بيىل ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ اتىراۋدا بولعان ءۇشىنشى وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتكە جىل سوڭىنا دەيىن ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ دەڭگەيىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋدى جانە جەلىلەردى جاڭعىرتۋدى تاپسىرعانى ءمالىم. وسى باعىتتا قانداي جۇمىستار اتقارىلعاندىعى تۋرالى «QazaqGaz» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى سانجار جاركەشوۆتەن سۇراعان ەدىك.
– سانجار سەرىكباي ۇلى, ءسىز ەلىمىزدە وتكەن جىلىتۋ ماۋسىمىندا گاز تۇتىنۋ بويىنشا تاريحي رەكورد جاڭارتىلعانىن ايتىپ, قازاقستاندىقتار ساعاتىنا 4 ملن تەكشە مەتردەن استام گاز پايدالانعانىن اتاپ وتكەن ەدىڭىز. قازىرگى جىلىتۋ ماۋسىمىندا QazaqGaz ءوز ابونەنتتەرىنىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ وتىر ما؟
– تۇتىنۋشىلاردى گازبەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋ – ءبىز ءۇشىن ءاردايىم باسىم مىندەت. ەڭ جوعارى جۇكتەمە كەزىندە – مىسالى, قاتتى ايازدى كۇندەرى تۇرعىندارعا تۇراقتى گاز جەتكىزۋگە ءوز رەسۋرسىمىز جەتكىلىكتى. قاجەت بولعان جاعدايدا, جالپى كولەمى شامامەن 4 ملرد م3 گاز بولاتىن وزىمىزگە قاراستى جەراستى گاز قويمالارىنداعى (جگق) گاز قورىنىڭ ەسەبىنەن قوسىمشا قامتاماسىز ەتە الامىز.
كۇزگى-قىسقى كەزەڭدى الاڭسىز وتكىزۋ ءۇشىن QazaqGaz جىل سايىن ناۋرىز ايىنان باستاپ جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىقتى باستايدى. قىس مەزگىلىندە ءىرى گاز جەتكىزۋشىلەرىنىڭ كەن ورىندارى نەمەسە گاز وڭدەۋ زاۋىتتارىندا قانداي دا ءبىر كەزەكتەن تىس جوندەۋ جۇمىستارى ورىن الا قالسا, قوسىمشا گاز كولەمىن الۋ ءۇشىن «گازپروممەن» قوسىمشا گاز كولەمىنە سپوتتىق كەلىسىمشارت جاساستىق. بۇعان قوسا, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنە وزبەكستان ارقىلى گاز ءترانزيتىنىڭ بالامالى باعىتتارى قاراستىرىلدى. سوندىقتان دا جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ ەڭ قاۋىرت كەزەڭدەرىنەن ابىرويمەن وتۋگە QazaqGaz ۇلتتىق كومپانياسى تولىق دايىن دەپ سانايمىن. بۇل QazaqGaz-دىڭ ءوندىرىس ماماندارىنىڭ وراسان زور ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولىپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا بيىل ەلىمىزدىڭ 9 وڭىرىندە 107 ەلدى مەكەن گازبەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنە قوسىلدى. ولاردا تۇرىپ جاتقان 300 مىڭعا جۋىق وتانداسىمىز «كوگىلدىر وتىندى» پايدالانۋعا قول جەتكىزدى.
پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, استانا قالاسىن, استانالىق اگلومەراتسيانى, سونداي-اق اقمولا وبلىسىنىڭ ەلدى مەكەندەرىن گازداندىرۋ قارقىندى جالعاسۋدا. بۇگىندە ەلوردادا 70 مىڭعا جۋىق ادام كوگىلدىر وتىندى پايدالانادى. 2024 جىلى جىبەك جولى اۋىلىن گازعا قوسۋ ارقىلى وبلىستىڭ گازداندىرىلعان ەلدى مەكەندەرىنىڭ سانىن 16-عا جەتكىزدىك.
قازىر «تالدىقورعان–ۇشارال» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل جەتىسۋ وبلىسىنىڭ تاعى 66 ەلدى مەكەنى گازبەن قامتاماسىز ەتىلەتىنىن بىلدىرەدى, تۇرعىندار مەن ونەركاسىپ ورىندارىن گازبەن جابدىقتاۋدىڭ سەنىمدىلىگىن قالىپتاستىرادى.
