حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى – باستى نازاردا

قازىردە 2023–2024 جىلدارى وقۋعا تۇسكەن 176 رەزيدەنت استانا, الماتى, قاراعاندى, تۇركىستان قالالارىندا ورنالاسقان مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم الىپ ءجۇر. بيىل مەديتسينالىق كادرلاردى دايارلاۋعا 75 گرانت ءبولىنىپ, تولىق يگەرىلدى. بۇل دەرەكتەردى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىققا جولداۋىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ بارىسى جونىندەگى بايانداماسىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بەيسەن تاجىباەۆ جاريالادى. سونىمەن قاتار بريفينگتە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اۋىلدىق جەرلەرگە بارعان جاس ماماندارعا 1–1,5 ملن تەڭگە كولەمىندە كوتەرمە جاردەماقى, اسا تاپشى ماماندىقتار بويىنشا 100 اەك مولشەرىندە بىرجولعى تولەم قاراستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. ءوڭىر حالقىنىڭ 83%-ى ساقتاندىرىلعان, 351 مىڭنان استام ادام (17%) ءمامس جۇيەسىمەن قامتىلماعان. قامتىلماعانداردىڭ 85 مىڭنان استامى – جۇمىسسىز, الەۋمەتتىك وسال توپتاعى ازاماتتار. جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن بۇل ازاماتتاردى ءمامس-پەن قامتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. جولداۋدا كورسەتىلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋ ماقساتىندا وڭىردە ءىرى مەديتسينالىق نىساندار سالىنىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, سارىاعاش قالاسىندا 300 ورىندىق كوپبەيىندى اۋرۋ­حانا, ورداباسى اۋدانىندا 200 ورىندىق پەريناتالدىق ورتا­لىق قۇرىلىسى جۇزەگە اسىرىلادى. ءابۋ-دابي قورىنىڭ قار­جى­لاندىرۋىمەن تۇركىستان قالا­سىندا جاڭا پەرزەنتحانانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونداي-اق سەنىمگەرلىك باسقا­رۋعا بەرۋ جوباسىمەن ساۋران اۋدانىندا 500 ادامعا قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان ەمحانا قۇرىلىسى جوسپارلانعان. اتالعان اۋداننىڭ ورانعاي اۋىلىندا جۋىردا كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعى مەرەكەسىنە وراي 90 ورىندىق ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن «شۇعىلا» وڭالتۋ ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلدى. وڭالتۋ ورتالىعىندا 3-18 جاس ارالىعىنداعى تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ەم قابىلدايدى. ورتالىق 8 باعىت بويىنشا الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق, مەديتسينالىق, پسيحولوگيالىق, ەڭبەك, پەداگوگيكالىق, مادەني, قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك-ەكونومي­كالىق قىزمەت كورسەتەدى. ءدال وسىن­داي ورتالىقتار جىل سوڭى­نا دەيىن تاعى ەكى قالادا اشىلادى. سارىاعاش, تۇركىستان قالا­لا­رىنداعى 100 ورىندىق «اۋتيزم ورتالىقتارى» بالالارعا قىزمەت جاسايتىن بولادى. ايتا كەتەيىك, بۇگىندە وبلىستا 101 405 مۇگەدەكتىگى بار ازامات ەسەپتە تۇر. ونىڭ 15 مىڭى – بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر. ولاردىڭ ىشىندە 6 736 ادام ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن قامتىلعان.

وبلىس اكىمدىگى مەن ءتيىستى باسقارمالار حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ارنالعان باستامالاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرىپ كەلەدى. وڭىردە جۇمىس كۇشى 860 مىڭنان استامدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار سانى – 380 مىڭعا جۋىق. جۇمىسسىزدار سانى 41 569 ادامعا جەتىپ, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 7,8%-دى قۇرادى.

«جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىندا ايتارلىقتاي جەتىستىك بار. بيىل «وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋ كارتاسى» اياسىندا 130 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانعان. بۇل ەلىمىز بويىنشا قۇرىلاتىن جۇمىس ورىندارىنىڭ 14,5%-ى, ياعني ەڭ جوعارعى كورسەتكىش. جالپى, وڭىردە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ 4 باعىت بويىنشا جۇزەگە اسپاق. اتاپ ايتقاندا, ۇلتتىق جوبالار مەن جەكە ينۆەستيتسيالىق جوبالار شەڭبەرىندە 4 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوس­پارلانسا, «10 مىڭ تۇرعىنعا – 100 جاڭا جۇمىس ورنى» باعدارلاماسى اياسىندا 22 600-گە جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى. Cۋبسيديالاناتىن جۇمىس ورىندارى ارقىلى 46 مىڭنان استام ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ كوزدەلسە, ەڭبەك نارىعىنداعى بوس جۇمىس ورىندارى ارقىلى 57 300-گە جۋىق ازامات جۇمىسپەن قامتىلماق. «وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋ كارتاسى» اياسىندا وسى جىلدىڭ 7 ايىندا 74 630 ازامات جۇمىسپەن قامتىلدى», دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى.

