جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتيا فراكتسياسىنىڭ دەپۋتاتى امەرحان راقىمجانوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, كيبەرالاياقتىق ماسەلەسىن كوتەردى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
دەپۋتات مەملەكەتتىك ورگانداردان ءتيىستى جاۋاپتار العاننان كەيىن جانە الاياقتىق قۇرباندارىمەن كەزدەسۋدەن كەيىن بۇل ماسەلە جاڭا قارقىنعا يە بولعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءبىر عانا قاراعاندى وبلىسىنان 290 جابىرلەنۋشى حابارلاسىپ, ولاردىڭ اتىنان 1 ميلليارد 618 ميلليون 290 تەڭگە نەسيە الىنعانى ءمالىم بولعان.
بۇگىنگى تاڭدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» زاڭىنىڭ 34-بابىنىڭ 15-تارماعىندا تىكەلەي يمپەراتيۆتىك نورما بار, وعان سايكەس تۇلعا رەسمي تۇردە جابىرلەنۋشى دەپ تانىلعان جاعدايدا بانك مىنالارعا مىندەتتى:
بىرىنشىدەن, ءۇش كۇنتىزبەلىك كۇن ىشىندە مۇنداي بانكتىك نەسيە بويىنشا بەرەشەكتى ءوندىرىپ الۋدى جانە تالاپ ەتۋ جۇمىستارىن توقتاتا تۇرۋ;
ەكىنشىدەن, سىياقىنى جانە (نەمەسە) تۇراقسىزدىق ايىبىن ەسەپتەۋدى توقتاتا تۇرۋ;
ۇشىنشىدەن, كليەنتتىڭ قاتىسۋىنسىز الاياقتىق تاسىلمەن بانكتىك قارىزدى راسىمدەۋ فاكتىسى انىقتالعان زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت اكتىسىن العان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي كليەنتتىڭ بانكتىك قارىز بويىنشا بەرەشەگىن ەسەپتەن شىعارۋ تۋرالى شەشىم, سونداي-اق كليەنتكە وسىنداي بانكتىك قارىز بويىنشا بۇرىن ۇستالعان (تولەنگەن) سومالاردى قايتارۋ جونىندە شارالار قابىلدايدى.
«بىراق «كليەنتتىڭ قاتىسۋىنسىز» دەگەن ءسوز تىم ب ۇلىڭعىر. ويتكەنى, ەگەر بۇل كليەنت سول كەزدە ۇيالى تەلەفونىن قولىندا ۇستاسا دا, مۇنى قاتىسۋ رەتىندە باعالاۋعا بولادى. ەگەر ول جاڭىلىسىپ, ءتورت تاڭبالى كودتى ايتقان بولسا, ونى نەسيەنى وڭدەۋگە قاتىستى دەپ جىكتەۋگە بولادى. سوندىقتان دا بولار, بۇگىندە بۇل نورما جۇمىس ىستەمەيتىن بولىپ شىقتى. ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنە نەسيەنىڭ الاياقتىق جولمەن الىنعانى تۋرالى سوت شەشىمى بولعان جاعدايدا, سوتتىڭ بانكتەردەن تالاپ ارىزدى قاراۋسىز قالدىرۋعا نەگىز بولاتىنداي نورما ەنگىزۋ قاجەت», دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار امەرحان راقىمجانوۆ تاراپتاردىڭ نازارىنان تىس قالىپ, كيبەرالاياقتىق فاكتىلەرىنىڭ كوبەيۋىنە اكەلەتىن بىرقاتار زاڭ بۇزۋشىلىقتار بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
ء«بىرىنشى. «بايلانىس تۋرالى» زاڭ ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ تىركەلمەگەن جاعدايدا تەلەكوممۋنيكاتسيا قىزمەتتەرىن كورسەتۋىنە تىيىم سالادى. بۇل جاۋاپكەرشىلىك بۇرىننان بار. بىراق ول جۇمىس ىستەمەيدى. تىركەلمەگەن نومىرلەر قوڭىراۋ شالسا, بايلانىس وپەراتورى جاۋاپ بەرمەيدى.
