مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا بىلتىر باستالعان, ناتيجەسى جاقسى «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ اياسىندا تاعى ءبىر جاڭا ءتاسىلدى, ياعني «تاۋار نەسيەسىن» بەرۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. بۇل ورايدا اۋىل تۇرعىندارىنا ءوز ونىمدەرىن وڭدەۋگە جانە ساتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ينفراقۇرىلىم قۇرۋ وتە ماڭىزدى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆا تۇركىستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا اكىمدەردى وسى قۇرالداردى بەلسەندى پايدالانۋعا شاقىردى.
«اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اياسىندا بەرىلگەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنىڭ ارتىقشىلىعىن وبلىستىڭ اۋىل تۇرعىندارى دا كورىپ كەلەدى. مىسالى, ساۋران اۋدانى, ورانعاي اۋىلىنان بابىر ناسىروۆ 5 ملن تەڭگە كولەمىندە نەسيە الىپ, دانەكەرلەۋ جانە جيھاز تسەحىن اشقان. ساتىپ الىنعان جابدىقتىڭ كومەگىمەن ول قۇرىلىس ءۇشىن مەتالل كونسترۋكتسيالار, جيھاز جاسايدى. «قازىر بىزدە تۇراقتى نەگىزدە 12 ادام جۇمىس ىستەيدى. تاپسىرىستار كوپ بولعان كەزدە قوسىمشا ادامداردى تارتامىن. ونىمگە دەگەن سۇرانىس وتە ۇلكەن. سوندىقتان جاقىن ارادا ءوز ءىسىمدى كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن», دەيدى كاسىپكەر.
اۋىلدىڭ تاعى ءبىر تۇرعىنى – باحادير يزرايلوۆ جوبا ارقىلى اۋلاسىندا مال بورداقىلاۋ الاڭىن ۇيىمداستىرعان. جەرگىلىكتى كووپەراتيۆ مۇشەلەرىنە مال ازىعى تومەندەتىلگەن باعامەن بەرىلەدى. اۋداندا اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنىڭ جۇمىسى جولعا قويىلعان. بەرىلگەن ەگىس القاپتارىندا بيداي, جوڭىشقا, جۇگەرى وسىرىلەدى.
جالپى, «اۋىل اماناتى» اۋىل تۇرعىندارىنا ءوز ءىسىن ءتۇرلى باعىتتا اشۋعا مۇمكىندىك بەردى. ءبىرى جارتىلاي فابريكاتتار, ەندى ءبىرى ۇلتتىق كيىمدەر مەن ات ابزەلدەرىن شىعارادى. تۇيەقۇس جۇمىرتقالارىن ساتۋمەن اينالىسقاندار دا, قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋشىلەر دە بار. مىسالى, امانتاي اڭداسوۆ پلاستيكالىق قالدىقتاردان ءتۇرلى تۇرمىستىق كەرەك-جاراقتار جاسايدى ەكەن. تاعى ءبىر تۇرعىن قاعاز قوقىستان لوتوكتار ءوندىرۋدى جولعا قويسا, ەندى ءبىرى اعاش قالدىقتارىنان كومىر ءوندىرىپ ءجۇر. وسىنداي جوبالارمەن تانىسقان ۆيتسە-پرەمەر جوعارى باعا بەرىپ, بۇل «تازا قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ جاقسى جالعاسى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق وڭىرگە ساپارى اياسىندا تامارا دۇيسەنوۆا اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىمەن كەڭەس وتكىزدى. وندا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ شارالارى تالقىلاندى. پرەزيدەنت جولداۋىندا اتاۋلى قولداۋ كورسەتۋگە نازار اۋداردى. تسيفرلىق كارتا دەرەكتەرى نەگىزىندە وتباسىلاردىڭ ءال-اۋقاتى دەڭگەيىنە بايلانىستى 5 ساناتى انىقتالدى. داعدارىستىق جانە شۇعىل ساناتتاعى وتباسىلارمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ نەعۇرلىم وڭتايلى شارالارى پايدالانىلۋعا ءتيىس. سونداي-اق كەڭەستە وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» ءتاسىلىن ەنگىزۋ جوسپارى تۋرالى باياندادى. جەرگىلىكتى شيكىزاتتان جوعارى قۇندى ءونىم ءوندىرۋ ماقساتىنداعى باستامانى ۆيتسە-پرەمەر وڭ باعالادى.
ال ۆيتسە-پرەمەردىڭ توراعالىعىمەن وتكەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستە مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. تامارا دۇيسەنوۆا جىل سوڭىنا دەيىن مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋدى اياقتاۋ, ال كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بىرىڭعاي ۇلتتىق اقپاراتتىق جۇيەنى ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتتى. ۆيتسە-پرەمەرگە دارىلىك زاتتاردى تاڭبالاۋ جانە قاداعالاۋ جۇيەسى كورسەتىلدى. ءدارى-دارمەكتەر قوزعالىسى ەلگە اكەلىنگەن جانە وندىرىلگەن ساتتەن باستاپ پاتسيەنت نەمەسە ساتىپ الۋشى ءدارىحانالار ارقىلى العانعا دەيىن ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە باقىلانادى. اتالعان تىزبەكتەگى قويمالاردىڭ ءبىرى تۇركىستان قالاسىندا ورنالاسقان. جۇيە ەنگىزىلگەلى بەرى مۇندا 13 ءتۇرلى وتاندىق ءدارى-دارمەكتىڭ 1,5 مىڭنان اسا قاپتاماسى قابىلدانعان. وسى جەردەن ولار وبلىستىڭ ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە جىبەرىلەدى.
