ەلىمىز فوسفوريت كەنى قورى جاعىنان الەمدە ءتورتىنشى ورىندا تۇر. ەستەرىڭىزدە بولار, كەڭەس وداعى كەزىندە قاراتاۋ مەن جاڭاتاس فوسفور ونەركاسىبىنىڭ ماڭىزدى ورتالىعى بولعان. مۇندا جىلىنا 11 ميلليون توننا فوسفات ءوندىرىلىپ, وداقتى فوسفور شيكىزاتىمەن قامتاماسىز ەتتى. كسرو قۇلاعاننان كەيىن قالىپتاسقان وندىرىستىك بايلانىستار ءۇزىلىپ, وتكىزۋ رىنوگى بۇزىلدى. زاۋىتتار توقتاپ, قالالار قۇلدىراۋعا ۇشىرادى. ءوندىرىستىڭ ازايۋىمەن قاتار جوعارى ساپالى فوسفات كەندەرىنىڭ كوزى تۇگەسىلدى. كەن قاباتتارىنان ساپالى فوسفات ءوندىرۋ كۇردەلەنە ءتۇستى. ول ءۇشىن وزىق تەحنولوگيا قاجەتتىلىگى تۋىنداعان. ونداي تەحنولوگيا الەمدىك ءىرى وندىرۋشىلەردە عانا بولدى. سولاردىڭ قاتارىندا «ەۋروحيم» دا بار. سوندىقتان ينۆەستور رەتىندە ءبىزدىڭ كومپانيا مەن يگەرىلمەگەن مول قورى بار قازاقستان مۇددەلەرى سايكەس. وتكەن جىلى ءبىزدىڭ وڭىردە «ەۋروحيم» اگروحيميالىق كومپانياسى قاراتاۋ باسسەينىنىڭ بىرقاتار فوسفوريت كەن ورىندارىن يگەرۋ قىزمەتىنە بەلسەنە كىرىسىپ كەتتى. سونىمەن قاتار, «ەۋروحيم» جاڭاتاس قالاسىندا ءوندىرىلگەن كەندى وڭدەيتىن حيميالىق كەشەن تۇرعىزۋدى جوسپارلاۋدا.
ءبىزدىڭ كومپانيا ءۇشىن قازاقستان – فوسفات ءوندىرىسىن دامىتۋدا كەلەشەگى زور ورىن. ءبىر جاعىنان, ەل تابيعي رەسۋرستارعا باي, ەكىنشىدەن, تىڭايتقىشتى كوپ مولشەردە تۇتىناتىن اۋىل شارۋاشىلىعى بار. ەڭ ماڭىزدىسى, قازاقستان ۇكىمەتى اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسى ءتيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. بۇل ءبىزدىڭ ونىمىمىزگە حالىقارالىق نارىقتا عانا ەمەس, قازاقستاندا دا سۇرانىس تۇراقتى بولادى دەگەن ءسوز.
«ەۋروحيمعا» جۇمىس ىستەۋگە قويىلعان شارتتار تەحنولوگيالىق جاعىنان العاندا وتە كۇردەلى. بۇل جەردەگى كەندى ادەتتەگى ادىستەرمەن وڭدەۋ وڭاي ەمەس. ءبىز رەسەيدە جانە باسقا كاسىپورىنداردا كۇكىرت قىشقىلىن ىدىراتۋ ءادىسىن قولداناتىنبىز. سارىسۋ اۋدانى اۋماعىنداعى كەن قۇرامىندا ماگني مەن باسقا دا قوسپالاردىڭ جوعارىلىعى ول ءادىستى قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. باسقا تەحنولوگيا كەرەكتىگىن تۇسىندىك. الەمدىك تاجىريبە تالداۋى, زەرتحانالىق سىناقتار, ءارتۇرلى ناتيجەلەردى سالىستىرۋ, ساراپتامالىق ماقۇلداما الۋ ءۇشىن كۇشەيتىلگەن زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە ءبىر جارىم جىلدان استام ۋاقىت كەتتى.
