ينتەرنەت الاياقتارعا الدانعاندار وقيعاسى: ءجيى كەزدەسەتىن قاتەلىكتەر مەن كەڭەستەر

سدەك كومپانياسىنىڭ اتىن جامىلعان

استانالىق ايمان كۋرەرلىك كومپانيانىڭ اتىن جامىلىپ, ءوزىن سان سوقتىرعىسى كەلگەن الاياقتار تۋرالى ايتىپ بەردى.

ء«بىر جولى ءجاسوسپىرىم قىزىم جاڭادان العان سپورتتىق سومكەسىن ساتپاقشى بولدى. سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, OLX-كە ورنالاستىرعانىمىز سول ەدى, 2-3 ادام بىردەن قىزىعۋشىلىق تانىتتى. سۇراعان اقشامىزدى بەرىپ, ساتىپ الاتىنىن ايتىپ, اقشانى اۋدارعاننان كەيىن سدەك كۋرەرلىك كومپانياسى ارقىلى سالىپ جىبەرۋدى ءوتىندى. ۆاتساپقا اقشانى اۋدارعانى تۋرالى اقپارات جىبەرگەنىن ەسكەرتتى. قاراسام كۋرەرلىك كومپانيانىڭ اتىمەن ءبىر سسىلكا كەلىپ تۇر ەكەن. اشىپ كورسەم 23000 تەڭگە تۇر. اقشانى الۋ ءۇشىن بانك كارتوچكاسىنىڭ ءنومىرىن ەنگىزۋىم كەرەك. وسى جەردە كوڭىلىمە كۇمان كىردى. بىراق سوڭىنا دەيىن كورەيىن دەپ, پايدالانبايتىن كارتوچكانىڭ اقپاراتىن ەنگىزدىم. مەنەن ەندى 6000 تەڭگە تولەم جاساۋىمدى تالاپ ەتتى. سومكەنى الام دەپ جازعان ادامعا حابارلاسسام, اتالعان اقشانى تولەيسىز, سودان كەيىن سىزگە 23000+6000 تەڭگەڭىز قايتا تۇسەدى دەدى. بىردەن سدەك كومپانياسىنىڭ بايلانىس تەلەفوندارىن تاۋىپ حابارلاستىم. كومپانيا وكىلى ونداي قىزمەت كورسەتۋدىڭ جوق ەكەنىن ايتتى. سومكەگە قىزىعىپ حابارلاسقان ءۇش ادام دا تولەمدى وسىنداي جولمەن تولەيتىندەرىن ايتتى. وسىدان كەيىن OLX-تەن سومكەنىڭ جارناماسىن الىپ تاستادىق», دەيدى ول.

ءتورت تاڭبالى كود سۇراعان

ايجان ەسىمدى قىز (اتى-ءجونى وزگەرتىلدى) Threads جەلىسىندەگى پاراقشاسىندا الاياقتارعا قالاي الدانىپ قالا جازداعانىن باياندادى. ول Kaspi ماگازين ارقىلى يوگاعا ارنالعان كىلەمشەگە تاپسىرىس بەرگەن ەكەن. وسىدان كەيىن الاياقتار حابارلاسىپ, كود سۇراپتى.

«الاياقتار مەنى دە الدايدى دەپ مۇلدە ويلاماپپىن. كەشە عانا Kaspi ارقىلى يوگاعا ارنالعان كىلەمشەگە تاپسىرىس بەردىم. بۇگىن جەتكىزىلۋى ءتيىس بولعان. دەسە دە بەلگىسىز نومىردەن قوڭىراۋ شالىپ, ءوزىن كۋرەر دەپ تانىستىرىپ, زاتتى ءبىر ساعاتتا جەتكىزەتىنىن ايتتى. داۋىسى سەنىمدى ەستىلدى. سوسىن ۇيدە جوق ەكەنىمدى, باسقا ادام كۇتىپ الاتىنىن جەتكىزدىم. ال الگى ادام تاپسىرىستى كۇتىپ الاتىن ادامعا راسىمدەيتىنىن ايتتى. سوسىن مەنەن ءتورت تاڭبالى كود سۇرادى. سوندا عانا كۇماندانىپ, الاياقتىق ارەكەت ەكەنىن ءتۇسىندىم», دەيدى ول.

كۇماندى سىلتەمە ارقىلى WhatsApp-تى بۇزعان

ء«بىر تانىسىم باۋىرىنىڭ ونەر كونكۋرسىنا قاتىسىپ جاتقانىن ايتىپ, جىبەرىلگەن سىلتەمەگە كىرىپ, ۇناتۋ بەلگىسىن باسۋىمدى ءوتىندى. ويىمدا ەشتەڭە جوق, اشىپ كىرىپ, بەلگى باسىپ جىبەردىم. بىرنەشە كۇننەن كەيىن تۋىستارىم مەن دوستارىم نە ءۇشىن اقشا كەرەك بولىپ جاتقانىن سۇراپ حابارلاستى. سويتسەم مەنىڭ WhatsApp مەسسەندجەرىمدى بۇزىپ العان الاياقتار مەندەگى بايلانىس نومەرلەرگە جازىپ, بارلىق ادامنان اقشا سۇراپ شىعىپتى. مۇناي كومپانياسىندا جۇمىس ىستەيتىن ەكى دوسىم سۇراعان 200 مىڭ تەڭگەنى كورسەتىلگەن شوتقا جىبەرىپ تە قويىپتى. وسىدان كەيىن كۇماندى سىلتەمەلەرگە كىرمەيتىن بولدىم», دەيدى ارمان ەسىمدى وقىرمان.

بۇلاردان بولەك ء«سىز قوماقتى قارجى ۇتىپ الدىڭىز, ميلليوندارىڭىزدى الۋ ءۇشىن وسى شوتقا وسىنداي قارجى اۋدارىڭىز» دەپ الدايتىندار مەن «دەپوزيتتەگى اقشاڭىزدى الاياقتار الىپ كەتكەلى جاتىر, سوندىقتان تەز ارادا ءبىز بەرگەن شوتقا اۋدارىپ قويىڭىز, كەيىن وزىڭىزگە قايتارىپ بەرەمىز» دەپ بانك قىزمەتكەرى بولىپ حابارلاساتىندارعا الدانىپ قالىپ جاتقاندار دا جەتەرلىك.

قارجى مينيسترلىگى ەسكەرتەدى: مينيستر تاكيەۆتىڭ اتىن جامىلعان الاياقتار پايدا بولدى

ماماندار نە دەيدى؟

كيبەرقاۋىپسىزدىك سالاسىنىڭ ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى الاياقتار تەحنيكالىق ادىستەردەن گورى پسيحولوگيالىق مانيپۋلياتسياعا كوبىرەك سۇيەنەدى.

ولاردىڭ باستى قارۋى: قورقىتۋ (شوتىڭىز بۇعاتتالادى, قىلمىستىق ءىس قوزعالادى), اسىقتىرۋ (قازىر تولەم جاساماساڭىز, كەش بولادى), قىزىقتىرۋ (ۇتىس, جەڭىل نەسيە, ينۆەستيتسيا), سەنىمگە كىرۋ (بانك قىزمەتكەرى, پوليتسيا, تانىس ادامنىڭ اتىن پايدالانۋ).

مامانداردىڭ ايتۋىنشا, الاياقتار كوبىنە: مەسسەندجەرلەر, الەۋمەتتىك جەلىلەر, جالعان سايتتار, فيشينگتىك سىلتەمەلەر, جالعان ينۆەستيتسيالىق پلاتفورمالار ارقىلى ارەكەت ەتەدى.

پەتروپاۆلدا الاياقتىڭ ارباۋىنا تۇسكەن ايەل 18 ملن تەڭگەسىنەن ايىرىلدى

قارجى ماماندارى ينتەرنەت الاياقتىقتىڭ ەڭ قاۋىپتى تۇرى − بانك كارتاسى مەن جەكە دەرەكتەردى الداۋ ارقىلى يەمدەنۋ ەكەنىن ايتادى.

كوپ جاعدايدا ازاماتتار: SMS-كودتى بوگدە ادامعا ايتادى, كۇماندى سىلتەمەگە كىرىپ, كارتا دەرەكتەرىن ەنگىزەدى, جالعان «بانك قىزمەتكەرىنە» سەنىپ قالادى.

پسيحولوگتاردىڭ ايتۋىنشا, الاياقتار ادامنىڭ قورقىنىش سەزىمىن, سەنگىشتىگىن, جالعىزدىعىن پايدالانادى.

اسىرەسە زەينەتكەرلەر, قارجىلىق قيىندىقتاعى ادامدار, ينتەرنەتتى جاڭادان قولدانۋشىلار ءجيى الدانىپ قالادى.

قالاي قورعانۋعا بولادى؟

الاياقتاردان قورعانۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى جەكە دەرەكتەردى ەشكىمگە بەرمەۋ كەرەك. جسن, كارتا ءنومىرى, CVV-كود, SMS-كود بۇلاردىڭ بارلىعى قۇپيا اقپارات. بانك تە, پوليتسيا دا ونى تەلەفون ارقىلى سۇرامايدى.

ەشقاشان كۇماندى سىلتەمەلەرگە وتپەڭىز. سىلتەمەنىڭ مەكەنجايىن مۇقيات تەكسەرىڭىز. بەلگىسىز سايتتارعا كارتا دەرەكتەرىن ەنگىزبەڭىز.

بارلىق اككاۋنتتارعا ەكى ساتىلى اۋتەنتيفيكاتسيا ورناتىپ, كۇردەلى قۇپياسوز قولدانعان دۇرىس بولادى.

«تەز شەشىم» تالاپ ەتىپ قوڭىراۋ سوعاتىنداردىڭ ۇسىنىستارىنان ساق بولىڭىز. الاياقتار ارقاشان اسىقتىرادى. قانشا جەردەن تەز شەشىم قابىلداۋ قاجەت بولسا دا ويلانىپ, جاقىندارىڭىزبەن اقىلداسىڭىز.

ۇلتتىق انتيفرود-ورتالىعى 90 مىڭ ازاماتتى الاياقتاردىڭ ارباۋىنان ساقتاپ قالدى

كۇماندى قوڭىراۋدى قورىقپاي توقتاتىڭىز. ءوزىڭىز بانككە رەسمي ءنومىر ارقىلى قايتا حابارلاسىڭىز.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا حابارلاڭىز. اقشا اۋدارىلىپ كەتكەن جاعدايدا دەرەۋ بانككە حابارلاسىڭىز. پوليتسياعا ارىز جازىڭىز. كيبەرقىلمىس بولىمدەرىنە شاعىم ءتۇسىرىڭىز.

ينتەرنەت الاياقتىق قازىرگى قوعامنىڭ كۇردەلى ماسەلەسىنە اينالىپ وتىرعانى شىندىق. تەحنولوگيا دامىعان سايىن, الاياقتاردىڭ دا ايلاسى كۇردەلەنىپ بارادى. سوندىقتان ولاردان قورعانۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى – تسيفرلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ, اينالاعا ساقتىقپەن قاراۋ جانە اقپاراتتى تەكسەرۋدى ادەتكە اينالدىرۋ قاجەت.