قازىعۇرت اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىندا ۆيتسە-پرەمەر ەمدەۋ مەكەمەسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, ەمدەلۋشىلەرمەن اڭگىمەلەستى. اۋرۋحانا بازاسىندا وتكەن جىلدان باستاپ وڭالتۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. بۇل ورتالىقتىڭ قىزمەتتەرىن وپەراتسيادان شىققان, ينسۋلت العان جانە باسقا دا ناۋقاستار پايدالانادى. مۇندا 400-دەن اسا ادام تەگىن كۋرستارمەن قامتىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ىسكە اسىرىلىپ كەلە جاتقان «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا وبلىستا 49 مساك نىسانىنىڭ قۇرىلىسى قاراستىرىلعان. ولاردىڭ ءبىرى ماحامبەت وتەمىسوۆ اۋىلىندا سالىنىپ, بۇگىندە تەك اينالاسىن اباتتاندىرۋ جۇمىستارى قالعان.
سونداي-اق پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەس وتكىزدى. وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى جۇرگىزىپ وتىرعان كەڭەسكە مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن كوللەدج باسشىلارى قاتىستى. وڭىردە پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە مەكتەپتەرمەن كەشەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. حالىقارالىق جانە ىشكى زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ نىساندارى 3 ساناتقا ءبولىندى. ءار سانات ءۇشىن KPI انىقتالدى. تۇركىستان وبلىسىندا 280-نەن استام مەكتەپ «ماقساتتى مەكتەپتەر» رەتىندە بەلگىلەندى. ولار مينيسترلىك جانىنداعى ينستيتۋتتاردان ادىستەمەلىك كومەك الادى. بۇل مەكتەپتەردىڭ مۇعالىمدەرىن ءۇش دەڭگەيلى وقىتۋ قاراستىرىلعان. كەڭەستە پرەزيدەنت جولداۋىندا مىندەتتەلگەن تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋ سالاسىن ترانسفورماتسيالاۋ باعىتىندا قابىلداناتىن شارالار تۋرالى دا ايتىلدى. مىسالى, جان باسىنا قارجىلاندىرۋ ءنورماتيۆى قايتا قارالىپ, بازالىق جانە ىنتالاندىرۋشى بولىككە بولىنەدى. حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگىزگەن جانە تۇلەكتەرىن جوعارى جالاقى تولەنەتىن جۇمىس ورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرعان كوللەدجدەر جوعارى قارجىلاي قولداۋ الا الادى.
«بالانى بالاباقشادان باستاپ, كوللەدجگە دەيىن جان-جاقتى دامىتۋ كەرەك. بۇل – ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز. بالاباقشالار مەن باستاۋىش سىنىپتارداعى باعدارلامالاردى سينحرونداۋ, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا كاسىبي باعدار بەرۋ, وقۋ بارىسىندا سالالىق ستاندارتتاردى ەنگىزۋ جانە باسقا دا شارالار بالالاردىڭ تۇلعاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان. كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرى ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە بولۋى كەرەك», دەدى كەڭەستە ت.دۇيسەنوۆا.
ۆيتسە-پرەمەر تۇركىستان قالاسىنداعى «جاڭا قالا» شاعىن اۋدانىندا «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە سالىنىپ جاتقان جاڭا وقۋ ورنىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. قالادا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بەلسەندى ءجۇرۋى مەكتەپتەرگە جۇكتەمەنى ارتتىرۋدا. سول سەبەپتى دە ۇلتتىق جوبا اياسىنداعى مەكتەپتەردىڭ ءبىرىن وسىندا سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان. جاڭا 2000 ورىندىق مەكتەپتى قازان ايىندا پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءبىلىم ۇياسى وقۋ كابينەتتەرى, سپورت زالدارى مەن اسحانا, سونداي-اق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىمەن, تۋرنيكەتتەر مەن بەينە-باقىلاۋ كامەرالارىمەن قامتىلعان.
قازىر وڭىردە بەس مەكتەپ ءۇش اۋىسىمدا جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل ماسەلە ۇلتتىق جوبا اياسىندا جاڭا مەكتەپتەر سالۋ ارقىلى شەشىلمەك. سونىمەن قاتار ۆيتسە-پرەمەر №28 مەكتەپكە بارىپ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى تسيفرلىق شەشىمدەرمەن تانىستى. مىسالى, «الاقان» جۇيەسى وقۋشىلارعا بيومەتريالىق باقىلاۋ ارقىلى عيماراتقا كىرۋگە, اسحانا مەن كىتاپحانانى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وڭىرگە ساپارى بارىسىندا تامارا دۇيسەنوۆا, سونداي-اق وتىرار اۋدانى, ءشاۋىلدىر اۋىلىنداعى ءو.جانىبەكوۆ اتىنداعى №4 جالپى ورتا ليتسەي-ينتەرناتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. مۇندا «جۇمىسشى ماماندىقتار» كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ, 12 كوللەدجدە وندىرىلەتىن ونىمدەر كورسەتىلدى.
تۇركىستان وبلىسى