ءبىز جوبالاۋ ينستيتۋتتارىمەن, اقش, قىتاي, ەۋروپا, يزرايل جانە باسقا ەلدەردە جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىندارمەن ءارتۇرلى نۇسقالار جاسادىق. اقىرىندا ەڭ ۇيلەسىمدى ءارى تۇبىرىمەن وزگەرتىلگەن تەحنولوگيا تاپتىق. ءفوسفوريتتى تۇز قىشقىلىمەن اجىراتۋ ءادىسىن قولدانۋدى شەشتىك. بۇل كەننەن ماگنيدى عانا ەمەس, باسقا دا قاجەتسىز قوسپالاردى الىپ تاستاپ, جوعارى كونتسەنتراتتى ءونىم الۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى. ەگەر كەن وڭدەۋ تسيكلىن بىرنەشە ساتىعا بولسەك, قالدىقسىز 90 پايىزعا دەيىن پايدالى ءونىم الۋعا دا بولادى. بىراق, ونداي ءوندىرىس ءۇشىن تۇز قىشقىلى كوپ كەرەك. ارالاس تەحنولوگيا رىنوگىن دا زەردەلەپ, تۇز قىشقىلى قوسىمشا ءونىم, ءتىپتى, قالدىق بولىپ سانالاتىن ءوندىرىستى دە تاپتىق. وسىلايشا ءوندىرىس ءۇشىن قاجەتتى كۇكىرتتى وڭاي تاۋىپ, ءماسەلە ءوز-وزىنەن شەشىلدى. قازاقستاندا جوعارى كۇكىرتتى مۇناي مەن گازدى وڭدەۋدە كۇكىرت قالدىق ەسەبىندە شىعادى. سوندىقتان ول جەتكىلىكتى. كۇكىرت قوسپاسى – مۇناي-گاز كاسىپورىندارىندا زياندى قالدىق. ال «ەۋروحيم» سول قالدىقتى پايداعا اسىرادى.
كۇكىرت وڭدەۋدە كوپ مولشەردە ەلەكتر قۋاتى جانە بۋ بولىنەدى. دەمەك, بولاشاق زاۋىت قۋات كوزىنە ءزارۋ بولمايدى. شامالى گاز كەرەك. بۇل – شەشىلەتىن ماسەلە. الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا, حيميالىق كەشەن وندىرىلگەن ەلەكتر قۋاتىنىڭ ارتىلعانىن قالاعا بەرە الادى. وسى سەبەپتەرمەن زاۋىت جوباسىن بىرەگەي دەپ ايتۋعا نەگىز بار. وسىنداي تەحنولوگيالار جيىنتىعى شوعىرلانعان ءوندىرىس بۇگىندە الەمنىڭ بىردە-ءبىر ەلىندە جوق. ناتيجەسىندە بارلىق تەحنولوگيالىق ۇدەرىس گازدى از تۇتىنۋ ارقىلى جۇزەگە اساتىن, شيكىزات رىنوگى تۇراقتى, قالدىعى از زاۋىت قۇرىلىمىن جاسادىق.
ادامدار مەن تابيعات قاۋىپسىزدىگى ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى. سوندىقتان ءوندىرىس تاۋەكەلىن بارىنشا بولدىرماۋ ءۇشىن بىرقاتار ءىس-شارالار قابىلدادىق. حيميالىق كەشەن ورنالاساتىن ورىن جاڭاتاس قالاسىنان 22 شاقىرىم جەردە جانە قالامەن ورتانى تاۋ ءبولىپ جاتىر. قازىر «ەۋروحيم» وندا كەنىشتەن جول جانە ەلەكتر جەلىسىن تارتۋدا. سوندىقتان ادامدار مەن جاقىن ەلدى مەكەندەرگە ەشقانداي قاۋىپ-قاتەر جوق.
