پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ساياساتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى, قۇندىلىقتارى مەن باعىتتارى» تۇجىرىمداماسىندا ىشكى ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى اقپاراتتىق ساياسات ەكەنى اتاپ كورسەتىلىپ, ونىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, اعارتۋشىلىق, عىلىمي-تانىمدىق جانە تاربيەلىك ءمانى بار ساپالى كونتەنتتى دامىتۋ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باق-پەن ءوزارا بايلانىسىن جەتىلدىرۋ, جۋرناليستىك ەتيكانىڭ جالپىعا ورتاق قاعيداتتارىن دارىپتەۋ, اقپارات كەڭىستىگىندەگى كەز كەلگەن زاڭسىز ارەكەتتىڭ تارالۋىنا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋ, دەسترۋكتيۆتى يدەولوگيانىڭ جانە ۇگىت-ناسيحاتتىڭ, جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ, ماسس-مەديا سالاسىنداعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ مىندەتى قويىلدى. بۇل رەتتە, اسىرەسە, مەملەكەتتىك باق-قا جۇكتەلەتىن جاۋاپكەرشىلىك زور ەكەنى انىق.
قازىرگى كەزدە قوعامدا «گازەت-جۋرنالدى كىم وقيدى, تەلەديداردى كىم قارايدى؟ الەۋمەتتىك جەلىنىڭ اتى وزىپ تۇر عوي» دەگەن پىكىر ورنىعا باستادى. بىراق ونىمەن كەلىسۋ قيىن. سەبەبى بۇگىنگى زامان اعىمىنا ساي مەرزىمدى باسىلىمداردىڭ تارالىمى كەمىگەنىمەن, ولاردىڭ PDF فورماتىنداعى نۇسقالارىنىڭ جانە عالامتورداعى سايتتارىنىڭ قارالىمى كوبەيدى. وسى ورايدا «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قاعيداتىن ۇسىنىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ازاماتتاردىڭ ارىز-شاعىمدارىنا دەر كەزىندە دەن قويۋىن تالاپ ەتكەن مەملەكەت باسشىسى حالىق پەن بيلىك اراسىنداعى التىن كوپىر سانالاتىن مەملەكەتتىك باق-قا جۇيەلى دە پارمەندى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. مۇنىڭ ءوزى رەسپۋبليكالىق گازەتتەر مەن تەلەارنالار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, بەدەلىن كۇشەيتە ءتۇستى.
ماسەلەن, 2021 جىلى «كازاحستانسكايا پراۆدا» رەسپۋبليكالىق گازەتىندە جاريالانعان وتكىر سىن ماقالاعا وراي, پرەزيدەنت ارنايى تەكسەرىس جۇرگىزىپ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا وڭتۇستىك وڭىرلەردەن قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ مۇقتاجدىقتارىنا نەمقۇرايدى قاراعان ايىرتاۋ جانە ەسىل اۋداندارىنىڭ اكىمدەرىن قىزمەتىنەن بوساتتى. 2022 جىلى مەملەكەت باسشىسى «Egemen Qazaqstan» رەسپۋبليكالىق گازەتىندە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قازتالوۆ, جانىبەك جانە بوكەي ورداسى اۋداندارىنداعى كۇرە جولداردى جوندەۋ بارىسى قاناعاتتانعىسىز ەكەنى جونىندە سىن ماقالاعا نازار اۋدارىپ, ۇكىمەتكە كەمشىلىككە جول بەرگەن كىنالىلەردى جازاعا تارتۋدى تاپسىردى. ناتيجەسىندە, سول كەزدەگى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ورنىنان الىندى.
