تۇركىستان ءوڭىرىنىڭ جاستارى قايىرىمدىلىق جاساۋ ءۇشىن اسىپ-تاسىپ باي بولۋ كەرەك ەمەس, ەڭ باستىسى مەيىرىمدى جۇرەك پەن تازا نيەت بولسا جەتكىلىكتى دەپ ەسەپتەيدى. كەز كەلگەن قيىن جاعدايدا ادام بالاسى ءارتۇرلى باعىتتا كومەك قولىن سوزا الاتىنىن ناقتى ىستەرىمەن دالەلدەپ تە ءجۇر.
مىسالى, جۋىردا قاسيەتتى رامازان ايىندا ىزگى امال جاساۋدى داستۇرگە اينالدىرعان تۇركىستاندىق جاستار 4 بولمەلى ءۇيدى اسىلبەكوۆتەر وتباسىنا تابىس ەتتى. جىلداعى ءۇردىس بويىنشا تۇركىستان قالاسى «بەكزات» شاعىن اۋدانىنىڭ 1994 جىلى تۋعان ەر-ازاماتتارى, ياعني ءۇش مەكتەپتىڭ 150-دەن اسا تۇلەگى اۋىزبىرشىلىك تانىتىپ, باسپانا سالىپ, ونى تۇرمىستىق تەحنيكالارمەن جابدىقتاعان. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ باسىم بولىگىن ءوز كۇشىمەن اسارلاتىپ جۇرگىزگەن. جاستاردىڭ اراسىندا قۇرىلىس جۇمىستارىن جەتىك مەڭگەرگەندەر بەلسەندىلىك تانىتقان. وسىلايشا, جينالعان قارجىنى ۇنەمدەۋگە, ءتيىمدى جۇمساۋعا جاعداي جاسالعان.
قۇرىلىس جۇمىستارى تولىق اياقتالعان سوڭ باسپاناعا مۇقتاج جانداردى انىقتاۋدا شاعىن اۋدان تۇرعىندارىنىڭ, قالا اكىمدىگىنىڭ كەڭەسىنە جۇگىنگەن. سونداي-اق كوپشىلىكتىڭ ۇسىنىس-پىكىرىن ەسكەرگەن. ءتورت بولمەلى ءۇيدى العان قۇربانالى سەرىكباي ۇلى مەن ءمولدىر فارحاتقىزى 9 پەرزەنتىمەن بىرنەشە جىلدان بەرى پاتەر جالداپ كۇنەلتىپ كەلگەن ەكەن. قايىرىمدى ءىستىڭ شاراپاتىن كورگەن وتباسى جاقسىلىققا جانى قۇمار جاندارعا العىسىن ءبىلدىردى.
باسپانانى تابىس ەتۋ راسىمىنە قاتىسقان اۋىل اقساقالى داۋلەتكەرەي وسپانوۆ, بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ اناسى سىرلىكۇل ادىربەكقىزى جانە ەل اعالارى, ءماسليحات دەپۋتاتتارى قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, ىزگى تىلەگىن ارنادى. ال يگى ءىستى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى بەكسۇلتان ءابىشوۆ اتا-بابامىز وسىنداي قىسقا ءجىپ كۇرمەۋگە كەلمەيتىن قىسىلتاياڭ شاقتاردا اۋىزبىرشىلىكتى, ادالدىقتى, ىنتىماقتى تۋ ەتىپ كوتەرگەنىن ايتادى.
«ادام تاعدىرى ۇلىس تاعدىرىمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنىن قاپىسىز تانىعان, كوپتىڭ ماسەلەسىن قارا باستىڭ قامىنان جوعارى قويعان اعا بۋىننان ۇلگى الىپ وستىك. بۇل باسپانانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىن تۇگەلدەي ءوزىمىز جۇرگىزدىك. اقىلداسا كەلە جاڭا ءۇيدى كوپبالالى وتباسىنا سىيلاۋدى ءجون سانادىق. باسپانالى بولىپ, توبەسى كوككە ەكى ەلى جەتپەي تۇرعان وتباسى مۇشەلەرىنىڭ جۇزىندەگى قۋانىشتى كورىپ, مارقايىپ قالدىق. كوپشىلىكپەن جينالعان قاراجاتقا ءۇيدى زامان تالابىنا ساي ەتىپ تۇرعىزدىق. اتسالىسقان بارلىق ازاماتقا اللا رازى بولسىن. بۇل – وسى كۇنگە دەيىنگى مۇقتاج وتباسىلارىنا ارناپ سالىنعان 18-ءۇي», دەدى بەكسۇلتان ءابىشوۆ.
وسىنداي قايىرىمدىلىق ىستەردىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ارىپتەسىمىز نۇرتاس مۇحتار ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بەكزات ساتتارحانوۆ اتىنداعى شاعىن اۋدانىنىڭ 1982 جىلى تۋعان ازاماتتارى 20 جىلدىق تۇلەكتەر كەزدەسۋ كەشىندە مۇقتاج وتباسىنا باسپانا سىيلاپ, جاستارعا وسىلايشا ۇلگى كورسەتكەن. بۇعان قوسا 1988 جىلى تۋعان ازاماتتار دا ءاز-ناۋرىز مەرەكەسى قارساڭىندا ءبىر وتباسىنىڭ باسپانالى بولۋىنا سەبەپشى بولىپتى. بىلتىر 1993 جىلعىلار اقمەشىت يمامىنا 4 بولمەلى ءۇي تابىستادى. ەندى كەلەسى جىلى 1995 جىلعى ازاماتتار يگى ءىستى جالعاستىرماق. ال الداعى مامىردا 1987 جىلعىلار تاعى ءبىر باسپانانى مۇقتاج وتباسىنا تابىس ەتەدى.
تەك وبلىس ورتالىعىندا ەمەس, بارلىق اۋداندا دا جاستار قايىرىمدىلىق ىستەرىمەن ەل العىسىنا بولەنىپ ءجۇر. مىسالى, تولەبي اۋدانى اقباستاۋ اۋىلىنىڭ جاستارى اسارلاتىپ, 7 بالالى جالعىز باستى ايەلگە ءۇي سوعىپ بەرگەن ەدى. سوزاق اۋدانى شولاققورعان اۋىلىنداعى ى.التىنسارين مەكتەبىنىڭ, سوزاق اۋىلىنداعى ناۋايى مەكتەبىنىڭ تۇلەكتەرى دە تۇرمىسى تومەن, جالعىزىلىكتى اناعا ءۇي تابىس ەتكەن. ارىس قالاسىنىڭ №32 ءا.جانگەلدين اتىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبىن 2004 جىلى بىتىرگەن تۇلەكتەر دە يگى ىسكە قولداۋ تانىتىپ, مۇقتاج وتباسىنى باسپانالى ەتكەن ەدى.
ايتا كەتەلىك, وڭىردە 2018–2024 جىلدار ارالىعىندا كەزەكتە تۇرعان ازاماتتارعا بيۋدجەت ەسەبىنەن 16 925 (9 308 – ارەندالىق, 7 617 – كرەديتتىك) پاتەر پايدالانۋعا بەرىلگەن. وتكەن جىلى 47,8 ملرد تەڭگەگە 2 590 ارەندالىق پاتەر ساتىپ الىنعان. وبلىسقا 2025 جىلى 578 ارەندالىق پاتەر ساتىپ الۋعا 7,7 ملرد تەڭگە ءبولىندى.
تۇركىستان وبلىسى