مايدانگەر عالىمعا قۇرمەت

بۇگىندە قارت مايدانگەر – 103 جاستا. الايدا ويى – تىڭ, ساناسى – سەرگەك. ول اسكەرگە 1942 جىلى الىنعان. الدىمەن سۆەردلوۆ وبلى­سىنداعى تۋرينسك قالاسىندا جاۋدىڭ تانكتەرىن جويۋدىڭ ارنايى كۋرسىنان وتەدى. سودان كەيىن بىردەن ستالينگراد شايقاسىنا اتتانعان. ودان سوڭ بەلورۋسسيا مەن پولشانى ازات ەتىپ, بەرليندى الۋعا قاتىسقان. سوعىستان كەيىن پوتسدام قالاسىن مينادان تازارتادى. مايدانداعى ەرلىكتەرى ءۇشىن «قىزىل جۇلدىز», ءىى دارەجەلى «وتان سوعىسى» وردەندەرى جانە كوپ­تەگەن مەدالمەن ماراپاتتالعان.

ارداگەر ءوزىن ارنايى قۇتتىقتاپ كەلگەن پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ا.كۇرىشباەۆپەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسىپ, جورىق جىلدارىنان از-كەم ەستەلىك ايتتى. «مەن كورگەن زۇلمات سوعىستى ەندى ەشكىم كورمەسىن. ەلىمىز امان, جاس­تارىمىز باقىتتى ءومىر كەشسىن. بەيبىت زامان بولسىن!» دەپ اق باتاسىن بەردى.

عالىم سوعىستان كەيىن ومبى اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ, عىلىم جولىن تاڭداعان. قىرىق جىلعا جۋىق قازىرگى قازاق ۇلت­تىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋني­ۆەر­سيتەتىندە جەمىستى ەڭبەك ەتتى. وتىز جىل­دان اسا ۋاقىت وسىنداعى ورگا­ني­كالىق جانە بيولوگيالىق حيميا كافەدراسىن باسقارىپ, كوپتەگەن شاكىرت تاربيەلەدى. بيوحيميا سالاسىندا ىرگەلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اتاندى. عالىمدار اراسىندا قازاق جانە ورىس تىلىندە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ «بيوحيميا» وقۋلىعىن جازدى. كەيىن بۇل وقۋلىعى اعىلشىن تىلىندە جارىق كوردى. بۇگىندە پروفەسسور – 150-دەن اسا عىلىمي ەڭبەك پەن مونوگرافيانىڭ, 20-دان اسا پاتەنت پەن اۆتورلىق كۋالىكتىڭ اۆتورى.

اسىرەسە زۇلقارناي سەيىت ۇلىنىڭ ارىپتەستەرىمەن بىرگە «قازاق بالزامى» جانە «التىنسۋ» ەمدىك سۋسىنىن ازىرلەگەن ەڭبەگىن ەرەكشە ايتۋعا بولادى. سونداي-اق الەمدە العاش رەت ءوزىنىڭ بيولوگيالىق قاسيەتىن جوعالتپاي, 10 ايعا دەيىن ساقتالاتىن قىمىز جانە شۇبات دا­يىنداۋ تەحنولوگياسىن, ونىڭ ىشىندە قۇرعاق قىمىز, شۇبات, بيە جانە تۇيە ءسۇتىن الۋ ءتاسىلىن ويلاپ تاپقان. وسىنداي عىلىمي جاڭالىقتارى ءۇشىن عالىمعا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم قايراتكەرى» اتاعى بەرىلدى. سونىمەن قاتار تاۋەلسىز «پلاتينالى تارلان» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولدى.