ءحالىڭ قالاي, اۋىل مەديتسيناسى؟ وڭىردە 58 نىسانعا سۇرانىس بار

تۇركىستان وبلىسىندا «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بىلتىر 49 مەديتسينا­لىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك نىساندارى پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ 20-سى – دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, 23-ءى – فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك, 6-اۋى – مەديتسينالىق پۋنكت. جاڭادان اشىلعان نىسانداردا سانيتارلىق تالاپتار, ءورت قاۋىپسىزدىگى ساقتالعان, زاماناۋي مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالعان, كادرلىق قۇراممەن تولىق قامتىل­عان. ايتالىق, جۋىردا پاي­دالانۋعا بەرىلگەن وتىرار اۋدانىنىڭ اققۇم اۋىلىن­داعى دارىگەرلىك امبۋلاتوريا­دا دارىگەر, 6 مەيىرگەر, اكۋشەر, ستوماتولوگ, لابورانت, اۆتو­كولىك جۇرگىزۋشىسى, كىشى بۋىن قىزمەت­كەر, ەكى قاراۋىل جۇمىس ىستەيدى.

دارىگەرلىك امبۋلاتوريا ەكگ, گينەكولوگيالىق ورىن­دىقتارمەن, فيزيوتە­راپيا­لىق, وڭالتۋ اپپاراتتارمەن قام­تىلعان. ساۋران اۋدانىنا قاراستى ءجالاڭتوس اۋىلىندا ەل يگىلىگىنە بەرىلگەن مەديتسينا­لىق بەكەت 250-دەن اسا تۇرعىنعا قىزمەت كورسەتەدى. اۋىلدا بۇعان دەيىن 1973 جىلى سالىنعان مەدي­تسينالىق پۋنكت جۇمىس ىستەپ كەلگەن. الايدا ەسكى عيمارات «اپات­تىق جاعدايدا» دەپ تانى­لىپ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دارى­گەرلىك كومەك الۋى بارىسىندا قيىن­دىقتار تۋعىزدى. ەندى تۇرعىندار زاماناۋي تالاپتارعا ساي, جاڭا عيماراتتا قىزمەت الا الادى.

ۇلتتىق جوبا اياسىندا جۇر­گى­زىلگەن جۇمىستار ناتي­جە­سىندە اۋىلدار مەن ەلدى مەكەندەردىڭ 100 مىڭنان استام تۇرعىنىنا مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. ايتا كەتەلىك, 49 نىساننىڭ 48-ءى مەملەكەت قارجىسىنا سالىنسا, كەلەس اۋدانى, وشاقتى اۋىلىنداعى نىساندى جەكە ينۆەستور سالىپ بەردى. ياعني اۋىل­داستارىنا مەدپۋنكت سالىپ بەرۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان قالتالىلاردىڭ قاراسى كورىنبەيدى, اۋىل مەديتسيناسىنا ينۆەستور تارتۋ ازىرگە مۇمكىن بولماي وتىر. اۋىلداردا مەديتسينالىق قىز­مەت­تىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىندا بىرقاتار جوبا جۇ­زەگە اسىرىلماق.

«قازىرگى تاڭدا 2025-2026 جىل­دارى سالۋ جوسپارلانعان جال­پى 58 مەديتسينالىق نىسانعا قاجەتتىلىك بار. ونىڭ 25-ءىن بيىل ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قالعان 33-ءىنىڭ قۇرىلىسى كەلەر جىلدىڭ ەنشىسىندە. وسىنىڭ ءبارى جۇزەگە اسقان جاعدايدا وڭىردەگى مەديتسينالىق, فەلدشەرلىك-امبۋلاراتوريالىق پۋنكتتەر مەن دارىگەرلىك امبۋلاتو­ريا­لار­دىڭ قاجەتتىلىگى تولىق شە­شىمىن تابادى», دەيدى وبلىس اكى­مىنىڭ ورىنباسارى بەيسەنباي تاجىباەۆ.