پرەزيدەنتتىڭ رەسپۋبليكالىق باق كوتەرگەن وزەكتى ماسەلەلەرگە كوڭىل ءبولىپ, ءتيىستى شارا قولدانعانى تۋرالى كەيدە رەسمي اقپارات كوزدەرىنەن ەمەس, جۇرت اۋزىنان ەستىپ ءجۇرمىز. مىسالى, زاپاستاعى پوليتسيا گەنەرال-مايورى ميرلان قىزىلوۆ 2021 جىلى «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان «جەتىم كۋرسانتتىڭ جازىعى نە؟» ماقالاسىندا كوتەرگەن الەۋمەتتىك ادىلدىك ماسەلەسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن وڭىنان شەشىلگەنىن بىزگە سۇيىنشىلەي حابارلاعان ەدى.
بيىلعى قاڭتار ايىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, دراماتۋرگ, قوعام قايراتكەرى تولەن ابدىككە «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان سۇحباتىنا وراي جەدەلحات جولداپ: «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىڭىزدى مۇقيات وقىپ شىقتىم. وزەكتى وي-تولعامدارىڭىز ارقىلى ۇلت رۋحانياتى ءۇشىن قۇندى دۇنيەلەر ايتىلعان. ءتول ادەبيەتىمىزدىڭ دامۋ كوكجيەگىنە قاتىستى سىن-پىكىرلەرىڭىز بەن جاس بۋىنعا قاراتا ايتقان اقىل-كەڭەستەرىڭىز ورىندى دەپ سانايمىن. شىن مانىندە, جاھاندى جايلاعان قازىرگىدەي قۇبىلمالى زاماندا جازۋشىلار قاۋىمى كوركەم تۋىندىلارى ارقىلى ادىلدىك, جاقسىلىق جانە ادامدىق قۇندىلىقتارىن كەڭىنەن دارىپتەگەنى ءجون. بۇل ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن وتە ماڭىزدى», دەگەن ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى جەدەلحاتى كورنەكتى جازۋشىعا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمىنا دا كورسەتكەن رۋحاني قولداۋى ەكەنى ءسوزسىز.
2023 جىلدان بەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن باق وكىلدەرىنە, نەگىزىنەن مەملەكەتتىك باق قىزمەتكەرلەرىنە, استانا قالاسىندا سالىنعان جاڭا تۇرعىنجاي كەشەندەرىنەن پاتەر كىلتىن تاپسىرۋ يگى داستۇرگە اينالدى. ءۇش جىل ىشىندە 198 ارىپتەسىمىز باسپانالى بولدى. ولاردىڭ ىشىندە جۋرناليستەرمەن قاتار, رەجيسسەرلەر, وپەراتورلار, كوررەكتورلار جانە وتاندىق مەديانىڭ باسقا دا ماماندارى بار.
الايدا, وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وڭىرىندەگى مەملەكەتتىك باق قىزمەتكەرلەرى مۇنداي قامقورلىقتان قاعىس قالىپ وتىر. اكىمدەردىڭ اراسىندا مەملەكەت باسشىسىنان ۇلگى الىپ, جەرگىلىكتى باسىلىمدار مەن تەلەارنالارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ جۇرگەندەر جوقتىڭ قاسى. «سىن تۇزەلمەي, ءمىن تۇزەلمەيتىنىن» ەسكەرۋدىڭ ورنىنا, وڭىرلىك مەملەكەتتىك باق-تىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالاداعى كوكەيكەستى ماسەلەلەر مەن جول بەرىلگەن كەمشىلىكتەردى جازىپ-كورسەتۋىنە تىيىم سالعان شەنەۋنىكتەر دە بار بولىپ شىقتى. مۇنداي تەرىس كوزقاراس «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنا قايشى كەلىپ قانا قويماي, وڭىرلىك مەملەكەتتىك باق-تىڭ ءرولىن تومەندەتىپ, بەدەلىن تۇسىرەتىنىن تۇسىنەتىن كەز جەتتى.