سونىمەن قاتار ءبىز گازدى ۇنەمدى تۇتىنۋ قاعيداتىن قالىپتاستىرۋعا كۇش سالۋدامىز. وسىعان وراي, ءتيىستى زاڭدار مەن تۇتىنۋ نورماتيۆتەرىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ قاراستىرىلىپ جاتىر. 8 قازاندا پارلامەنت ماجىلىسىندە ءتيىستى زاڭ جوباسىنىڭ تانىستىرىلىمى بولدى. قۇجات 2025 جىلدىڭ ءى توقسانىنىڭ سوڭىنا دەيىن تۇپكىلىكتى بەكىتىلۋى ءتيىس.
– بىلۋىمىزشە, بيىل QazaqGaz جانە حالىقارالىق گەولوگيالىق بارلاۋ كومپانيالارى اراسىندا بىرقاتار ءىرى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. وسى جوبالار تۋرالى نە ايتاسىز؟
– ىشكى نارىقتا گازدى تۇتىنۋ كولەمى ەلەۋلى قارقىنمەن ارتىپ كەلە جاتقاندىقتان, كومپانيامىز گەولوگيالىق بارلاۋعا باسا ءمان بەرىپ وتىر. كەيىنگى ەكى جىلدا گاز قورى بار 23 الەۋەتتى ۋچاسكە قارالدى. سونىڭ ىشىندە 15 ۋچاسكە QazaqGaz-عا بەكىتىلىپ بەرىلدى. ولار ينۆەستورلاردى تارتۋ ارقىلى گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى تالاپ ەتەدى.
سونىمەن قاتار جامبىل وبلىسىنداعى اناباي كەن ورنىنىڭ مۇمكىندىگى كەڭەيتىلدى, وندا قىسقا مەرزىم ىشىندە №17 ۇڭعىمانى (3690 مەتر) بۇرعىلاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلدى, ۇڭعىمانىڭ جوعارى ونىمدىلىگىن راستايتىن كولەمدى گاز كوزى تابىلدى – تاۋلىگىنە 120 مىڭ م3 گاز الامىز, بۇل جوبالىق كورسەتكىشتەن ەكى ەسە ارتىق. سونداي-اق №18 ۇڭعىمانى بۇرعىلاۋ جۇمىستارى باستالدى, سونىڭ ارقاسىندا گاز ءوندىرۋ كولەمى ۇلعايتىلادى.
ايتا كەتەر تاعى ءبىر جەتىستىگىمىز – 100 پايىز carry-قارجىلاندىرۋ شارتى بويىنشا Chevron كومپانياسىمەن اقتوبە وبلىسىنداعى كت-III (جالىبەك) ۋچاسكەسىندە گەولوگيالىق بارلاۋ جۇرگىزۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. ياعني ينۆەستور گەولوگيالىق بارلاۋ كەزىندە بارلىق شىعىن مەن تاۋەكەلدى ءوز موينىنا الادى. بۇل ەلىمىز ءۇشىن وتە ءتيىمدى. قازىرگى ۋاقىتتا Chevron قولدا بار سەيسميكالىق دەرەكتەردى اۋقىمدى وڭدەۋدى جۇزەگە اسىرىپ, تەحنيكالىق تالداۋ ازىرلەپ جاتىر. بۇل جۇمىس 2025 جىلى دا جالعاسىن تابادى.
QazaqGaz «كور» ۇك-مەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى اققۇدىق ۋچاسكەسىندە بىرلەسكەن گەولوگيالىق بارلاۋ تۋرالى كەلىسىم جاساستى جانە اقتوبە وبلىسىنداعى شالقار ۋچاسكەسىندەگى جەر قويناۋىنداعى كومىرسۋتەكتەردى پايدالانۋعا كومپانيا تاريحىندا العاشقى كەلىسىمشارتقا قول قويدى. گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا جامبىل وبلىسىنداعى مالدىباي ۋچاسكەسىندە جاڭا گاز كەن ورىندارى اشىلدى.
سونداي-اق اقتوبە وبلىسىنداعى بولاشاعى زور سەۆەرنىي-2 ۋچاسكەسىندە گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن بىرلەسىپ جۇرگىزۋ بويىنشا «قازازوت» اق-مەن كەلىسىمگە قول قويىلدى.
