ەلىمىزدە ءسۇت ونىمدەرىن دايىندايتىن كومپانيالار ءونىمنىڭ جۇزدەگەن ءتۇرىن شىعارىپ, ىشكى نارىقتاعى ۇلەسىن ارتتىرا باستادى. سولاردىڭ ءبىرى – ءسۇت ىرىمشىگىن شىعاراتىن «كامەرتون» كومپانياسى.
ءبىر كۇندىك الەۋەت – 5 توننا
وتاندىق نارىقتاعى جۇمىسىن 2005 جىلى باستاعان كومپانيا – بۇگىندە ۋكراينا, قىرعىزستان, رەسەي جانە ەۋروپا وندىرۋشىلەرىنىڭ رەسمي ديستريبيۋتورى.
شيكىزاتتى ساتىپ العان ساتتەن باستاپ ءونىمدى دايىنداۋعا دەيىنگى ۇدەرىس تولىق وندىرىستىك انسامبلگە ۇقسايدى. ساپالى ىرىمشىك دايىنداۋعا جارايتىن ءسۇت ىشكى نارىقتا تاپشى. كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى لەۆ كيمنىڭ ايتۋىنشا, ءوندىرىستىڭ الەۋەتى ءبىر كۇندە 60 توننا ءسۇتتى قايتا وڭدەپ, 5 توننا ىرىمشىك دايىنداپ شىعارۋعا جەتەدى. وندىرىسكە قاجەتتى ءسۇت ونىمدەرى الماتى وبلىسىنىڭ كەگەن, نارىنقول اۋداندارىنداعى ىرىلەندىرىلگەن شارۋاشىلىقتاردان اكەلىنەدى. وزگەسى – يمپورت, رەسەيدەن كەلەدى.
ء«بىرىنشى كەزەكتە وتاندىق ونىمگە باسىمدىق بەرەمىز. بىراق ولار قاجەتىمىزدى تۇگەل وتەي المايدى. سەبەبى ساپالى ىرىمشىك دايىنداۋ ءۇشىن ءسۇت قۇرامى بەلوكقا باي بولۋ كەرەك. ەلىمىزدەگى قارا مالدىڭ 90 پايىزى جەكەنىڭ قوراسىندا. ولاردىڭ ۇسىنعان ونىمدەرى سانيتاريا تالاپتارىنا ساي كەلمەيدى», دەيدى لەۆ كيم.
كاسىپورىن باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ىرىمشىك وندىرۋگە جۇمسالاتىن ءسۇتتىڭ 80 پايىزى قالدىق بولىپ قالاتىن. ودان ءارى وڭدەۋگە قاجەتتى جابدىعى بولماعان سوڭ شيكىزات پايدالانىلمايتىن. ال ىرىمشىك استىنداعى سارىسۋ – وتە قۇندى شيكىزات, ونىڭ ءار تامشىسى التىنمەن تەڭ. قۇرامىندا سارىسۋ بەلوكتارى, البۋمين جانە گلوبۋلين, ءسۇت, قانت, ۆيتامين, مينەرالدى تۇز جانە باسقا دا كومپونەنتتەر بار. سوندىقتان زاۋىتتا وسى شيكىزاتتى پايدالانۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانىپ, قايتا وڭدەۋدىڭ تولىق تسيكلىن جولعا قويدىق دەيدى لەۆ كيم.
جاڭا ءوندىرىستى ىسكە قوسۋ, ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن «دامۋ» قورىنىڭ جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ بيزنەستى نەسيەلەۋگە ارنالعان باعدارلامالارىن قولدانعان. نەسيە قاراجاتىنا قاتتى جانە جۇمساق ىرىمشىك, البۋمين, سۇزبە ونىمدەرى مەن سارىسۋ سۋسىندارى وندىرىسىنە ارنالعان جابدىقتار ساتىپ الىنىپتى.
