اقتوبە – قويناۋى قۇت قازىناعا تولى, قۇيقالى ءوڭىر. سوڭعى جىلدارداعى تاۋ-كەن سالاسىنداعى تابىستى جۇزەگە اسىرىلعان جوبالاردىڭ وبلىستىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا سەرپىن بەرگەنى دە شىندىق. دەسەك تە, الەمدەگى گەوساياسي تۇراقسىزدىق پەن ەكونوميكالىق داعدارىس جوسپارلى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى العا تارتتى. وڭىردە كۇردەلى كەزەڭنىڭ سالماعىن جەڭىلدەتۋدىڭ, داعدارىستى ەڭسەرۋدىڭ ءساتتى قادامدارى جاسالىپ, لايىقتى جالعاسىن تابۋدا. بۇل تۋرالى وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆتىڭ ءوڭىر جۇرتشىلىعىمەن ءداستۇرلى جىلدىق ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋىندە تەرەڭىرەك باياندالدى.
ارحيمەد مۇحامبەتوۆ وبلىستىڭ 2014 جىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قورىتىندىلارى جانە 2015 جىلعا ارنالعان مىندەتتەر تۋرالى بايانداي كەلە, وتكەن جىلى الەمدىك داعدارىستىڭ سالدارىنا قاراماستان وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى بويىنشا ىلگەرىلەۋ بولعانىن جەتكىزدى. جىل ىشىندە 1200 ميلليارد تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ءونىمى وندىرىلگەن. الدا تەك جاڭا جۇمىس ورىندارى كوپتەپ اشىلاتىن جوبالارعا عانا باسىمدىق بەرىلەتىنىن دە جاسىرعان جوق.
2014 جىلى شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىنىڭ بەلسەندىلىگى تومەندەگەن جوق. ولاردىڭ سانى وتكەن جىلى 20,0 پايىزعا ۇلعايدى. تەك «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن دامىتۋعا عانا 4,7 ملرد. تەڭگە ءبولىنىپ, 10,0 ملرد. تەڭگە كولەمىندە وبلىستاعى جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ 160-تان استام ءوتىنىمى ماقۇلدانعان. بۇعان ءبىرىنشى كەزەكتە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020», «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020», «اگروبيزنەس-2020» جانە باسقا باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ىقپال ەتتى. وسى كەزەڭدە نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا ءوسىمى 102,0 پايىزدى قۇرادى. ءبىزدىڭ وبلىس قازاقستاننىڭ وزگە وڭىرلەرىنىڭ اراسىندا تارتىلىپ وتىرعان ينۆەستيتسيالار كولەمى بويىنشا ءتورتىنشى ورىندا كەلەدى, دەدى ا.مۇحامبەتوۆ.
وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, 205,8 ملرد. تەڭگەنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى اتقارىلدى, 476,1 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى, 4,0 مىڭ وتباسى قونىس تويلارىن تويلادى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 235,4 ملرد. تەڭگە سالىقتار مەن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر ءتۇستى, ياعني 2013 جىلعا قاراعاندا 16,6 پايىزعا ارتتى. جۇمىسسىزدىقتىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋگە, ونى تۇراقتى دەڭگەيىندە ساقتاۋعا قول جەتكىزىلدى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,9 پايىزدى قۇرادى, بۇل رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىشتەن ەداۋىر تومەن. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا 8,4 مىڭ ازامات ەڭبەككە تارتىلدى. وتكەن جىلى 15,7 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.
ءوڭىر باسشىسى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلعان كەزدەن باستاپ ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ ءونىمى 32,9 پايىزعا وسكەنىن ءمالىم ەتتى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ەڭبەك ونىمدىلىگى اناعۇرلىم ارتىپ, ءوڭىر ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسى اۋقىمدى بولا تۇسكەن. وبلىستىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا 691,1 ملرد. تەڭگەنىڭ, قۇرىلىس كەزەڭىندە 10,7 مىڭ جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىمەن, 83 ينۆەستيتسيالىق جوبا ەنگىزىلگەن. العاشقى بەس جىلدىقتا جوسپارلانعان نىسانداردىڭ 90,0 پايىزعا جۋىعى جۇزەگە اسىرىلىپ, 547,0 ملرد.تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى.
ارحيمەد مۇحامبەتوۆ ەكىنشى بەسجىلدىقتىڭ نەگىزگى ءۇش ءمىندەتىنە تەرەڭىرەك توقتالدى. ول يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا بۇرىن ەنگىزىلگەن, بيۋدجەتكە قوسىمشا 1,0 ملرد.تەڭگەگە دەيىن ءتۇسىمدى ارتتىراتىن, ال جاڭا ءونىم كولەمى 165 ملرد.تەڭگەدەن كەم تۇسپەيتىن, 1,3 مىڭ ادام جۇمىس جاسايتىن فەرروقورىتپا جانە رەلس ارقالىقتارى زاۋىتتارى سىندى ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرىنشى كەزەكتە جوسپارلى قۋاتىنا قول جەتكىزۋ, اقتوبە قالاسىنداعى قۋاتتىلىعى جىلىنا 300,0 مىڭ دانا تەمىر-بەتون شپالدارىن ءوندىرەتىن قازاقستاندىق-يتاليالىق زاۋىتتى, قۋاتتىلىعى جىلىنا 25,0 مىڭ توننا ءونىم وندىرەتىن حرومتاۋ اۋدانىنداعى اك ءوندىرىسىن, مۇعالجار اۋدانىنداعى جالپى قۋاتتىلىعى 188 مۆت ەكى گاز-تۋربينالى ستانسانى, جگوز ءۇشىنشى كەزەگىن, سونداي-اق, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بولىپ تابىلادى. بيىل ىسكە قوسىلاتىن جوبالارعا سالىناتىن جالپى ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى 46,3 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى. 900-گە جۋىق جۇمىس ورىندارى اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە. اقتوبە قالاسى جانە العا, حرومتاۋ, مۇعالجار اۋداندارىندا قۇرىلاتىن يندۋستريالىق ايماقتار دا ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ ارتۋىنا قىزمەت ەتەتىن بولادى دەپ كۇتىلۋدە.
اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ ماسەلەسى دە ارحيمەد مۇحامبەتوۆتىڭ نازارىنان تىس قالعان جوق. ول 2014 جىلى سالاعا 10,1 ملرد. تەڭگە باعىتتالعانىن ايتتى. سونداي-اق, 5,9 ملرد. تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا ءبولىنىپ, الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە ارتقان. «سىباعا» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلعان كەزدەن باستاپ 410 فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار 2,0 ملرد. تەڭگەدەن استام سوماعا 14,5 مىڭ ءىرى قارا مالىن ساتىپ العان. 2014 جىلى «التىن اسىق» باعدارلاماسى ارقىلى 2,6 مىڭ قوي جانە «قۇلان» باعدارلاماسى ارقىلى 320 جىلقى ساتىپ الىنعان. 2014 جىلى «ىرىس» باعدارلاماسىمەن 2 تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى اشىلىپ, ال اعىمداعى جىلى «ايس» جشس ءوز ءوندىرىسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا قوسىمشا 1600 ءىرى قارا ساتىپ الۋدى كوزدەۋدە.
ءوڭىر باسشىسى «اقبۇلاق», «2011-2020 جىلدارعا ارنالعان تكش-نى جاڭعىرتۋ» جانە «وڭىرلەردى دامىتۋ» باعدارلامالارى اياسىندا كولەمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. قازىردىڭ وزىندە تۇرعىنداردىڭ 92,0 پايىزى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلىپ, 83,0 پايىزى كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعانىن مالىمدەدى. اۋدان ورتالىقتارىن تولىقتاي گازداندىرۋدى 2016 جىلى اياقتاۋ كوزدەلىپ وتىر. وبلىس اكىمدىگى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق جانە «قازترانسگاز» اق اراسىندا قول قويىلعان ۇزاق مەرزىمدى جانە ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا سايكەس, 2015-2017 جىلدار ارالىعىندا جالپى قۇنى 19,939 ملرد. تەڭگەگە 17 جوبانى جۇزەگە اسىرىپ, گاز ءبولۋ جەلىلەرىن قۇرىلىمداۋدى جوسپارلاعان. بۇل 30 ەلدى مەكەندى قوسىمشا گازداندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا وتكەن جىلى 15,9 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. جالپى ۇزىندىعى 684 شاقىرىمدى قۇرايتىن سامارا-شىمكەنت كۇرەجولىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى تولىقتاي اياقتالدى. ۇستىمىزدەگى جىلى ۇزىندىعى 330 شاقىرىم «اقتوبە-اتىراۋ» اۆتوموبيل جولىن قايتا جاڭارتۋ جوباسىن دايىنداۋ جالعاسادى.
بيىل جالپى اۋدانى 466,6 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا, ياعني 5 مىڭعا تارتا وتباسى باسپانالى بولادى.
ءبىلىم سالاسىنىڭ جاعدايىن بايانداعان ارحيمەد مۇحامبەتوۆ ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەر ماسەلەسىن شەشۋگە ماڭىز بەرىلىپ وتىرعانىنا ناقتى مىسالدار كەلتىردى. وسىنداي جۇيەلى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە وبلىس وتكەن جىلى ۇبت قورىتىندىسىندا وڭىرلەر اراسىندا ءۇشىنشى ورىندى يەلەنگەن, 3-6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەرمەن قامتۋ 87,0 پايىزعا جەتكەن. ەسەپتى كەزەڭدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 10 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 138 جۇمىس ورنى اشىلدى, 16 نىسان كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. وبلىستا وڭ دەموگرافيالىق احۋال قالىپتاسىپ, تۇرعىنداردىڭ تۋ كورسەتكىشى 0,4 پايىزعا ارتىپ, حالىقتىڭ تابيعي ءوسىمى كوتەرىلدى, ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 6,8 پايىزعا تومەندەدى.
وبلىس اكىمى وڭىردەگى جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى دا جۇيەلەي اڭگىمەلەدى. ەلباسى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا ءىرى جانە ورتا كاسىپورىندارمەن ەڭبەك قاتىناسىنىڭ تۇراقتىلىعى تۋرالى 800-دەن استام مەموراندۋمدارعا قول قويىلعان. بىلتىر 15,7 مىڭ جاڭا جانە 1,0 مىڭ الەۋمەتتىك جۇمىس ورنى اشىلعان, 10,5 مىڭ ازاماتتاردىڭ جۇمىسقا تۇرۋىنا كومەك كورسەتىلىپ, 4,5 مىڭ جۇمىسسىز ازامات ۋاقىتشا ەڭبەكپەن قامتىلعان, جاستار تاجىريبەسىنە 615 ادام جىبەرىلگەن.
بۇدان كەيىن باياندامانى تالقىلاۋ بولىپ, وندا ءسوز العاندار ەسەپتى كەزەڭدە اتقارىلعان جۇمىستارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ارحيمەد مۇحامبەتوۆ جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ جانە ارنايى جاشىكتەرگە, اكىم بلوگىنا جانە وبلىستىق اكىمدىك سايتىنا كەلىپ تۇسكەن ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.