بيىل ەلىمىزدە ەپيدەميالىق ماۋسىم ادەتتەگىدەن ەرتەرەك باستالدى. بىلتىر العاشقى جاعدايلار قاراشادا انىقتالسا, بيىل قازان ايىنىڭ باسىندا تىركەلدى. ناق قازىر ەلدە تۇماۋدىڭ 590 جاعدايى زەرتحانالىق تۇرعىدان راستالعان. سونداي-اق ا ءتيپتى تۇماۋدىڭ 587 جاعدايى تىركەلىپتى. سوسىن, كوپشىلىك تالقىلاپ, «گونكونگ» دەپ اتاپ جۇرگەن تۇماۋدىڭ ءتۇرى دە ۆيرۋستىڭ جاڭا شتامى ەمەس.
وسىنىڭ بارلىعىن ەسكەرىپ وتىرعان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ادەتتەگىدەي تۇماۋعا قاتىسى جوق ۆيرۋستاردىڭ دا اينالىمىنا مونيتورينگ جۇرگىزىپ جاتىر ەكەن. ناتيجەسىندە, ەل بويىنشا 3 مىڭنان استام ۇلگى زەرتتەلگەن. سوعان سۇيەنسەك, ەلدە رينوۆيرۋس, پاروگريپپ, ادەنوۆيرۋس, بوكوۆيرۋس, كوروناۆيرۋس, رس ۆيرۋسىنىڭ اينالىمى انىقتالعان. ياعني رەسمي اقپاراتقا سەنسەك, بيىل ەل اۋماعىندا بۇرىن اينالىمدا بولماعان تۇماۋدىڭ جاڭا تۇرلەرى انىقتالماعان.
قازىر ەلدە جەدەل رەسپيراتورلىق ۆيرۋستىق ينفەكتسيامەن (جرۆي) اۋىرىپ جاتقانداردىڭ 66%-ى – بالالار بولسا, 34%-ى – ەرەسەكتەر. كەيىنگى اپتادا ەلدە جرۆي-ءدىڭ 183 مىڭ جاعدايى تىركەلگەن. ال وتكەن اپتادا وقۋشىلار اراسىندا جرۆي-ءدىڭ 6 مىڭنان استام جاعدايى جانە تۇماۋدىڭ 13 جاعدايى انىقتالىپتى. ەپيدەميالىق ماۋسىمدا ەمحانالاردىڭ جۇمىسى كۇشەيتىلدى. جرۆي-مەن جانە تۇماۋمەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ ماۋسىمدىق ءوسۋى جاعدايىندا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسى كۇشەيتىلگەن رەجىمگە كوشتى. ەمحانالاردا فيلتر كابينەتتەرى جۇمىس ىستەيدى. ەپيدەمياعا قارسى رەجىمنىڭ بارلىق تالابى ساقتالادى. جرۆي جانە تۇماۋمەن اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ شامامەن 80%-ى امبۋلاتوريالىق جاعدايدا ەمدەلىپ جاتىر.
ستاتيستيكاعا زەر سالساق, جىل سايىن ەلىمىزدە جرۆي-مەن 3-4 ملن ادام, تۇماۋمەن 2 مىڭ ادام اۋىرادى ەكەن. بيىل ەپيدەميالىق ماۋسىم باستالعالى ەلدە جرۆي-ءدىڭ 1,5 ملن جاعدايى تىركەلگەن. جالپى, ەلىمىزدىڭ كەيبىر ايماقتارىندا ۆيرۋستىق ينفەكتسيالار كۇشەيدى دەگەنمەن, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا كورسەتكىش 20%-عا تومەن دەسەدى. وسىعان قاراماستان كەيبىر وڭىردەگى مەكتەپتەردە جرۆي-مەن اۋىراتىن وقۋشىلاردىڭ ۇلەسى 30 پايىزدان اسىپ, ۋاقىتشا ونلاين وقۋعا اۋىستى.
الەۋمەتتىك جەلىلەردە «گونكونگ» دەپ اتالاتىن ۆيرۋسقا قاتىستى ءتۇرلى اقپارات تاراپ جاتقانىنان ءبارىمىز حاباردارمىز. اڭعارعانىمىز, جاڭساق اقپاراتتاردىڭ سالدارىنان حالىق اراسىندا تۇماۋدىڭ جاڭا ەرەكشە شتامى پايدا بولدى دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسىپتى. شىنتۋايتىندا, «گونكونگ» تۇماۋى ۆيرۋستىڭ جاقىندا پايدا بولعان ءتۇرى ەمەس, بۇرىننان بار. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر سۇلتانعازيەۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا وسى جونىندە تۇسىنىك بەردى.
