ءار جەتىستىك – شارۋالار ەڭبەگىنىڭ جەمىسى

«Agrofest Turkistan – 2024»: سالا ۇزدىكتەرى ماراپاتتالدى

سايرام اۋدانىندا باستاپقىدا ءۇي جانىنداعى شاعىن تسەح رەتىندە اشىلىپ, سۇتتەن 5 ءتۇرلى ءونىم شىعارىپ جۇرگەن «Tayiba» ءسۇت وڭدەۋ زاۋىتى بۇگىندە تاۋلىگىنە 100 تونناعا دەيىن ءسۇت وڭدەي الاتىن دەڭگەيگە جەتكەن. كاسىپورىن يەسى تسەحتى كەڭەيتىپ, جاڭا قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىعان. جەرگىلىكتى 50 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان كاسىپورىندا ءسۇت ونىمدەرىنىڭ 10-12 ءتۇرى شىعارىلىپ كەلەدى. وندىرىستەگى بارلىق قۇرىلعى مەن قۇرال-جابدىق رەسەي, قىتاي, تۇركيادان جەتكىزىلگەن. شيكىزات جەرگىلىكتى شارۋالار مەن فەرمەرلەردەن, اۋدان تۇرعىندارىنان جينالادى. دايىن ءونىمدى ىشكى نارىققا وتكىزەدى.

«Globus plus» جشس كوكونىس وڭدەۋمەن اينالىسادى. كاسىپورىن كاسىپكەردىڭ جەكە قارجىسى مەن «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا كەڭەيتىلگەن. جوبا قۇنى – 500 ملن تەڭگە. قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 20 توننا بولاتىن ءوندىرىس ورنىندا 20-دان اسا ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. كوكونىس پەن جەمىس-جيدەك كونسەرۆىلەرىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن شىعارادى. شيكىزات كورشىلەس ەلدەردەن بولەك, جەرگىلىكتى شارۋا قوجالىقتارى مەن اۋدان تۇرعىندارىنان جينالىپ الىنادى. دايىن ءونىمدى ىشكى نارىققا وتكىزەدى. اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەر مەن زاماناۋي جابدىقتار ورناتىلعان.

اۋدانداعى كاسىپورىنداردىڭ تاعى ءبىرى – «يۋكزپت» زاۋىتى جىلىنا 20 مىڭ توننا قۇبىر شىعارادى. اۋىلدىق جەردەگى 33 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. زاۋىت ەلىمىزدەگى سۋمەن جانە گازبەن جابدىقتاۋعا ارنالعان پوليەتيلەن قۇبىرلارىنىڭ, سونداي-اق تەحنولوگيالىق ۇڭعىمالارعا ارنالعان قاپتاما قۇبىرلارىنىڭ ءىرى ءوندىرۋشىسى. وندىرىستە عىلىمي زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنىڭ ەڭ ماڭىزدى جەتىستىكتەرى قولدانىلادى. مۇندا ديامەترى 50 ميلليمەتردەن 600 ميلليمەترگە دەيىنگى پە-100 ماركالى پوليەتيلەن سۋ قۇبىرلارى, ديامەترى 50-630 ميلليمەتر ارالىعىنداعى پە-100 ماركالى پوليەتيلەن گاز قۇبىر­لارى شىعارىلادى. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى جانە ءىرى كا­سىپورىنداردىڭ قۇرىلىس جابدىقتارى شى­عارىلاتىن «Kaspy group» جشس-نىڭ ماشينا جاساۋ جانە مەتالل قۇراستىرۋ زاۋىتىندا 60-تان اسا ادام جۇمىس ىستەيدى.

تۇركىستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالا­سىن­دا ورنالاسقان ءىرى كاسىپورىنداردىڭ تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتارىن ءوندىرۋ جانە سىنعان قۇرال-جابدىقتاردى قايتا جاساۋ ءىسى قولعا الىنعان. ماشينا جاساۋ سالاسىندا ارپا, بيداي, ماقسارى ونىمدەرىن تازالايتىن قۇرىلعىلار, جاڭبىرلاتىپ سۋاراتىن قوندىرعىلار دا شىعارىلىپ جاتىر. زاۋىتتا جاپونيا مەن گەرمانيانىڭ اپپاراتتارى قولدانىلادى. ەۋروپا ەلدەرى مەن قىتايدان توكارلىك, فرەزەرلىك ستانوكتار الىنعان. مىنە, وسىنداي جانە باسقا دا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەيتىن, سالاعا قاجەتتى قۇرالدار شىعاراتىن كاسىپورىندارى كوپ سايرام اۋدانى وبلىستا قايتا وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋدا كوش باستاپ, 13 دامۋ كورسەتكىشى بويىنشا العاشقى ورىنعا شىقتى. جالپى ءونىم كولەمى 108,7 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, ناقتى كولەم يندەكسى 129,8%-عا جەتىپ, وبلىستىق كورسەتكىشتىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتكەن اۋدان اكىمدىگى بيىلعى جيىن-تەرىن قورىتىندىسى بويىنشا 1-ورىندى جەڭىپ الدى. بۇل تۋرالى تۇركىستان وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرى كۇنىنە وراي وتكەن «Agrofest Turkistan – 2024» سالتاناتتى شاراسىندا ايتىلدى. ءىس-شارا بارىسىندا تۇرعىندارعا الا جازداي ريزىق-نەسىبەسىن جەردەن تەرگەن ءوڭىر ديقاندارىنىڭ 3 000 توننادان استام ءونىمى ۇسىنىلدى. «كەرۋەن ساراي» تۋريستىك كەشەنىندە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى مەن تەحنيكالار كورمەسى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جارمەڭكەسى ءوتتى.

وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى كورمە­لەردى ارالاپ, «تۇران سۋ» مكك, «ۆەتە­ري­نارلىق قىزمەت» مكك-نا ار­نايى تەحنيكالار تابىس ەتتى. اۋىل شارۋا­شى­­لىعى ونىمدەرى جارمەڭكەسىن ارالاپ, قولونەر شەبەرلەرىنىڭ جۇمىسىمەن, مال شارۋاشىلىعى كورمەسىمەن تانىستى. ەڭبەك ادامدارىنا قۇرمەت كورسەتكەن وبلىس اكىمى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى وكىلدەرىن قۇتتىقتادى.

«تۇركىستان وبلىسى اگرارلىق سالانى دامىتۋدا ەلىمىزدە جەتەكشى ورىنعا تۇراقتادى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەلىمىزدەگى جالپى ءونىم كولەمىنىڭ 14%-ى وندىرىلەدى. بيىل 9 ايدا 747 ملرد تەڭگەگە جۋىق ءونىم ءوندىرىلدى. مەملەكەت باسشىسى «اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتپاي, باسەكەگە قابىلەتتى ەكونوميكا قۇرۋ مۇمكىن ەمەس» دەپ, سالاعا ەرەكشە ءمان بەرىپ كەلەدى. ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ باعىتىندا كورشىلەس وزبەكستان, قىتاي, تۇركيا, اۋستراليا مەملەكەتتەرىنىڭ وڭ تاجىريبەسىن ەنگىزۋىمىز قاجەت. وبلىستىڭ تابيعي-كليماتتىق قولايلىلىعى, جۇمىس كۇشى تۇرعىسىندا سالانى جان-جاقتى دامىتۋعا مول مۇمكىندىك بەرەدى. زامان كوشىنەن قالماي, ورلەۋ ءۇشىن الدىمىزعا اۋقىمدى جوسپارلار ءتۇزىپ, بيىك مەجەلەردى بەلگىلەپ وتىرمىز», دەدى دارحان ساتىبالدى.

ءوڭىر باسشىسى ءبىر توپ ازاماتتى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالىمەن, «اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتادى. جيىندا وبلىستىڭ اگرارلىق سالاسىنىڭ دامۋىنا بەلسەندى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان وزات اگروقۇرىلىم باسشىلارى مەن وكىلدەرىنە دە قۇرمەت كورسەتىلدى. وبلىستىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىندە دامۋ كورسەتكىشتەرىن ورىنداۋدا العاشقى ۇشتىككە ەنگەن جانە نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەس­تيتسيا تارتۋدا وزات اۋدان, قالا اكىمدەرى وبلىس اكىمىنىڭ ديپلومىمەن ماراپاتتالدى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, 1-ورىندى سايرام اۋدانى يەلەنسە, 2-ورىنعا قازىعۇرت اۋدانىنىڭ ەڭبەككەرلەرى, 3-ورىنعا جەتىساي اۋدانى لايىق دەپ تانىلدى. قازىعۇرت اۋدانىنىڭ اكىمى ءازيزحان يسمايلوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋدانعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا كولەمى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. 2025-2030 جىلدار ارالىعىندا قۇنى 55,1 ملرد تەڭگە بولاتىن 45 جوبانى ىسكە اسىرىپ, 1 364 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانعان. اۋداننىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىن جاقسارتۋ ءۇشىن, 35 گەكتار جەر اۋماعىنا «قازىعۇرت» يندۋستريالدى ايماعى قۇرىلىپ, كاسىپكەرلەرگە جاعداي جاسالىپ وتىر. الداعى جىلدارى 26,4 ملرد تەڭگەگە 12 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن.