QazaqGaz تۇرىكمەنستانداعى گاز كەن ورىندارىن, سونىڭ ىشىندە «گالكىنىش» گاز-مۇناي كەن ورنىن يگەرۋگە دە قاتىساتىن بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇرىكمەنستانعا ساپارى اياسىندا ءبىز جانە «تۇرىكمەنگاز» مەملەكەتتىك كونتسەرنى وسىنداي ستراتەگيالىق كەلىسىمگە قول قويدىق.
كەن ورىندارىن تولىق بارلاۋ جانە يگەرۋ جوبالارىنىڭ بارىنشا ءدال جانە جەدەل ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن QGGeoDigital تسيفرلىق پلاتفورماسى ازىرلەندى. بولاشاقتا وسى پلاتفورمانى جاساندى ينتەللەكتىگە (جي) نەگىز رەتىندە, سونداي-اق ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋ ورىندارىن انىقتاۋ ءۇشىن پايدالانۋ جوسپارلانىپ وتىر.
– بيىل Qazaqgaz جانە قاشاعان كەن ورنىن يگەرۋ جوباسىنا قاتىسۋشىلار اراسىندا «بولاشاق» قوندىرعىسىنان سۇيىتىلعان مۇناي گازىن جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇل ىشكى نارىقتاعى تاپشىلىقتى شەشۋگە اسەر ەتە مە؟
– بۇل – QazaqGaz ءۇشىن تاريحي وقيعا. وسىعان دەيىن ۇلتتىق كومپانيا تەك مەتانمەن عانا اينالىسىپ كەلدى. ەندى ءونىمدى ءبولۋ تۋرالى قاشاعان كەلىسىمىندەگى وزگەرىستەردىڭ ارقاسىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ شەشىمىمەن ءبىز سۇيىتىلعان گاز بويىنشا دا وكىلەتتىككە يە بولدىق.
قاشاعان كەن ورنىندا سۇيىتىلعان مۇناي گازىن اجىراتۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل جوبا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان ماڭىزدى. ويتكەنى ونى ىسكە اسىرۋ ەلدەگى سۇيىتىلعان گاز تاپشىلىعىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىرىنشى كەزەڭدە ءبىز جىلىنا – 400 مىڭ توننا, ال ەكىنشى كەزەڭدە 700 مىڭ توننا سۇيىتىلعان گاز الۋدى بولجامداپ وتىرمىز.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتارعا ساپارى اياسىندا بيىلعى اقپان ايىندا QazaqGaz جالپى سوماسى 11 ملرد دوللاردان اساتىن ينۆەستيتسيالىق ءتورت كەلىسىمگە قول قويدى. قاتارلىق UCC Holding-ءتىڭ ەنشىلەس كومپانياسى Power International Holding-پەن ىنتىماقتاستىق ورناتىلدى. وسى مامىلە تۋرالى ايتساڭىز.
– قازاقستان تاريحىندا العاش رەت گاز سالاسىنا 11 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا سالىنباقشى. قاتارلىق جوبالار ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمىنىڭ ماڭىزدى فاكتورىنا اينالادى. ويتكەنى ولار گازدىڭ رەسۋرستىق بازاسىن كەڭەيتۋگە جانە تاسىمالداۋ قۋاتتارىن جاقسارتۋعا تىكەلەي ىقپال ەتەدى. بۇل ءبىزدىڭ ەلدى گازدىڭ قوسىمشا كولەمىمەن قامتاماسىز ەتىپ, ەكونوميكانىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزەدى.
كەلىسىمدەردىڭ ءبىرى – «اقتوبە – قوستاناي» جاڭا ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىن سالۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالار تارتۋ تۋرالى. بۇعان قوسا, ءبىز ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك جانە ورتالىق وڭىرلەرىن گازبەن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى گاز ارتەرياسى – «بەينەۋ–بوزوي–شىمكەنت» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ ەكىنشى جەلىسىن سالۋ بويىنشا بىرلەسكەن جوبانى ىسكە اسىرامىز. سونداي-اق ءبىز قاشاعاندا قۋاتى 2,5 ملرد تەكشە مەتر بولاتىن جاڭا گاز وڭدەۋ زاۋىتىن (گوز) سالۋ جانە سالىنىپ جاتقان قۋاتى 1 ملرد تەكشە مەتر گوز-ءدى ساتۋ تۋرالى ەكى كەلىسىمگە قول قويدىق. بۇل رەتتە قۋاتى 1 ملرد تەكشە مەتر گوز قۇرىلىسى بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس جالعاستىرىلىپ جاتىر.