ەكىنشىدەن, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كيبەرالاياقتىق ىستەرى ساناتىن تەكسەرۋ الگوريتمى جوق. بىردە-ءبىر اۋماقتىق پوليتسيا بولىمىندە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ماماندارى جوق. كيبەرالاياقتىقتىڭ قۇربانى بولعان 350 ادامنان تۇراتىن توپ ماعان حابارلاستى, جابىرلەنۋشىلەردىڭ تەلەفوندارى بىردە-ءبىر رەت ساراپتاماعا جىبەرىلمەگەن. ونى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جۇرگىزۋى كەرەك. اقيقاتىندا, زاڭگەرلەر مەن ادۆوكاتتار وزدەرىنىڭ بەيىندى ەمەس فۋنكتسيالارىمەن اينالىسادى, ولار جۋرنالداردى دەكودتاۋدى جانە سوت وتىرىستارى بارىسىندا زارداپ شەككەندەرگە SMS جەتكىزىلمەگەنىن, ولاردى ءۇشىنشى تۇلعالار ۇستاپ العانىن دالەلدەي الادى. زارداپ شەككەندەر مامىلە جاساعان جوق», دەدى ا.راقىمجانوۆ.
دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى جوعارىدا اتالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» زاڭىنىڭ 34-بابىنىڭ 15-تارماعىندا كوزدەلگەن زاڭداردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتىپ جانە ونىڭ ورىندالۋىنا تالداۋ جۇرگىزۋى قاجەت.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جۇيەسىندە وسى زاڭدى ورىنداماعانى ءۇشىن قىلمىستىق كودەكسكە سايكەس ءتارتىپ بۇزۋشىلار وزبىرلىق جاساعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى ءتيىس, بىراق اۋماقتىق پوليتسيا ورگاندارى ولاردى قىلمىس قۇرامىنىڭ جوقتىعى ءۇشىن قابىلداماي, نومەنكلاتۋرا رەتىندە ەسەپتەن شىعارادى.
«ۇشىنشىدەن, OTP ءپارولى نەسيە شارتتارىنا قول قويۋعا نەگىز بولىپ تابىلمايدى. ازاماتتىق كودەكستە شارتتارعا تەك ەتسق نەمەسە ءوز قولىمەن قول قويۋ كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار, بانكتىك قوسىمشالاردى جۇكتەپ الۋ كەزىندە بارلىق كليەنتتەر ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى بەرۋگە اۆتوماتتى تۇردە كەلىسىم بەرەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل قول قويۋ بانكتە ساقتالادى, ول تەوريالىق تۇرعىدان كليەنت ءۇشىن كەز كەلگەن نارسەگە قول قويا الادى جانە كليەنتتىڭ بۇل ماسەلەلەرگە قاتىسپاعانىن دالەلدەۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل ءتورت تاڭبالى كود سەنىمدى نومىرلەردى دە بايلانىستىرادى, بۇعان زاڭمەن تىيىم سالىنباعان. بانك كودتاردى تەك قارىز الۋشىعا تىركەلگەن نومىرگە جىبەرۋى كەرەك. سوندىقتان كەز كەلگەن ازامات تاڭەرتەڭ كۇتپەگەن نەسيەمەن ويانۋى مۇمكىن. ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى بەرۋ قۇقىعىن بانكتەردەن الۋ كەرەك. ولاي بولماعان جاعدايدا شارت تاراپتارىنىڭ تەڭدىگى قاعيداسى ساقتالمايدى», دەدى دەپۋتات.
سونداي-اق دەپۋتات دروپپەرلەر سانى ارتىپ جاتقانىنا باسا نازار اۋداردى. كەز كەلگەن قازاقستان ازاماتىنىڭ بانكتىك كارتاسىن ول بۇل تۋرالى بىلمەسە دە, الاياقتار اقشا اۋدارۋ جانە قولما-قول اقشا الۋ ءۇشىن پايدالانا الادى.