قازاقستاندا جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ قۇقىعىن كونستيتۋتسيادا بولەك بەكىتۋ ۇسىنىلدى. بۇل جونىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى مارات باشيموۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
«بۇل جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار, ولار كونستيتۋتسيادا بەكىتىلىپ, مەملەكەت تاراپىنان كەپىلدەندىرىلۋى ءتيىس, سەبەبى بۇل – ادامنىڭ ەڭ قۇندى جەكە بوستاندىقتارىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قۇندىلىقتار: ومىرگە جانە جەكە قاۋىپسىزدىككە قۇقىق, جەكە جانە وتباسى ءومىرىنىڭ يگىلىكتەرى, مورالدىق جانە رۋحاني كەدەرگىسىزدىك, ءومىرىن, بوستاندىعىن, جەكە تۇلعا رەتىندە ابىرويىن قورعاۋعا قاجەتتىلىكتەر», دەدى دەپۋتات.
م.باشيموۆتىڭ ايتۋىنشا, جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردىڭ نەگىزگى ءمانى كونستيتۋتسياداعى «ادام, ونىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى – مەملەكەتتىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىقتارى» فورمۋلاسىنان تۋىندايدى.
«ادامنىڭ جەكە ءومىرى ونىڭ ءوز جەكە ءومىرىنىڭ قوعامعا نەمەسە مەملەكەتكە جاريالاعىسى كەلمەيتىن اسپەكتىلەرىنەن تۇرادى. بۇل – جەكە تۇلعانىڭ ەرەكشە تاۋەلسىزدىگى, قوعام مەن مەملەكەت باقىلاۋىنا جاتپايدى», دەدى سپيكەر.
ب.التىنبەكوۆ: كونستيتۋتسيالىق رەفورما – دامۋدىڭ جاڭا باعىتىن تاڭداۋ
جەكە دەرەكتەردىڭ زاڭسىز جيناقتالۋى, وڭدەلۋى, ساقتالۋى جانە قولدانىلۋىنان بوستاندىق ماسەلەسى, سونىڭ ىشىندە تسيفرلىق تەحنولوگيا ارقىلى وڭدەلەتىن دەرەكتەر دە قامتىلعان.
«بۇل جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار توبى جەكە جانە وتباسى ءومىرىنىڭ قورعالۋى ءۇشىن كەپىلدىك بەرەدى – جەكە ومىرگە, جەكە جانە وتباسى قۇپياسىنا قول سۇعىلماۋشىلىق قۇقىعى. جەكە بوستاندىققا كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتىڭ قۇرامىنا وسى قۇقىقتار توبىنا ءار ادامنىڭ جەكە دەرەكتەردى زاڭسىز جيناۋ, وڭدەۋ, ساقتاۋ جانە پايدالانۋىنان, سونىڭ ىشىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى, بوستاندىققا قۇقىعى سياقتى ماڭىزدى قۇقىقتاردى قوسۋ قاجەت», دەدى دەپۋتات.
ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل: ءومىر ءسۇرۋ قۇقىعى مەن ءادىل سوت – كونستيتۋتسيانىڭ ىرگەتاسى
مارات باشيموۆ قازاقستان زاڭناماسىندا جەكە دەرەكتەردى قورعاۋعا باعىتتالعان نورمالاردىڭ بار ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى. مىسالى, «جەكە دەرەكتەر جانە ولاردى قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 11-بابىندا مەنشىك يەلەرى, وپەراتورلار جانە ءۇشىنشى تۇلعالاردىڭ شەكتەۋلى قولجەتىمدى جەكە دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعىن ساقتاۋ جانە سۋبەكتىنىڭ كەلىسىمىنسىز نەمەسە زاڭسىز تاراتۋعا جول بەرمەۋگە مىندەتتى ەكەندىگى كورسەتىلگەن. بيومەتريالىق دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعى بولەك قورعالعان.
سونىمەن قاتار, قىلمىستىق كودەكستىڭ 148-بابىنىڭ 1-بولىمىنە سايكەس, جەكە ءومىر قۇپياسىن زاڭسىز بۇزۋ 2 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا دەيىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە اكەپ سوعادى.
«بەلگىلى ءبىر ماماندىق وكىلدەرىنە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن سەنىپ تاپسىرىلعان جەكە جانە وتباسى قۇپيالارىن كاسىبي قۇپيالار دەپ قاراۋ قاجەت. ولارعا دارىگەرلىك, ادۆوكاتتىق قۇپيا, الدىن الا تەرگەۋ قۇپياسى, نوتاريالدىق ارەكەتتەر قۇپياسى جانە باسقالارى جاتادى», دەپ قوستى م.باشيموۆ.
بۇل ۇسىنىستار جەكە قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى, سونىڭ ىشىندە زاماناۋي تسيفرلىق كەزەڭدەگى دەرەكتەردى قورعاۋدى كونستيتۋتسيا دەڭگەيىندە ناقتى بەكىتۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام بولماق.
كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر: بەلگىلى زاڭگەر پىكىر ءبىلدىردى