– قازىر كورپوراتيۆتىك الەمدە ESG حالىقارالىق ستاندارتتارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. 2023 جىلى QazaqGaz الەمدەگى ەڭ ۇزدىك 10 گاز كومپانياسىنىڭ قاتارىنا ەنگەنى بەلگىلى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, ESG رەيتينگى گاز سالاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋدا قانداي ءرول اتقارادى؟
– بۇكىل الەمدەگىدەي, قازاقستاندا دا تۇراقتى دامۋ ماسەلەسىنىڭ وزەكتىلىگى ارتىپ وتىر. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءبىز Morningstar Sustainalytics باعالاۋى بويىنشا 18,2 بالل جيناپ, ESG-رەيتينگتەگى كورسەتكىشىمىزدى جاقسارتتىق جانە ەلىمىزدىڭ وندىرىستىك كومپانيالارى اراسىنداعى كوشباسشىلىق پوزيتسيامىزدى راستادىق.
2024 جىلى UN Global Compact جاھاندىق شارتىنا قوسىلعانىمىز – ءبىز ءۇشىن ورنىقتىلىق جولىنداعى ماڭىزدى قادام. بۇل – بۇۇ-نىڭ بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن كوتەرمەلەۋگە باعىتتالعان حالىقارالىق باستاماسى. ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا ۇمتىلىس ءبىزدىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپتى ويىنشى رەتىندەگى بەدەلىمىزدى نىعايتىپ, «جاسىل» ينۆەستيتسيالارعا جول اشادى, تۇتاستاي العاندا, ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىمىزدى ەسەلەپ ارتتىرادى.
– گازداندىرۋ ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ەكولوگيالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋىنا قالاي ىقپال ەتەدى؟
– وسى جىلى Qazaqgaz ءبىر ماڭىزدى جوبانى – الماتى قالاسىندا 2-ءشى جانە 3-ءشى جىلۋ ەنەرگەتيكالىق ورتالىقتارى (جەو) ءۇشىن سىرتقى گاز ينفراقۇرىلىمىن سالۋدى اياقتادى. ول مىناداي ءتورت نىساننىڭ قۇرىلىسىن قامتىدى: 2-جەو مەن 3-جەو-دا ەكى اۆتوماتتى گاز تاراتۋ ستانساسى, TIP-04 جالعاستىرعىش گاز قۇبىرى جانە «الماتى – بايسەركە – تالعار» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ ەكىنشى جەلىسى. بۇل بيزنەستى دامىتۋعا جانە وڭىردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مۋلتيپليكاتيۆتىك اسەر ەتەدى. الماتى جىلۋ-ەلەكتر ورتالىقتارىن كومىردەن گازعا اۋىستىرۋ وڭىردەگى ەكولوگيالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا تىكەلەي ىقپالىن تيگىزەدى.
قازاقستان تاريحىندا العاش رەت ءبىز Qarmet-ءتى — ەۋرازياداعى ەڭ ءىرى مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتى گازداندىرىپ جاتىرمىز. ول ءالى كۇنگە دەيىن كومىردى پايدالانادى. بۇل جوبا – تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ ەكولوگياسىن جاقسارتۋعا قوساتىن ۇلەسىمىز. مەتاللۋرگتەردىڭ تالاي ۇرپاعى كومىردەن گازعا اۋىسۋدى ارمانداعان ەدى, بىزگە سول ارماندى جۇزەگە اسىرۋ قۇرمەتى بۇيىرىپ تۇر.
– QazaqGaz-دىڭ وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋداعى ءرولىن قالاي باعالايسىز؟
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساتىپ الۋداعى وتاندىق تاۋارلار كولەمىن ۇلعايتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا QazaqGaz «اتامەكەن» ۇكپ, قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعى جانە باسقا ۇيىمداردىڭ الاڭدارىندا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن كەزدەسۋلەردى جۇيەلى تۇردە وتكىزىپ كەلەدى. وسى جىلى QazaqGaz جالپى سوماسى 30 ملرد تەڭگە بولعان 100-دەن استام وفتەيك-كەلىسىمشارت جاساستى. ءبىز قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى رەتىندە وعان قاتىسۋشىلارمەن ۇدايى ىنتىماقتاستىق جاساسىپ كەلەمىز. 2025 جىلى ءبىز وسى باعىتتاعى جۇمىستى ودان ءارى كۇشەيتىپ, وتاندىق وندىرۋشىلەرمەن قازىرگىدەن دە كوپ كەلىسىمشارت جاساسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار «ازيا گاز قۇبىرى» جشس جانە «بەينەۋ–شىمكەنت گاز قۇبىرى» جشس سياقتى بىرلەسكەن كاسىپورىندار ءۇشىن ساتىپ الۋدىڭ جاڭا ەرەجەلەرى ازىرلەندى. كومپانيالار وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ, وفتەيك-كەلىسىمشارتتار جاساسۋ جانە تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋدا ەلىشىلىك قۇندىلىقتى دامىتۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەرىن ورىنداپ وتىر.