شيكىزات تاپشىلىعى – دامۋعا تۇساۋ
ل.كيمنىڭ ايتۋىنشا, الەمدىك نارىقتاعى ىرىمشىك سەگمەنتى ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرىپ تۇرادى. مىسالى, گوللاند ىرىمشىگىندەگى جارتى عاسىرلىق ساقتالۋ مەرزىمىن ءبىز بەرە المايمىز. الەمدىك سىر وندىرۋشىلەر ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرىپ تۇراتىن مۇمكىندىگىمەن قۇندى.
ء«بىزدىڭ ىرىمشىكتەردىڭ ءدامىن وزگە بىردە-ءبىر ەل بەرە المايدى. قازاقتىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىندە وسكەن ءشوپ قۇرامى ءبىر-بىرىنە ۇقسامايدى. «كامەرتون» ونىمدەرى شامامەن وتاندىق جانە تاياۋ شەتەل نارىقتارىنا, كوبىنە رەسەيگە بىردەي مولشەردە جەتكىزىلەدى. قىرعىزستانعا جەتكىزۋ جولعا قويىلعان. وزبەكستان مەن تاجىكستاننان دا سۇرانىس كەلىپ جاتىر. قىتاي نارىعىنا شىعۋ تۋرالى كەلىسىمشارتتار ءجۇرىپ جاتىر», دەيدى لەۆ كيم.
ونىڭ سوزىنشە, ساپالى ءونىم ءوندىرۋ جانە ونى ساتىپ الۋشىعا جەتكىزۋ ءۇشىن كۇش-جىگەر قاجەت. ساتۋ دا وڭاي ەمەس. ىشكى نارىق ساپاسىمەن بولماسا دا باعاسىنىڭ ارزاندىعىمەن ەرەكشەلەنەتىن يمپورت ونىمدەرگە تولىپ تۇر.
«بىزگە بالالارعا ارنالعان ءسۇت ونىمدەرىن دايىنداۋعا بولاتىنى ايتىلىپ جاتادى. بىراق ءبىز ءبىر باعىتقا, ىرىمشىك ونىمدەرى باعىتىنا ماماندانعىمىز كەلەدى. گوللاندياعا بارساق, ىرىمشىكتىڭ كەمى 500 ءتۇرىن ۇسىنادى. ءبىز ازىرگە 100 شاقتى ءتۇرىن شىعارامىز. ەگەر ەلدىڭ بارلىق ايماعىنان ءسۇت قابىلدايتىن, ساقتايتىن فەرمالار اشىلسا, ءاربىر جەكە شارۋاشىلىق ءسۇتتى بارلىق تالاپقا ساي دايىندايتىن مۇمكىندىككە يە بولسا, ءار وڭىردەن زاۋىت اشۋعا مۇمكىندىك بار. ءونىم ساپاسىن ساۋدا جەلىلەرىنىڭ سۇرانىسى انىقتايدى. قازىر كومپانيا ونىمدەرى نارىق سەنىمىنە يە بولدى. دۇكەن سورەلەرىندە وتاندىق ءونىم تولىپ تۇر. ءتىپتى ەۋروپالىق برەندتەرمەن يىق تىرەسىپ قالدى. ءبىزدىڭ ءونىم قىمبات ەمەس. باعاعا لوگيستيكا شىعىنىن, كەدەندىك باجدى قوسپايمىز. بىراق شيكىزات وتە قىمبات. ونىمدەرىمىز تۇتىنۋشىعا قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن, وزىندىك قۇندى تومەندەتۋ ءۇشىن ۇنەمى جۇمىس ىستەيمىز», دەيدى ل.كيم.
ءبىز 30 كۇن عانا ساقتاي الامىز
«كامەرتون» كومپانياسىنىڭ العاشقى ءونىمى «موتسارەللا» بولدى. يدەيا يتالياعا جۇمىس ساپارى كەزىندە ايتىلعان. قازىر ايىنا 60 تونناداي «موتسارەللا» شىعارىپ وتىر. مامىر ايىنداعى مەجە – 80 توننا. كومپانيانىڭ باس تەحنولوگى يرينا زيابليتسكايا بۇل ونىمدەردى وزىمىزدە دايىنداۋعا ويلاستىرىلعان ءتاسىل, دۇرىس ماركەتينگ, كوماندانىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسى جانە ءوز ىسىنە دەگەن شىنايى سۇيىسپەنشىلىك ىقپال ەتكەنىن ايتادى.