تاعى ءبىر ويلانارلىق ماسەلە – جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك گازەتتەر مەن تەلەارنالار مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۇدەرىسىندە ەلەۋلى قيىندىققا تاپ بولىپ ءجۇر. كەي وبلىستىق مەملەكەتتىك گازەت تەندەردە از سوما ۇسىنعان جەكەمەنشىك باسىلىمنان جەڭىلىپ, مەملەكەتتىك تاپسىرىستان مۇلدەم قاعىلدى. سالدارىنان رەداكتسيا قىزمەتكەرلەرىنە جالاقى تولەي الماي, سونداي-اق باسپاحانا شىعىستارى مەن كوممۋنالدىق قىزمەتتەر ءۇشىن ەسەپ ايىرىسا الماي, قارىزعا باتىپ وتىر. سوندىقتان دا كەيىنگى جىلدارى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك باق-قا قولدانىلىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرۋ ءادىسىن الداعى ۋاقىتتا وڭىرلىك مەملەكەتتىك باق-قا دا ەنگىزگەن ءجون.
مەملەكەتتىك باق-قا جۇكتەلگەن مىندەتتىڭ ماڭىزدىلىعىنا قاراماستان, ولاردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسى ءالى ايقىندالعان جوق. «جۋرناليستەر دە اتان تۇيە سەكىلدى. ارقالاعانى التىن بولعانىمەن, جەگەنى – جانتاق» دەپ كورنەكتى كوسەمسوزشى شەرحان مۇرتازا ايتقانداي, مەملەكەتتىك باق قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ازدىعى, الەۋمەتتىك تۇرعىدان قورعالماعاندىعى بەلگىلى. سول سەبەپتى ولاردى مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەر سياقتى الەۋمەتتىك قىزمەتشىلەر ساناتىنا قوسۋ ماسەلەسىن قاراستىراتىن كەز جەتتى.
تۇجىرىمدامادا كورسەتىلگەندەي, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باق-پەن ءوزارا بايلانىسىن جانە ماسس-مەديا سالاسىنداعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ بارىسىندا ەسكەرەتىن كەلەسى ءبىر ماسەلە – مەملەكەتتىك باق-تىڭ پارمەندىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ولاردا جاريالانعان سىن ماتەريالدارعا ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جازباشا جاۋاپ بەرۋى زاڭ جۇزىندە مىندەتتەلسە, قۇبا-قۇپ بولار ەدى.
شىنتۋايتىندا, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باق-پەن بايلانىسى ارقيلى. ايتالىق, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى «سولتۇستىك قازاقستان» وبلىستىق گازەتىنە ەجەلگى داستۇرمەن جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. بيىلعى باسپاسوزگە جازىلۋ ناۋقانىنا وراي وبلىستىق اكىمدىك بەكىتكەن «وقىرمان كۇنى» جوباسى بويىنشا ءاربىر اۋداندا كەزدەسۋ وتكىزىلىپ جاتىر. «سولتۇستىك قازاقستاننىڭ» تارالىمى 10 مىڭ داناعا جەتكەندىگى – وسىنداي ىقپالدى ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسى. بۇل – قازاعىنىڭ سانى 197 مىڭنان ءسال اسىپ, تۇرعىندارىنىڭ ۇلتتىق قۇرامىنداعى ۇلەسى نەبارى 37,8 پايىز بولىپ وتىرعان قىزىلجار ءوڭىرى ءۇشىن قاناعات تۇتارلىق كورسەتكىش. سەبەبى قازاعى 447 مىڭعا تاقاۋ, ۇلتتىق قۇرامداعى ۇلەسى 56,8 پايىزعا جەتكەن اقمولا وبلىسىنىڭ «ارقا اجارى» گازەتىنىڭ تارالىمى – 5 مىڭ دانا. بۇل ماسەلەدە وزگە وڭىرلەر دە ماقتانا المايدى.
تۇيىندەي ايتقاندا, قازىرگى الماعايىپ كەزەڭدە قوعامدىق-ساياسي تۇراقتىلىقتى ساقتاپ, ەل بىرلىگىن نىعايتىپ, ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ جولىندا مەملەكەتتىڭ قۋاتتى قۇرالى مەملەكەتتىك باق-قا تالاپتى دا, قولداۋدى دا كۇشەيتۋ قاجەت.