تاعى ءبىر ماسەلە – سۋ جانە زاۋىتتىڭ ونى تۇتىنۋى. بۇل – وتە ماڭىزدى. ايماق سۋعا ونشا باي ەمەس, سوندىقتان وعان ۇقىپتى بولۋ كەرەك. ءاۋ باستا زاۋىت سۋدى بارىنشا از تۇتىنۋعا ەسەپتەلىپ جوبالانعان. ەندەشە, ونىڭ جۇمىسى سۋ رەسۋرستارىنىڭ ازايۋىنا ەش اسەر ەتپەيدى. «ەۋروحيمعا» ەكى ۇڭعى ءبولىنگەن, بۇل قاجەتتىلىككە تولىق جەتىپ جاتىر. كاسىپورىندا سۋدى بارىنشا تازالاۋ تەحنولوگياسى قولدانىلىپ, ول وندىرىسكە قايتا اينالىمعا جىبەرىلەدى. سۋ تۇيىقتالۋ, ياعني اينالما تسيكلىمەن پايدالانىلادى, شىعىن بۋلانۋدان عانا. بۇل تەحنولوگيا ەۋروپا مەن امەريكانىڭ الدىڭعى قاتارلى كاسىپورىندارىندا پايدالانىلىپ ءجۇر. ول قورشاعان ورتاعا عانا ەمەس, وزىمىزگە دە ءتيىمدى.
تاعى ءبىر ايتارى, «ەۋروحيم» جاڭا قىزمەتكەرلەردى جەرگىلىكتى مامانداردان جاساقتاۋعا تىرىسۋدا. لايىقتى جالاقىسى بار جۇمىس ورنىن اشۋ جانە قىزمەتكەرلەردى جاڭا ماماندىقتارعا وقىتۋ – كومپانيانىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى. ءبىز بۇل ءمىندەتتى تۇسىنەمىز. بىزدىكى سەكىلدى جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستە جۇمىس ىستەۋ بايىپتى دايىندىق دەڭگەيىن, سونداي-اق, ۇنەمى ۇيرەنۋ قابىلەتىن, جاڭا داعدىلاردى قالىپتاستىرۋدى, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار مەن تەحنيكانى يگەرۋدى تالاپ ەتەدى. «ەۋروحيم» كاسىپورىندى جەرگىلىكتى كادرلارمەن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وندىرىسكە اسا قاجەتتى ماماندىقتارعا وقىتۋ جانە قايتا دايارلاۋ ماسەلەسىندە جاڭاتاس قالاسىنىڭ №5 كوللەدجىمەن تىعىز بايلانىستا بولادى. سونداي-اق, ايماقتا ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋى ارقاسىندا بۇرىن جۇمىس جوقتىعى سالدارىنان كوشىپ كەتكەن قالا تۇرعىندارىنىڭ قايتا ورالا باستاعانىنا ءبىز دە قۋانىشتىمىز. ولاردىڭ كوپشىلىگى – جاقسى ماماندار. ءبىز ولاردى قاتارىمىزعا قابىلداۋعا مۇددەلىمىز.
ءبىزدىڭ مەملەكەتپەن كەلىسىلگەن جۇمىس شارتتارىمىز بويىنشا «ەۋروحيم» 25 جىل ىشىندە ايماقتا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىنا 40 ميلليون دوللار سالاتىن بولادى. كومپانيا 2013-2014 جىلدارى تۇرعىن ۇيلەردى, بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردى, بالالار لاگەرىنە باراتىن جولدى جوندەۋگە 10 ميلليون دوللار ءبولىپ تە ۇلگەردى. كومپانيا قارجىسىنا 240 پاتەرلى ەكى كوپقاباتتى ءۇي قالپىنا كەلتىرىلىپ, ولارعا جىلۋ جانە سۋ جۇيەلەرى تارتىلدى, اۋلالارى اباتتاندىرىلدى.
جاڭاتاس قالاسىندا تابيعي گاز جوق. «ەۋروحيم» باستاماسىمەن رەسپۋبليكا ۇكىمەتى گاز قۇبىرىن جۇرگىزۋگە قاۋلى قابىلداپ تا قويدى. جوبالاۋ بيىلعى جىلى باستالادى. قۇرىلىس مەرزىمى – ءۇش جىل. سونداي-اق, ءبىز جاڭاتاستان تۇركىستانعا تەمىرجول جەلىسىن تارتۋعا ۇسىنىس جاسادىق. ادامدار ازىق-ت ۇلىك, باسقا دا تۇتىنۋ تاۋارلارىن الۋعا كەدەرگىسىز بارىپ-قايتۋى ءۇشىن شىمكەنتپەن اراداعى اۆتوجولدى جوندەۋ دە جوسپاردا بار.
دميتري ۆالىشەۆ,
«ەۋروحيم-قاراتاۋ» جشس
باس ديرەكتورى.
جامبىل وبلىسى.