– QazaqGaz-دىڭ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان توپتارىنا قولجەتىمدى گاز بەرۋ جايى قالاي؟
– وسى ايدا QazaqGaz ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, «الەۋمەتتىك ءاميان» قاناتقاقتى سەرۆيسىن ىسكە قوستى. جوبا شىمكەنت قالاسى مەن باتىس قازاقستان وبلىسىندا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى (ااك) جانە تۇرعىنجاي كومەگىن (تك) الاتىن ازاماتتاردى قولداۋعا باعىتتالعان. اتالعان وڭىرلەردىڭ ااك جانە تك الىپ جۇرگەن تۇرعىندارى eGov Mobile قوسىمشاسىنىڭ كومەگىمەن تابيعي گازعا 24 پايىزعا دەيىنگى جەڭىلدىكتى پايدالانا الادى. سىناق كەزەڭىنەن كەيىن بۇل جوبا بۇكىل ەلگە تاراتىلادى.
– QazaqGaz ءوز ابونەنتتەرى ءۇشىن گازبەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنە قانداي زاماناۋي تەحنولوگيالىق شەشىمدەر ەنگىزدى؟
– QazaqGaz سالانى تسيفرلاندىرۋعا باسا ءمان بەرىپ وتىر. «اقىلدى» ەسەپتەگىشتەردى ورناتا وتىرىپ, تاراتۋ جەلىلەرى مەن ابونەنتتەردى تسيفرلاندىرۋ بەلسەندى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر. تسيفرلانعان ابونەنتتەر ينتەراكتيۆتى كارتادان كورىنەدى. سونىڭ كومەگىمەن گازدى قالىپتى تۇتىنبايتىن ابونەنتتەردىڭ ورنالاسقان ورنىن انىقتاۋعا, ەسەپتەگىشتەردىڭ كورسەتكىشتەرىن جيناۋدى باقىلاۋعا جانە گازدى ەسەپكە الۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا بولادى.
شىمكەنت قالاسىنداعى تاسكەن شاعىن اۋدانىندا گازدى تسيفرلىق ەسەپكە الۋدىڭ قاناتقاقتى جوباسى اياقتالدى. وسىعان ۇقساس جۇمىستار استانا مەن قاراعاندىدا دا جۇرگىزىلدى. جوبا گاز شىعىنىن ازايتۋدا جانە تولەم ءتارتىبىن جاقسارتۋدا جوعارى تيىمدىلىگىن كورسەتتى. الداعى ۋاقىتتا ءبىز جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانا وتىرىپ, وسى جۇيەنى بۇكىل ەل بويىنشا ەنگىزەتىن بولامىز.
2023 جىلى كومپانيا تۇرعىن ۇيلەرگە گاز بەرۋ ءۇشىن eGov.kz ارقىلى ونلاين-وتىنىمدەر جۇيەسىن ەنگىزدى. بۇل ازاماتتاردىڭ اتالعان قىزمەتكە قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. قازىر ءبىز تەحنيكالىق شارتتاردى بەرۋگە وتىنىمدەردىڭ 46 پايىزىن ونلاين-پلاتفورمالار ارقىلى الىپ وتىرمىز. مۇنىڭ ءوزى ابونەنتتەرىمىزدىڭ گازعا قوسىلۋ ۇدەرىسىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەتتى.