سونداي-اق بيىل 32 465 ادامدى ۋاقىتشا سۋبسيديالاناتىن جۇمىس ورىندارىنا تارتۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە 24 571 ازامات جۇمىسقا ورنالاسىپتى. ودان بولەك, جاڭا بيزنەس يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋعا بيۋدجەتتەن قارجى قارالىپ, 1 800-گە جۋىق ازامات مەملەكەتتىك گرانت الدى. كەدەيلىك دەڭگەيىن تومەندەتۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىستار ناتيجەسىندە بۇگىندە 55 252 ادامعا ااك تاعايىندالىپ, كەدەيلىك دەڭگەيى 2,6%-عا (وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1,8%), ااك الۋشىلاردىڭ سانى 39 498 ادامعا نەمەسە 41,7%-عا تومەندەدى. بيىلعا ااك الۋشىلار قاتارىن 76,2 مىڭ اداممەن شەكتەۋ, كەدەي­شىلىك دەڭگەيىن 3,5%-عا دەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانعان.

– وبلىستا پرەزيدەنت جول­داۋىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا جۇمىس­شى ماماندىقتاردى ناسيحاتتاۋ, جاستاردى ەڭبەككە تارتۋ, ءبىلىم جۇيەسىن جاڭعىرتۋ, مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرۋ باعىت­تارىندا ناقتى قادام جاسالىپ جاتىر. بۇل باستاما ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا سەرپىن بەرىپ, ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋعا ماڭىزدى ۇلەس قوسىپ وتىر. وڭىردە جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى اياسىندا دا كەشەندى ءىس-شارا جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وبلىس اكىمى بەكىتكەن 7 باعىتتان تۇراتىن 64 تارماقتى جوسپار اياسىندا كاسىپتىك ءبىلىم, جۇمىسشى مارتەبەسىن كوتەرۋ, جاستارعا كاسىپتىك باعدار بەرۋ, ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرا­نىستى قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرىلدى. وبلىستاعى 50 تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك, ورتا بىلىمنەن كەيىنگى ءبىلىم ۇيىمدارىندا 47 مىڭنان استام ستۋدەنت 75 ماماندىق بو­يىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە, 16 500-دەن استام ستۋدەنت 38 جۇمىسشى ماماندىعى بو­يىنشا دايارلانادى. 2025–2026 وقۋ جىلىنا 15 500 مەملەكەتتىك گرانت ءبولىنىپ, ونىڭ 9 500-ءى جۇمىسشى ماماندىقتارىنا باعىتتالدى, – دەيدى ب.تاجىباەۆ.

سونداي-اق وبلىستاعى 35 كوللەدج 654 كاسىپورىنمەن 64 ماماندىق بويىنشا كەلىسىمگە كەلىپ, ناقتى وندىرىستىك تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن وقىتۋ جۇيەسى جولعا قويىلعان. جاستاردى ەڭبەككە باۋلۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋ باعىتىندا اۋقىمدى فورۋمدار مەن بايقاۋلار ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. مىسالى, «ادال ازامات, ادال ەڭبەك, ادال تابىس» فورۋمى اياسىندا 100-گە جۋىق تۇلەك ناقتى جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. سونىمەن قاتار 1 500 بوس جۇمىس ورنى ۇسىنىلعان جارمەڭكەدە جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جاستار تىكەلەي بايلانىس ورناتتى.

«كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلت­تىق جو­باسى اياسىندا وبلىستا 29 جاڭا مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. 2024–2025 وقۋ جىلىندا 13 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 16 مەك­تەپ اشىلادى. سونىمەن قاتار وڭىردەگى 115 مەكتەپ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭعىرتىلىپ جاتىر. بۇگىندە 100 ءبىلىم وشاعى جوندەۋدەن ءوتتى. ءبىلىم وشاقتارى 100% جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا قوسىلعان. تۋرنيكەت, دابىل تۇيمەسى, كۇزەتپەن قامتىلۋ ماسەلەسى تو­لىق شەشىمىن تاپقان. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى, سونداي-اق وڭىردە الداعى ۋاقىتتا دا حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى جالعاستىرا وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ۋاقتىلى ءارى ساپالى ورىنداۋعا باسىمدىق بەرىلەتىنىن مالىمدەدى.

تۇركىستان وبلىسى