى دەپ كۇتىلۋدە.
سونىمەن, 2015 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ (ترانسفەرتتەر ءتۇسىمىن قوسپاعاندا) ناقتىلانعان بولجامى 3219,9 ميلليارد تەڭگە سوماسىندا ايقىندالىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە سالىقتىق تۇسىمدەر 959,6 ميلليارد تەڭگەگە, ال سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەر, كەرىسىنشە, 20 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايعانى بەلگىلى بولدى. تاعى ءبىر اتاپ كەتەرلىگى, ۇلتتىق قوردان بەرىلەتىن كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت مولشەرى بەكىتىلگەن 1702 ميلليارد تەڭگە دەڭگەيىندە ساقتالادى. تۇسىمدەر بويىنشا ناقتىلانعان بولجامدى جانە تاپشىلىقتىڭ ۇلعايۋىن ەسكەرە وتىرىپ, 2015 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى بەكىتىلگەن كولەمگە قاتىستى 610,6 ميلليارد تەڭگەگە ازايا وتىرىپ, 7244,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن بولادى.
شىعىستاردى وڭتايلاندىرۋ بارىسىندا الەۋمەتتىك سالاداعى جاڭا باستامالاردى ىسكە اسىرۋ مەرزىمىن 2016 جىلعا دەيىن اۋىستىرۋ; تيىمدىلىگى تومەن نەمەسە ونىسى راستالمايتىن باعىتتار مەن باعدارلامالاردى قىسقارتۋ; سونداي-اق, اكىمشىلىك شىعىستاردى, ءىسساپار جانە وكىلدىك شىعىستارىن, تالدامالىق جانە كونسالتينگتىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە ارنالعان شىعىستاردى, اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى جەكەلەگەن شىعىستاردى جانە كۇردەلى شىعىستاردى قىسقارتۋ كوزدەلەدى.
«ب» كورپۋسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن ارتتىرۋ جانە ازاماتتىق قىزمەتشىلەرگە ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ جاڭا مودەلىن ەنگىزۋ جونىندەگى جاڭا باستامالاردى ىسكە اسىرۋ مەرزىمدەرىن 2015 جىلعى 1 شىلدەدەن 2016 جىلعى 1 قاڭتارعا اۋىستىرۋعا بايلانىستى 189,9 ميلليارد تەڭگە سوماعا شىعىستار وڭتايلاندىرىلىپ وتىر. ەل ەكونوميكاسىنداعى احۋالدىڭ ناشارلاۋى مۇمكىن ەكەندىگى ەسكەرىلىپ, ۇكىمەت رەزەرۆى 1 تريلليون تەڭگە شەڭبەرىندە ەكونوميكانى ىنتالاندىرۋ جونىندەگى ەكىنشى ترانشتان پروبلەمالى كرەديتتەر قورىن قوسىمشا كاپيتالداندىرۋعا بۇرىن كوزدەلگەن 250 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايا وتىرىپ, 317,8 ميلليارد تەڭگە سوماسىندا ايقىندالعان. مۇنىمەن قوسا, «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ جوباسى شەڭبەرىندە 101 ميلليارد تەڭگە قاراجاتتى 2015 جىلى جاڭا داعدارىسقا قارسى شارالارعا قايتا ءبولۋ جوسپارلانعان.
نەگىزگى باياندامالار اياقتالىسىمەن دەپۋتاتتاردىڭ بىرقاتار سۇراقتارىنا جان-جاقتى جاۋاپتار بەرىلدى. ۇلاسبەك سادىبەكوۆتىڭ سۇراعىنا وراي جاۋابىندا ە.دوساەۆ 2015 جىلى ەكونوميكا ءوسىمى 1,5 پايىز دەڭگەيىندە جوسپارلانىپ وتىرعاندىعىن, الداعى ءۇش جىلدا مۇنايدىڭ 1 باررەلىنە دەگەن باعا 50 دوللار كولەمىندە بەلگىلەنگەنىن العا تارتتى. رەسەي ءرۋبلى باعامىنىڭ تومەندەۋىمەن بۇل ەلدىڭ تاۋارلارى دا قازاقستاندىق نۇسقالارىنا قاراعاندا ەكى ەسەگە دەيىن ارزان ەكەندىگىن العا تارتقان سەرىكجان قاناەۆ وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەندىرۋمەن نەمەسە سالىقتىق اۋىرتپالىقتاردى كەمىتۋمەن قولداۋ جايىن ماسەلە ەتىپ كوتەردى. دەپۋتاتتىڭ بۇل ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەن ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ قازىرگى كەزدە 80-نەن اسا وتاندىق كاسىپورىن ۇكىمەتتىك ءىس-شارالار جوسپارىنا كىرگەندىگىن, ولاردىڭ وڭىرلەردەگى جۇمىسىمەن تانىسۋ جۇمىستارى قولعا الىنعاندىعىن ايتتى. سونىڭ نەگىزىندە تەمىرجول جانە ەلەكتر قۋاتىنا دەگەن تاريفتەردىڭ تومەندەتىلەرى دە اتالماي قالمادى.
وسىلايشا تالقىلاۋدان وتكەن 2015-2017 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, ماقۇلداندى.
كۇن تارتىبىندە ەكى وقىلىمدا قارالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ماقتا سالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا دەپۋتاتتار تاراپىنان ماقۇلداندى. ءماجىلىس دەپۋتاتى, اگرارلىق ماسەلەلەر كوميتەتىنىڭ مۇشەسى روزاقۇل حالمۇرادوۆ باستاعان ءبىر توپ دەپۋتات باستاماشى بولعان زاڭدىق قۇجات سالاداعى بىرقاتار پروبلەمالاردى شەشۋگە باعىتتالىپتى.
سونداي-اق, كەشە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ويىن بيزنەسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ەكىنشى وقىلىمدا قولداۋ تاپتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».