– جەدەل تاراپ جاتقان جالعان اقپارتتارعا بايلانىستى رەسمي تۇسىنىكتەمە بەرگىم كەلەدى. شىن مانىندە, «گونكونگ» دەپ اتالاتىن ا (H3N2) تۇماۋى جاڭا ۆيرۋس ءتۇرى ەمەس, بۇرىننان بار. ناقتىلاساق, تۇماۋدىڭ بۇل ءتۇرى العاش رەت 1968 جىلى انىقتالعان. سول كەزدەن باستاپ تۇماۋ الەم بويىنشا ۇنەمى اينالىمدا بولدى. ءبىزدىڭ ەل اۋماعىندا ۆيرۋستىڭ وسى ءتۇرى كوپ جىلدان بار. ونى مەرزىمدى ماۋسىمدىق ەپيدەميالىق ۇدەرىستىڭ ءبىر بولىگى دەپ تۇسىنگەن دۇرىس, – دەدى ت.سۇلتانعازيەۆ جاعدايدىڭ انىق-قانىعىن بايانداپ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر سۇلتانعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە العاشقى بۋىن دەڭگەيىندە مەديتسينالىق كومەكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 995 ءموبيلدى بريگادا ۇيىمداستىرىلعان. ولار پاتسيەنتتەردىڭ ۇيىنە بارىپ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتەدى. سونداي-اق 1 800 فيلتر كابينەتى جۇمىس ىستەيدى. وسىنداي كابينەتتىڭ جارتىسىنان كوبى جۇكتى ايەلدەر مەن بالالارعا ارنالعان. شۇعىل مەديتسينالىق كومەكتى 1 600 جەدەل جاردەم بريگاداسى كورسەتەدى.
– ينفەكتسيالىق ستاتسيونارلار مەن مامانداندىرىلعان اۋرۋحانالاردا ستاتسيونارلىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن 11 مىڭعا جۋىق توسەكتىك ورىن, ونىڭ ىشىندە 2 مىڭ رەزەرۆتىك توسەكتىك ورىن ورنالاستىرىلدى. بۇگىندە 8 مىڭنان استام پاتسيەنت اۋرۋحاناعا جاتقىزىلدى. رەسپۋبليكا بويىنشا توسەكتىك ورىن قورىنىڭ 76%-ى بوس ەمەس,– دەيدى تيمۋر سۇلتانعازيەۆ.
سپيكەر حابارلاعانداي, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىندا ۆيرۋسقا قارسى جانە قىزۋدى باساتىن پرەپاراتتار, جەكە قورعانىس قۇرالدارى مەن دەزينفەكتسيالىق قۇرالداردىڭ قورى جەتكىلىكتى. ءبىلىم بەرەتىن ۇيىمداردا, بالاباقشالاردا وقۋشىلار مەن قىزمەتكەرلەردىڭ اۋرۋشاڭدىعى جانە ساباققا قاتىسۋىنا بايلانىستى كۇندەلىكتى مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. جرۆي جانە تۇماۋ بەلگىلەرى بار بالالاردى انىقتاۋ ءۇشىن تاڭەرتەڭ فيلتر ۇيىمداستىرىلادى. سونداي-اق ورتالىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيدە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ۇزدىكسىز جالعاسىپ جاتىر ەكەن.
– ينفەكتسيادان مەيلىنشە قورعانۋ ءۇشىن قاراپايىم الدىن الۋ شارالارىن ەسكەرگەن ءجون. ياعني ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەرگە, اسىرەسە, جابىق بولمەلەرگە بارۋدى شەكتەگەن ءجون. ءۇي-جايلاردى ۇنەمى جەلدەتىپ, انتيسەپتيكتەر مەن دەزينفەكتسيالىق مايلىقتاردى پايدالانعان دۇرىس. سوسىن, قولدى جيىرەك جۋعان ابزالىراق. تۇماۋ نەمەسە جرۆي بەلگىلەرى پايدا بولعان كەزدە بالالاردى ۇيدە قالدىرىپ, ۇيىمداسقان ۇجىمدارعا جىبەرمەۋ كەرەك,– دەپ تۇماۋدان ساقتانۋدىڭ جولدارىن ايتتى ت.سۇلتانعازيەۆ.