سونداي-اق ونەركاسىپ سالاسىندا قۇبىر, گيدروتۋربينا, كەراميكالىق ءونىم, بۇر­عى­لاۋ قوندىرعىلارىن جاساپ شىعا­را­تىن, مال قالدىقتارىن وڭدەۋ سەكىلدى جاڭا جوبالاردى, اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىندا ءسۇت فەرمالارى, مال سويۋ تسەحى جانە مال بورداقىلاۋ الاڭى, بالىق شارۋاشىلىعى, جىلىجاي جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ, ءونىم ساقتاۋ قويماسىن سالۋ جوسپارلانعان.

بۇل ورايدا تۇربات اۋلىندا 60 گەكتار جەر اۋماعىنا «تۇربات اگرويندۋس­تريالدى ايماعى قۇرىلماق. اتالعان ايماقتا 3,8 ملرد تەڭگەگە جىلىجايلار بوي كوتەرىپ, 416 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر. جەتىساي اۋدا­نى قايتا قۇرىلعالى 5 جىلدا جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 1,5 ەسە وسكەن. بيىل جارتى جىلدا 1,8 ملرد تەڭگەگە قۇرىلىس جۇ­مىس­تارى اتقارىلىپ, نەگىزگى كاپيتالعا 9,7 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سانى 5 جىلدا 19 مىڭ­نان استى. وندىرىلگەن ءونىم كولەمى – 126,5 ملرد تەڭگە. اۋداندا ەرتە ەگىلگەن باقشا ونىمدەرى كورشىلەس ەلدەرگە جانە ەلىمىزدىڭ باسقا وبلىستارىنا جەتكىزىلدى. 321 شارۋا قوجالىعى 1 236 گەكتار جەردەن ەكى رەت ءونىم الۋ جوباسىن ىسكە اسىردى. ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋ, تۇرعىنداردى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىممەن قامتۋ, جولداردى جوندەۋ جۇمىستارى جال­عاسىپ, جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاع­دايداعى جولداردىڭ ۇلەسى بيىل 70%-عا جەتكىزىلمەك. تۇر­عىن­داردى اۋىزسۋمەن قامتۋ – 99,7%, ەلەكتر قۋاتىمەن قامتۋ دەڭگەيى 100% بولسا, تابي­عي گازبەن 27,6 مىڭ ابونەنت ياعني 52,3%-ى قام­تىلعان.

وبلىستا ماقتا كلاستەرىن دامىتۋ, اۋستراليا تاجىريبەسى نەگىزىندە ەت كلاس­تە­رىن قۇرۋ, جىبەك شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, سۋبتروپيكالىق جىلىجاي شارۋاشىلىعىن ۇلعايتۋ, قايتا وڭدەۋ سالاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن. الداعى 5 جىلدا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمىن 2,2 ەسە ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. 80 مىڭعا جۋىق اگروقۇرىلىم جۇمىس ىستەيتىن وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار 1,6 ەسە ارتىپ, 148 ملرد تەڭگەگە جەتتى. قايتا وڭدەۋ كولەمى 94 ملرد تەڭگەنى قۇ­رادى.

552 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەرى بار وڭىردەگى ماڭىزدى ماسەلە