ايتپاقشى, يرينانى تەك كومپانيا عانا ەمەس, ەلدەگى وزگە ارىپتەستەرى دە «ىرىمشىك حانشايىمى» دەپ اتايدى ەكەن. سالاداعى تاجىريبەسى 1979 جىلدان باستالعان. رەسەيدىڭ ىرىمشىك دايىندايتىن زاۋىتتارىندا مول تاجىريبە جيناپتى. ساپالى ىرىمشىك دايىنداۋعا جارامدى ءسۇتتى دامىنەن عانا ەمەس, تۇسىنەن دە اجىراتا الاتىن دەڭگەيگە جەتكەن.
«ىرىمشىك پەن شاراپ ونىمدەرىنىڭ ساپاسى تۋرالى تالاپ بىردەي. مىسالى, يتاليا مەن گوللانديا جارتى عاسىر بۇرىن دايىندالعان شارابىمەن عانا ەمەس, 30 جىل بۇرىن دايىندالعان ىرىمشىگىمەن دە ماقتانادى. شاراپ ونىمدەرى سياقتى ىرىمشىكتىڭ ساقتالۋ مەرزىمى ارتقان سايىن ونىڭ ساپاسى دا جاقسارا بەرەدى. باتىس ەلدەرىندە ىرىمشىكتى 30 جىل ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەحنولوگيا بار, قويمالارى دا سوعان بەيىمدەلگەن. 30 جىل ساقتالعان ىرىمشىكتىڭ قۇنى قىمباتقا باعالانادى. ال ءبىزدىڭ كورسەتكىشىمىز – 30 كۇن. ارناۋلى قويمادا 30 كۇن ساقتالعان ونىمدەر بىردەن ساۋدا نۇكتەلەرىنە جىبەرىلەدى», دەيدى باس تەحنولوگ.
سىيىمدىلىعى جۇزدەگەن توننا قازاندىقتارعا قۇيىلعان, بىرنەشە تاۋلىك قايناتىلعان 60 توننا ءسۇت بولگاريا مەن نورۆەگيادان الدىرىلعان اشىتقىمەن ارالاستىرىلىپ, بىرنەشە كۇن سۋىتۋعا جىبەرىلەدى. سودان كەيىن ءونىمنىڭ ءدانى دەپ اتالاتىن ىرىمشىك سۇزبەسى ارنايى تەحنولوگيا كومەگىمەن سىعىمدالىپ, ۇلكەن تۇزدى باسسەيندە بىرنەشە كۇن بويى ساقتالادى. ىرىمشىك ساپاسى تەك ءسۇت قۇرامىنداعى بەلوكتارعا عانا ەمەس, ونىڭ اشىتقىسىنا دا بايلانىستى. الەمدە ىرىمشىك اشىتقىسىن دايىنداۋدا بولگاريانىڭ الدىنا تۇسكەن بىردە-ءبىر ەل جوق.
يرينا زيابليتسكايا ايتىپ وتكەندەي, كومپانيادا نارىقتاعى جاعدايدى زەردەلەپ وتىراتىن جۇمىس توبى بار. بىرەر جىلدان بەرى قالاداعى دامحانالارمەن كەلىسىپ, پيتستسا, بۋرگەرلەرگە ارنالعان ىرىمشىك دايىندالا باستادى. اۋەلگى كەزدە ونداي ىرىمشىك تسەحتىڭ ءبىر بۇرىشىندا ازىرلەنسە, قازىر بۇل باعىتقا ارنالعان جەكە تسەح جۇمىس ىستەيدى. كۇندىك سۇرانىس – جارتى توننا.
«الماتىنىڭ قوعامدىق تاماقتاندىرۋ سەگمەنتى دامىعان سايىن ءبىزدىڭ ءونىم تۇرلەرى دە ءارتاراپتاندىرىلا تۇسەدى», دەيدى كومپانيا وكىلى.
الماتى