شولاققورعان اۋىلىنداعى «مىڭجىلقى» مادەنيەت سارايىندا داۋلەسكەر كۇيشى, سوزاق اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى گەنەرال اسقاروۆتىڭ 85 جىلدىعىنا ارنالعان وبلىستىق «كۇي قۇدىرەتى» اتتى جاس كۇيشىلەر بايقاۋى ءوتتى.
تۇركىستان وبلىسىنىڭ قالا, اۋداندارىنان كەلگەن جاس كۇيشىلەر بايقاۋدا گەنەرال اسقاروۆتىڭ «نازقوڭىر» كىتابىنان ءبىر كۇي ورىنداسا, ەكىنشى كەزەڭدە سوزاق ءوڭىرى كۇيشىلەرىنىڭ شىعارماسىنان ءبىر تۋىندى تارتتى. جاس كۇيشىلەردىڭ ونەرىنە ەلىمىزدىڭ بەلگىلى كۇيشى-ۇستازدارى مەن مادەنيەت سالاسىنىڭ مايتالماندارى قازىلىق ەتتى.
كۇيشىنىڭ اكەسى ابدىراۋىق سوزاق جۇرتىنا ءمالىم دومبىراشى, اناسى امانكۇل اسقاركەلىنى ادەمى ءان سالاتىن, ونىڭ ۇستىنە ولەڭ-جىرلاردى, داستان-قيسسالاردى جاتقا ايتاتىن ونەرپاز. گەنەرال بالالىق شاعىندا اۋىلداستارى سۇگىردىڭ, جاپپاستىڭ, نۇرتايدىڭ كوزىن كورەدى. سولاردان ءتالىم الادى. كۇيدى ءبىر ەستىگەندە قاز-قالپىندا قايتالاپ تارتىپ بەرەتىن گەنەرالدىڭ ەرەكشە قابىلەت يەسى ەكەنىن اڭعارعان اعا بۋىن ونى جاتىرقاماعان, جاقىن تارتقان, ۇيرەتكەن. الىپتاردىڭ قاسىندا ءجۇرىپ, كوپ ۇيرەنگەن بوزبالا مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ قۇرمانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياعا تۇسەدى. وسى وقۋ ورنىندا بىلىكتى ۇستازدار مەن شىعارماشىل ورتانىڭ نازارىنا ىلىگەدى. قاراتاۋدىڭ كۇي ونەرىمەن سۋسىنداعان گەنەرال ەندى قۇرمانعازى, داۋلەتكەرەي, دينا شىعارمالارىنىڭ استارىنا ۇڭىلەدى. تاتتىمبەتتىڭ شەرتپە كۇيلەرىن ۇستازى جاپپاس قالامباەۆتان ۇيرەنەدى. كونسەرۆاتوريادا وقىپ جۇرگەندە بىرنەشە ءانىن قازاق راديوسى ارقىلى ەلگە تاراتىپ, كۇيلەرىن كۇيتاباقتارعا جازدىردى. الايدا گەنەرال كونسەرۆاتوريادا از ۋاقىت وقىپ, اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىنا اۋىسىپ كەتەدى. دەگەنمەن ينستيتۋتتا ءجۇرىپ ستۋدەنتتىك وركەسترگە قاتىستى. قازاق راديوسىنا تاتتىمبەت, سۇگىر, ءجامي, تولەگەن كۇيلەرىن جازدىردى. ونەر ساڭلاقتارى ماناربەك ەرجانوۆ, عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ, جامال وماروۆا, روزا باعلانوۆا, قالي جانتىلەۋوۆ, ۇرىستەمبەك وماروۆ, تاعى باسقالارى گەنەرالدىڭ دارا تالانتىن جوعارى باعالادى. گەنەرال «سەن عانا», «اقىن قىزعا», «نەگە ءسۇيدىم بۇلبۇل قۇستى», ء«تۇسىندىرشى, سۇيىكتىم», «سەنىڭ كوزىڭ», «جاس تىلەك» اتتى سىرشىل ليريزمگە تولى اندەرىمەن دە كوپشىلىككە تانىلدى. «دالا ەركەسى», «اق شاباق», «سەزىم كۇيى» اتتى كۇيلەرى راديودان ءجيى بەرىلىپ تۇردى. 1963 جىلى تۋعان اۋىلىنا ورالعان ول قاراتاۋدىڭ شەرتپە كۇيلەرىن ناسيحاتتاي باستادى. 1969 جىلى بۇكىلوداقتىق «مەلوديا» فيرماسىنان كۇيشىنىڭ جەكە كۇيتاباعى جارىق كوردى. گەنەرال اسقاروۆتىڭ ورىنداۋىندا كۇيتاباققا سۇگىردىڭ سيرەك ورىندالاتىن توعىز كۇيى ەندى. قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, ديريجەر الدابەرگەن مىرزابەكوۆ سوزاقتىق كۇيشى ورىنداۋىنداعى كۇيلەردى وركەسترگە ءتۇسىردى.
بايقاۋ كۇيشىنىڭ ءومىر جولى مەن ونەرىن ارقاۋ ەتكەن ارنايى تەاترلاندىرىلعان كورىنىسپەن اشىلدى. گەنەرال اسقاروۆتىڭ سۇگىر, جاپپاس, تولەگەن سىندى ۇلى كۇيشىلەردەن ءتالىم العان شەرتپە كۇي شەبەرى عانا ەمەس, كومپوزيتورلىق, انشىلىك قىرلارى دا كورىنىس تاپتى. ونەر دوداسىنىڭ رەسمي اشىلۋىندا اۋدان اكىمى مۇحيت تۇرىسبەكوۆ ءسوز سويلەدى. كۇيشى گەنەرال اسقاروۆتىڭ جارى, زەينەتكەر ۇستاز جاڭىل اپامىزعا قۇرمەت كورسەتتى. قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى جانعالي ءجۇزباي بايقاۋدىڭ جاس ونەرپازدار ءۇشىن ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ولاردىڭ بولاشاعىنا سەنىم ءبىلدىردى. سونداي-اق ەڭبەك ارداگەرى, اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى پاردابەك ساقتاپبەرگەن ۇلى كۇيشى گەنەرال اسقاروۆ تۋرالى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.
سونىمەن, بايقاۋ قورىتىندىسى بويىنشا باس جۇلدەنى الىپبەك دارىن (سوزاق اۋدانى) جەڭىپ السا, ءى ورىندى – تۇرلىباي نۇرلىبەك (قازىعۇرت اۋدانى), ءىى ورىندى سوزاقتىق ءمولدىر سەيسەنباەۆا, ءىىى ورىندى امانتاي ايان (سارىاعاش اۋدانى) يەلەندى. سونداي-اق قاتىسۋشىلارعا سۇگىر, تولەگەن مومبەكوۆ, گەنەرال اسقاروۆ اتىنداعى جانە اۋدان اكىمىنىڭ ارنايى جۇلدەلەرى تابىس ەتىلدى.
تۇركىستان وبلىسى