مەملەكەت باسشىسىنىڭ سۋ ۇنەمدەيتىن وزىق تەحنولوگيانى قولدانۋ اۋماعىن جىل سايىن 150 مىڭ گەكتارعا دەيىن كەڭەيتۋگە قاتىستى تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا وڭىردە بىرقاتار جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. 50 مىڭ گەكتارعا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيا­لارى ورنالاستىرىلدى. اتالعان تەحنولوگيا ءوندىرىسىن دامىتۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى 3 كاسىپورىن ىسكە قوسىلدى. كاسىپورىنداردىڭ جىلدىق قۋاتتىلىعى 73,0 مىڭ گەكتار القاپتى قامتيدى. وبلىستا 552 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر بار, بۇل – رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى. وسى تۇرعىدا, وڭىردە سۋ نىساندارى ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسى. وڭىردە ۇزىندىعى 12 731 شاقىرىم بولاتىن 4 180 كانال, 42 سۋ قويماسى, 1 256 قاشىرتقى, 1 794 ۇڭعىما بار. سۋ نىساندارىن سالۋ, قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن جەدەلدەتۋ ماقساتىندا وبلىستىق «تۇران سۋ» كوممۋنالدىق مەكەمەسىنىڭ الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ قولعا الىندى. مەكەمە تاراپىنان, وبلىستىق مەنشىكتەگى قاشىرتقىلاردى مەحانيكالىق تازالاۋ ناتيجەسىندە توزۋ كورسەتكىشى 80%-دان 10%-عا تومەندەدى. بيىل وبلىستىق بيۋدجەتتەن 9 سۋ نىسانىن كۇردەلى جوندەۋگە, 6 سۋ نىسانىن مەحانيكالىق تازالاۋعا قارجى ءبولىندى. ناتيجەسىندە, 42,4 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەرلەردىڭ مەليوراتيۆتىك جاعدايى جانە اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتىلۋى جاقسارادى. وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋىمەن «تۇران سۋ» مەكەمەسىن تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋعا باسىمدىلىق بەرىلگەن. مەكەمە تاراپىنان اۋدان, قالا اكىمدىكتەرىنە, كانالدار مەن ارىقتاردى تازالاۋ ماقساتىندا, قۇنى 756,4 ملن تەڭگەگە 14 ەكسكاۆاتور كەيىننەن ساتىپ الۋ تارتىبىمەن جالعا بەرىل­گەن. ناتيجەسىندە, 714 شاقىرىم كانال, 387 شاقىرىم قاشىرتقى تازالانىپ جاتىر. وسى ارادا تۇركىستانداعى سالتاناتتى شارا بارى­سىندا اۋدان, قالا اكىمدىك­تەرىنە قوسىمشا 10 ارنايى تەحنيكا تابىس ەتىل­گەنىن ايتا كەتەلىك. تەحنيكا دەمەك­شى, «قازاگروقارجى» جىلدىق 5%-دىق قول­جەتىمدى ليزينگتىك باعدارلاماcى ىسكە قوسى­لىپ, ناتيجەسىندە, 9 ايدا جاڭادان 1 603 اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى ساتىپ الىنعان. ياعني وبلىستاعى تەحنيكا پاركى 6,3%-عا جاڭالاندى.

وڭىردەگى سۋ نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىن «يسلام دامۋ بانكى» ارقىلى قارجى تارتۋ ەسەبىنەن جۇرگىزۋ كەلىسىلگەن. ءبىرىنشى كەزەڭگە قۇنى 73,6 ملرد تەڭگەگە 14 جوبا قارجىلاندىرىلادى. قۇرىلىسى 2025 جىلى باستالادى. ناتيجەسىندە, 166 شاقى­رىم كانال بەتونمەن قاپتالىپ, 53,3 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەرگە سۋ جەت­كىزەدى. ەكىنشى كەزەڭگە 2025 جىلعا 23 نى­سان­عا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالار ازىرلەنىپ جاتىر. جوبالاردىڭ بولجامدى قۇنى – 120 ملرد تەڭگە. سونىمەن قاتار كوممۋنالدىق مەنشىكتەگى 11 سۋ نىسانىن «قازسۋشار» رەسپۋبليكالىق مەكەمەسى تەڭگەرىمىنە بەرۋ ارقىلى «يسلام دامۋ بانكى» قارجىلاندىرادى. 151 شاقىرىم كانال بەتونمەن قاپتالىپ, 78,7 مىڭ گەكتار اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

اۋستراليا تاجىريبەسى ەنگىزىلمەك

ەلىمىزدەگى ءىرى قارا مال سانىنىڭ 13%-ى, قويدىڭ 22%-ى, جىلقىنىڭ 11%-ى, تۇيەنىڭ 15%-ى, وندىرىلگەن ەتتىڭ 11%-ى, ءسۇتتىڭ 13%-ى – تۇركىستان وبلىسىنىڭ ەنشىسىندە. اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربەك بادىراقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل 9 ايدا 153,2 مىڭ توننا ەت, 354,8 مىڭ توننا ءسۇت, 190,2 ملن دانا جۇمىرتقا ءوندىرىلدى.