– كومپانيانىڭ شىعىنى ەكسپورتتان تۇسكەن پايدا ەسەبىنەن جابىلاتىنىن بىلەمىز. ونىڭ كولەمى الداعى ۋاقىتتا قالاي وزگەرەدى؟
– 2023 جىلى كومپانيامىز «ورتا ازيا – ورتالىق» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى ارقىلى رەسەي گازىنىڭ وزبەكستانعا ءترانزيتىن باستادى. بۇل – تاريحي ماڭىزدى وقيعا. بيىل «گازپروممەن» بىرلەسكەن ۋاعدالاستىقتار نىعايىپ, رەسەي گازىنىڭ وزبەكستان مەن قىرعىزستانعا ءترانزيتىنىڭ كولەمى ارتا ءتۇستى. جاقىندا عانا «گازپروممەن» گازدى وڭدەۋ, ترانزيت جانە يمپورت بويىنشا 2025–2026 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق كەلىسىمشارتتار جاسالدى.
QazaqGaz ىشكى نارىققا زيان كەلتىرمەستەن, حالىقارالىق نارىقتارعا گاز ەكسپورتىنىڭ كولەمىن ساقتايدى.
– باعا بەلگىلەۋدە قانداي وزگەرىس بار؟
– بيىلعى ەڭ ۇلكەن جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ءبىرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكالىق كەڭەسىنىڭ ىشكى نارىقتىڭ شىعىنسىزدىعىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن باعا بەلگىلەۋ رەفورماسىن قالىپتاستىرۋ جونىندەگى شەشىمى. بۇل قازاقستاننىڭ گاز سالاسىنىڭ تابىستى بولاشاعىن ايقىنداعان ماڭىزدى كەزەڭ دەۋگە بولادى. الەۋەتتى ينۆەستورلار ەندى ەلدىڭ گاز جوبالارىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا ىنتالى بولادى. ول – گەولوگيالىق بارلاۋ مەن گاز تاسىمالداۋ ينفراقۇرىلىمىن سالۋعا ارنالعان ينۆەستيتسيالار. بۇل شەشىم ىشكى نارىقتا گازدى ساتۋدى الداعى ءۇش-ءتورت جىل ىشىندە شىعىنسىزدىق دەڭگەيىنە كەزەڭ-كەزەڭمەن شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بىراق ءبىز باعانىڭ كۇرت وسۋىنە جول بەرمەيمىز.
– ەندى ماماندارىڭىز تۋرالى ايتساڭىز. كومپانيادا قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي شارالار قابىلداندى؟
– ءار قىزمەتكەرىمىز – كومپانيامىزدىڭ باستى قۇندىلىعى. ارىپتەستەرىمىز وقىتۋ مەن تاعىلىمدامادان ۇدايى ءوتىپ, ءبىزدىڭ سەرىكتەستەردەن الەمدىك وزىق تاجىريبەنى ۇيرەنىپ ءجۇر. ماسەلەن, بيىل ءبىز Eni-مەن ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتىپ, قىزمەتكەرلەرىمىزگە ارنالعان كۋرستار سەرياسىن وتكىزدىك. ءبىز وسى جۇمىستى 2025 جىلى ودان ءارى جالعاستىرۋعا نيەتتىمىز.
بۇعان قوسا, QazaqGaz-دا گاز سالاسىنىڭ بەيىندى ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ جانە ولاردى كاسىبي قايتا دايارلاۋدىڭ بىرىڭعاي كورپوراتيۆتىك ورتالىعى – وقۋ ورتالىعى قۇرىلدى. ونىڭ جۇمىسى اياسىندا Solar Turbines, Baker Hughes سياقتى شەتەلدىك كومپانيالارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – عىلىمدى, يننوۆاتسيانى جانە ءوندىرىستى ينتەگراتسيالاۋ, گاز سالاسىندا وتاندىق عىلىمدى كوممەرتسيالاندىرۋدى دامىتۋ. وسى ماقساتتا Satbayev University-دە QazaqGaz-دىڭ مامانداندىرىلعان اۋديتورياسىن اشتىق. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدا پروفەسسورلاردىڭ, وقىتۋشىلاردىڭ جانە QazaqGaz ماماندارىنىڭ سوڭعى تەحنولوگيالىق ازىرلەمەلەرى قولدانىلاتىن بولادى.