وبلىس حالقىنىڭ 80 پايىزى اۋىلدى جەردە تۇراتىنىن ەسكەرسەك, اتالعان ۇلتتىق جوبانىڭ ساپالى جۇزەگە اسىرىلۋى, سونداي-اق تۇرعىندارعا مەديتسينالىق كومەكتىڭ دەر كەزىندە كورسەتىلۋى اسا ماڭىزدى. بۇل ورايدا وڭىردە جەدەل مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ جۇمىسى بارلىق اۋداندا جاقسى دەي المايمىز. وبلىستىق دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسى ما­مان­­دارىنىڭ مالىمدەۋىنشە, 60 بريگادا جەتىسپەيدى. ياعني ءوڭىردىڭ جەدەل جاردەم بريگادا­سىمەن قام­تىلۋى – 71%. «وب­لىس­تىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسى» مكك-دا جالپى 150 بريگادا وڭىردەگى 2 ميلليوننان استام حالىققا مەديتسينالىق جەدەل جاردەم قىزمەتىن كورسەتىپ كەلەدى. ونىڭ ىشىندە, دارىگەرلىك 34, فەلد­شەرلىك 116 بريگادا, 4-سانات­تاعى جەدەل جاردەم قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان 75 بريگادا جۇ­مىس ىستەيدى. نورماتيۆكە ساي­كەستەندىرۋ ءۇشىن, ياعني حالىق سانىنا وراي وڭىردە 210 بريگادا بولۋى ءتيىس. جەدەل جاردەم بريگاداسىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, اسىرەسە ساۋران اۋدانىندا باي­قالادى. سونداي-اق حالقى 222 مىڭعا جۋىق سارىاعاش اۋدا­نىندا – 9, 135 مىڭعا جۋىق تۇر­عى­نى بار كەلەس اۋدانىندا – 6, 85 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى بار شاردارا اۋدانىندا 4 بريگادا جەتىسپەيدى.

وڭىردەگى 197 سانيتارلىق اۆتوكولىكتىڭ 48,2 پايىزى توزعان, 20 اۆتوكولىك كۇردەلى جوندەۋ­دى قاجەت ەتەدى. وبلىستىق ساني­تار­لىق اۆياتسيا قىزمەتىنىڭ اۆتو­پاركى وتكەن جىلى سوڭعى ۇلگىدەگى ارنايى تەحنيكالارمەن جابدىقتالعان زاماناۋي 15 كولىكپەن تولىقتى. 13 جاڭا اۆتوكولىك 4-ساناتتى شاقىر­تۋ­لارعا قىزمەت ەتۋگە بەرىل­سە, وبلىستىق اكىمدىكتىڭ قول­دا­ۋىمەن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جاڭا تۋعان نارەستەلەردى تا­سى­مالداۋعا ارنالعان 2 رەاني­موبيل اۆتوكولىگى ساتىپ الىن­عان. بيىل تاعى قوسىمشا 60 جەدەل جاردەم اۆتوكولىگىن ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. دەگەنمەن جەدەل جاردەمنىڭ كەي­بىر اۋداندارداعى شالعاي اۋىل­دارعا كەشىگىپ جەتەتىنى جا­سىرىن ەمەس. مىسالى, وتكەن جىلى كەشىگۋمەن ورىندالعان شاقىرتۋلار كورسەتكىشى شار­دارا اۋدانىندا – 9,3%, اتاكەنت­تە – 8,9%, قازىعۇرت اۋدانىندا 8,7% بولعان. اۋرۋحاناعا دەيىنگى ءولىم-ءجىتىم, اسىرەسە تۇركىستاندا, سارىاعاش, سايرام, ورداباسى اۋداندارىندا كوپ. جەدەل جار­دەم قىزمەتىنە سوزاق, سارى­اعاش, وتىرار اۋداندارىندا شاعىم­دانۋشىلاردىڭ قاراسى قالىڭ. بىلتىر وڭىردەگى جالپى شاقىرتۋلار سانى 758 767 بولسا, ونىڭ ىشىندە تىنىس الۋ, قان-تامىر جۇيەسى اۋرۋلارىنا قاتىستى شاقىرتۋ كوپ بولعان.

وڭىردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى تاعى تۇيتكىلدى ما­سە­لەنىڭ ءبىرى – كادر تاپشى­لىعى. دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قار­ما­سىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, وبلىستا 400-دەن استام بەيىندى مامان جەتىسپەيدى. ونىڭ 141-ءى تۇركىستان قالاسىندا سالىنىپ جاتقان 570 توسەك-ورىندى وبلىستىق كوپبەيىندى اۋرۋحاناعا قاجەت. بۇل پروبلەمانى شەشۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمدىگى مە­دي­تسينالىق مەكەمەلەردى ءتيىستى ماماندارمەن قامتۋ جو­نىندە 5 جىلدىق جوسپار بەكىت­كەن. وسى ورايدا وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن رەزيدەنتۋراعا 639 گرانت ءبولۋ قاراستىرىلىپ وتىر.

«كادر ماسەلەسى دە جولعا قويىلىپ كەلەدى. 2023 جىلدان بەرى ەسەپتەسەك, 176 گرانت يگەرىلدى. وتكەن جىلى 40 دارىگەر رەسەيدە, 234 ورتا بۋىن مەديتسينا مامانى استانا قالاسىندا بىلىك­تىلىگىن ارتتىردى. جۇمىس توق­­تامايدى. اۋىلداردا مە­دي­­­تسينالىق قىزمەتتىڭ قولجە­تىم­دىلىگىن ارتتىرۋ جال­عا­سادى», دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقار­ما­سىنىڭ باسشىسى اسحان بايدۋاليەۆ.

بەيىندى دارىگەرلەرگە تاپ­شى­لىق 282 بولسا, بىلتىر 331 جاس تۇلەك وبلىسقا جولدانعان. ونىڭ ىشىندە 147 مەملەكەتتىك مە­ديتسينالىق ۇيىمدارعا جول­دا­نىپ, 31 تۇلەك جۇمىسقا قابىل­دان­دى. 9 جاس مامانعا 1,5 ملن تەڭگە كولەمىندە الەۋمەتتىك جار­دەماقى بەرىلدى, 6 مامانعا 8,5 ملن تەڭگە كولەمىندە, 90 مامانعا 100 اەك مولشەرىندە كومەك كورسەتىلدى, 8 جاس مامان­عا تۇرعىن-ءۇي ساتىپ الۋعا جەڭىل­دە­تىلگەن نەسيە ءبولىندى. تاپشى ماماندىقتاعى دارىگەر­لەر­دى تار­تۋ ماقساتىندا 2024 جىلى جەر­گىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 270 ملن 987 مىڭ تەڭگەگە رەزيدەنتۋرادا مەديتسينالىق كادرلاردى دايارلاۋعا 139 گرانت ءبولىنىپ, ول تولىق يگەرىلدى. بيىلعى جىلعا 150 گرانت ءبولۋ جوسپارلانعان.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيستر­لى­گى 2025 جىلدى دارىگەرلەر مەن ورتا بۋىن مەديتسينا قىز­مەت­كەر­لە­رىن وقىتۋ جىلى دەپ جاريالادى. وسى ورايدا بيىل اتالعان ماقساتقا 165 ملن تەڭگە بولىنگەن. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى الداعى ءماسليحات سەسسياسىندا قارجىنى ۇلعايتۋدى ۇسىنباق. وبلىس كولەمىندە كور­سەتىلىپ جاتقان مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە باقىلاۋدى كۇشەي­تۋ, تۋىنداعان توتەنشە جاعداي­لارد­ى دەر كەزىندە شەشۋ ءۇشىن سيمۋلياتسيالىق ورتالىق قاجەت. باسقارما باسشىلىعى ول ءۇشىن 50 ملن تەڭگە قاجەت ەكەنىن ايتىپ وتىر.

ايماقتا 30-عا جۋىق ەلدى مە­كەن­دە اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى بار. دارىگەرلەر بۇل ماسەلە ىشەك ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. ايتالىق, بۇگىندە وبلىس كولەمىندە 12 ادام ىشەك ينفەكتسياسىمەن ەمدەلىپ جاتىر ەكەن.

وڭىردە دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لا­­سىندا الداعى ۋاقىتتا 7 ءىرى جوبانى ىسكە اسىرۋ باعى­تىن­­دا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. مەديتسينالىق قۇرال-جاب­دىق­تارمەن قامتاماسىز ەتۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,5 ملرد تەڭگە, جالپى سيپاتتاعى ترانس­فەرتتەر ەسەبىنەن 8,8 ملرد تەڭگە قارجى قاراستىرىلدى.

تۇركىستان وبلىسى