«ەكسپورتقا شىعارىلاتىن ءىرى قارا مال ەتىنىڭ 80%-ى, ۇساق مال ەتىنىڭ – 75%-ى ءوندىرىلىپ جاتىر. 9 ايدا 10 مىڭ توننا ءىرى قارا مال ەتى, 4,6 مىڭ توننا قوي ەتى ەكسپورتقا شىعارىلدى. ەت ەكسپورتىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋدا بورداقىلاۋ الاڭدارى مەن كەشەندەرىن جۇيەلى دامىتۋ ماڭىزدى. بۇل ورايدا وڭىردە جالپى 9 183 بىرلىك ءىرى قارا مال بورداقىلاۋ الاڭى بار. ءسۇت ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ, وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ قۋات­تىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا سقو تاجىري­بەسىمەن جالپى قۇنى 4,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 400 باستان جوعارى 2 ءىرى تاۋارلى ءسۇت فەرمالارى ينۆەستيتسيالىق جوبالارى جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل جوبالاردى قولداۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جىلدىق 2,5% مولشەرلەمەمەن 3,8 ملرد تەڭگە نەسيە قارجى ءبولىندى. نارىقتى وتاندىق ونىمدەرمەن تولىقتىرۋدا ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ماڭىز­دى­لى­عى جوعارى. بۇل ورايدا وڭىردە 2024-2027 جىلدارعا جالپى قۇنى 507,3 ملرد تەڭگە بولاتىن 105 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جول كارتاسى ازىرلەندى. ناتيجەسىندە, جاڭادان 8 346 جۇمىس ورنى قۇرىلادى. بيىل قۇنى 114,2 ملرد تەڭگە بولاتىن 45 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوس­پارلانعان بولسا, 9 ايدا قۇنى 28,1 ملرد تەڭگەگە 26 جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. جاڭا 194 جۇمىس ورنى اشىلدى», دەيدى نۇربەك بادىراقوۆ.

مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا ينۆەستورلار قوي جانە ءىرى قارا مال ەتىنىڭ جا­ھاندىق توپ-وندىرۋشىلەرىنىڭ بەستىگىنە كىرە­تىن, الەمنىڭ ەڭ ءىرى ەكسپورتتاۋشىسى اۋستراليا ءادىسىن پايدالانۋعا نيەتتى. اۋستراليا تاجىريبەسىن ەنگىزۋ ماقساتىندا, جالپى قۇنى 55,2 ملرد تەڭگەگە 5 ءىرى ينۆەستي­تسيا­لىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ, 600 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كۇتىلەدى.

سونداي-اق بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى 870 مىڭ گەكتارعا ورنالاس­تىرىلعان. ەگىس قۇرىلىمىن قالىپ­­تاس­­تى­رۋ­دا رەنتابەلدىلىگى جوعارى داقىلدارعا باسىمدىلىق بەرىلگەن. «تىڭايتقىشتار قۇنىن سۋبسيديالاۋ» باعدارلاماسىمەن اۆانستىق تولەم جۇيەسى ەندىرىلىپ, وتاندىق تىڭايتقىشتار 60%-ى سۋبسيديالاندى. ناتيجەسىندە, ەگىس القاپتارىنا 141,4 مىڭ توننا تىڭايتقىشتار ەنگىزىلدى. «تۇقىم شارۋاشىلىعىن قولداۋ» باعدارلاماسىمەن سۋبسيديالاۋ ءنورماتيۆى 1,5-2,0 ەسە ۇلعايدى. كوكتەمگى دالا جانە كۇزگى جيىن-تەرىن جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 63 مىڭ توننا جەڭىلدەتىلگەن جانار-جاعارماي ءبولىندى. باسقارما باسشىسى مەملەكەتتىك قولداۋ ناتيجەسىندە, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزىلگەنىن ايتادى. بيىل 929 مىڭ توننا ءداندى داقىل, 3,5 ملن توننا كوكونىس-باقشا ءونىمى, 192 مىڭ توننا ءجۇزىم جينالدى. 5,5 ملن توننا مال ازىعى دايىندالدى. كليماتتىق ەرەكشەلىگى قارقىندى باۋ جانە جىلىجاي شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا وتە قولايلى وڭىردە قارقىندى باۋدىڭ كولەمى 5,7 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. ونىمدىلىك ءداستۇرلى باۋلارعا قاراعاندا 5 ەسە جوعارى نەمەسە 300-350 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم جيناۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ال جىلىجايلاردىڭ جالپى كولەمى – 1 640 گەكتار, 150 مىڭ توننا كوكونىس جينالعان. بۇل ماۋسىمارالىق كەزەڭدە جەرگىلىكتى ونىممەن رەسپۋبليكا حالقى قاجەتتىلىگىنىڭ 42%-ىن قامتاماسىز ەتەدى. ينۆەستورلار سوڭعى 3 جىلدا سۋبتروپيكالىق بانان, ليمون ونىمدەرىن جىلىجايلاردا ءوسىرۋ تەحنولوگياسىن ۇيرەنىپ, كەڭىنەن قولدانۋعا كوشتى. بيىل جىلىجاي شارۋاشىلىقتارىنان 1,3 مىڭ توننا بانان, 3,2 مىڭ توننا ليمون ءوندىرىلدى.

تۇركىستان وبلىسى