– كومپانيانىڭ جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەك جاعدايى مەن ءومىر ءسۇرۋ جاعدايىن جاقسارتۋعا ارنالعان قانداي باستامالارى بار؟
– QazaqGaz جۇمىسكەرلەردى الەۋمەتتىك قولداۋ اياسىندا 2022 جىلدان باستاپ وندىرىستىك پەرسونالدىڭ جالاقىسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرىپ كەلەدى. ناقتى ايتسام, كەيىنگى ەكى جىلدا ول 15 پايىزدان 45 پايىزعا دەيىن كوبەيتىلدى. بۇعان قوسا, جىل سايىن جالاقىنى يندەكستەۋ جۇرگىزىلەدى. ونىڭ مولشەرى بيىل 9 پايىز بولدى. سونداي-اق تابىسى تومەن مامانداردىڭ جالاقىسىن ورتاشا دەڭگەيگە جەتكىزۋ شارالارى قولدانىلىپ كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى 25 جەلتوقسانداعى جارلىعىمەن 2025 جىل جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ جىلى بولىپ جاريالانعانى ءمالىم. QazaqGaz كومپانيالار توبى بويىنشا وندىرىستىك ماماندارىمىزدىڭ سانى – 13 مىڭنان اسادى. بۇل – بارلىق جۇمىسكەردىڭ 88,5 پايىزى. ءبىز پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىن تولىعىمەن قولدايمىز جانە ەڭبەك ادامىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارانى قابىلدايمىز.
– QazaqGaz جاڭا جىلعا قانداي جوسپارمەن كىرمەكشى؟
– 2025 جىل ۇلتتىق كومپانيا بويىنشا گەولوگيالىق بارلاۋ جانە كۇردەلى قۇرىلىس جىلى بولىپ جاريالاندى. قازىردىڭ وزىندە ءورشىل جوسپارلار ازىرلەندى. ولاردا جوبالاردى, سونىڭ ىشىندە گازدى گەولوگيالىق بارلاۋ جوبالارىن قىسقا مەرزىمدە ىسكە اسىرۋ بويىنشا ايقىن ماقساتتار مەن مىندەتتەر قامتىلعان. سالاداعى قازىرگى سىن-قاتەرلەرگە قاراماستان, ءبىز بارلىق كەدەرگىنى بىرتىندەپ ەڭسەرىپ كەلەمىز.
مەملەكەت باسشىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا گاز سالاسىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ, دامۋدىڭ جاڭا كەشەندى جوسپارىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى. بۇل رەتتە بۇرىنعى جوسپار ءتيىستى كەستەدەن وزا ىسكە اسىرىلىپ, QazaqGaz-دىڭ دامۋ ستراتەگياسىنىڭ ءبىر بولىگى دە ويداعىداي ورىندالعاندىعىن اتاپ وتپەكپىن. ەندى ءبىز جاڭا قۇجاتتى ازىرلەۋگە كىرىستىك. اياقتالعاننان كەيىن ونى ۇكىمەت بەكىتەتىن بولادى. شىن مانىندە ءبىز گاز سالاسىن دامىتۋدىڭ ساپالىق تۇرعىدان جاڭا كەزەڭىنە كوشىپ جاتىرمىز. سوندىقتان 2025 جىل ءبىز ءۇشىن اسا قاۋىرت تا جەمىستى جىل بولۋعا ءتيىس.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان گاز سالاسىنىڭ دامۋىنا تۇراقتى باقىلاۋ جاسالىپ وتىرعانىن ايتقان ءجون. QazaqGaz كومانداسىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنىڭ, «سامۇرىق-قازىنانىڭ», ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ, ۇكىمەتتىڭ جانە سەرىكتەستەرىمىزدىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ءبىز الدىمىزدا تۇرعان نەگىزگى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ماڭىزدى قادامدار جاساپ, نىق سەنىممەن ىلگەرىلەپ كەلەمىز. ال الدىمىزدا ءبارىمىزدى اۋقىمدى جۇمىس كۇتىپ تۇر. ءبىز تۋىندايتىن قيىندىقتاردى جەڭىپ قانا قويماي, ناقتى ناتيجەلەرگە سەنىمدى تۇردە قول جەتكىزۋگە دايىنبىز.
2024 جىلعى ناتيجەلەردىڭ ارقاسىندا ءبىز گاز سالاسىن دامىتۋدىڭ جاڭا ەراسىن باستاپ جاتىرمىز جانە 2025 جىل ءبىز ءۇشىن وتە قارقىندى جانە جەمىستى بولماق.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت. جاڭا جىلدا حالقىمىزدى جاڭا جەتىستىكتەرىڭىزبەن قۋانتىڭىزدار!
اڭگىمەلەسكەن –
كارىباي مۇسىرمان,
«Egemen Qazaqstan»