بيىلعى تامىز كەڭەسىنىڭ باستى تاقىرىبى – «Digital Kazakhstan: جاڭا زامانداعى ءبىلىم». بەس ءجۇز مىڭ ۇستازدىڭ باسىن قوسقان جيىننىڭ ماقساتى – ءبىلىم سالاسىنا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىنىڭ وزىق ۇلگىلەرىن ەنگىزۋ. پلەنارلىق وتىرىس حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى. سونىمەن قاتار «مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدەگى يننوۆاتسيالار», «جاساندى ينتەللەكتىنى ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ينتەگراتسيالاۋ», «اۋىل مەكتەپتەرىندە وقىتۋ ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرۋ» سىندى تاقىرىپتار بويىنشا سەكتسيالىق وتىرىستار ءوتىپ, تسيفرلىق كورمە ۇيىمداستىرىلدى.
تامىز كەڭەسىندە ءسوز العان وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋدىڭ العىشارتى قالىپتاسقانىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىندە مەكتەپتەردە جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتۋ 89 پايىزدى قۇرايدى, ينتەرنەتتىڭ ورتاشا جىلدامدىعى وتكەن جىلى 4 مبيت/س بولسا, بيىل سەكۋندىنا 75 مبيت جىلدامدىققا جەتتى. ەلىمىزدىڭ 1 731 مەكتەبىندە «Starlink» جەرسەرىكتىك ينتەرنەتى ورناتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا وقۋلىقتاردىڭ ءجۇز پايىزى تسيفرلىق فورماتقا اۋىستىرىلدى. ولار قازىر 11 پلاتفورمادا قولجەتىمدى. جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن بىلىمگە ساۋاتتى ەنگىزۋ وقىتۋدىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى, ال بۇل ءوز كەزەگىندە ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر تسيفرلىق تەحنولوگيالار ينفورماتيكا ءپانىنىڭ شەڭبەرىنەن الدەقايدا شىعىپ كەتتى. ەندى ءاربىر پەداگوگتىڭ ءىت-قۇزىرەتتىلىگى ونىڭ بىلىكتىلىگىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالۋى شارت. بۇل – جاھاندىق ۇدەرىس, زاماناۋي تالاپ», دەدى مينيستر.
سونىمەن قاتار جيىن بارىسىندا «مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدەگى يننوۆاتسيالار», «جاساندى ينتەللەكتىنى ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ينتەگراتسيالاۋ», «تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى تسيفرلاندىرۋدىڭ زاماناۋي ترەندتەرى», «اۋىل مەكتەپتەرىندە وقىتۋ ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرۋ», «تسيفرلىق مەكتەپ – تسيفرلىق مۇعالىم», «مۇعالىمدەردىڭ تسيفرلىق قۇزىرەتتىلىگىن دامىتۋ», «تسيفرلاندىرۋ جاعدايىنداعى ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ», «بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى تسيفرلاندىرۋ», ء«بىرتۇتاس تاربيە جانە قوسىمشا ءبىلىم سينەرگياسى», «تسيفرلاندىرۋ جاعدايىنداعى ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا تۇراقتى دامۋ كومپونەنتىن ينتەگراتسيالاۋ», «تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتىنىڭ بالالارعا اسەرى» تاقىرىپتارى بويىنشا سەكتسيالىق وتىرىستار ءوتتى.
التىنشى سەكتسيادا ءسوز سويلەگەن «ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ اتىراۋ وبلىسىنداعى كاسىبي دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى روزا داۋلەتوۆانىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكتىنى مۇعالىم وقۋشىدان دا ارتىق مەڭگەرۋگە ءتيىس.
ء«بىز بولاشاقتا باعدارلامامىزدى جاساندى زەردەگە نەگىزدەپ وقىتامىز. قازىردىڭ وزىندە بۇل تاجىريبەدە بار. جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ بويىنشا تۇجىرىمداما ءالى جاسالعان جوق. بۇگىنگى جيىننىڭ ماقساتى دا سول, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان ۇزدىك پەداگوگتەر پەن شەتەلدىك عالىمدار جاساندى ينتەللەكتىنىڭ يگىلىگىن كورۋدەگى تاجىريبەلەرىن ءبولىسىپ جاتىر. ءبىر مۇعالىم التى سىنىپقا ساباق بەرەتىن بولسا, ولاردىڭ ارقايسىسىندا وتىز بالادان بولسا, بالالاردىڭ جۇمىستارىن از ۋاقىتتا تەكسەرۋ مۇعالىمگە ۇلكەن كۇش ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. پەداگوگ ولاردىڭ بارىنە كەرى بايلانىس بەرە الادى, بىراق 45 مينۋت ازدىق ەتەدى. ال ەگەر ۇستازدار ساباق جوسپارىن جاساعان كەزدە, ەمتيحان جۇمىستارىن تەكسەرگەندە جاساندى زەردەنى قولدانسا, جۇمىستارى ەداۋىر جەڭىلدەيدى. وسىلايشا, مۇعالىم ءوزىنىڭ ۋاقىتى مەن ەنەرگياسىن ۇنەمدەيدى ءارى قازىرگى زاماناۋي وقۋشىلاردىڭ تالعامىنا ساي بولادى. «تاياقتىڭ ەكى ۇشى بار» دەگەندەي, بۇل جاساندى زەردەنىڭ قاۋپى دە جوق ەمەس. وقۋشىلار مۇنى ساپالى قولداناتىنى راس, سول سەبەپتى مۇعالىم ولاردىڭ شىنايى ءبىلىمىن انىقتاي الماۋى مۇمكىن. سوندىقتان پەداگوگ وقۋشىعا جاساندى ينتەللەكت ورىنداي المايتىن, جەكەلەي تاپسىرما بەرۋگە ءتيىس», دەيدى ر.داۋلەتوۆا.
«جاساندى ينتەللەكتىنى ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ينتەگراتسيالاۋ» سەكتسياسىندا بايانداما جاساعان كارىم اسحات – «Quantum TECH» مەكتەبى ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكت مۇعالىمنىڭ ورنىن اۋىستىرمايدى, تەك پەداگوگتىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەتىن قوسىمشا قۇرال عانا.
«TECH» دەگەندەگى «T» ءارپى تەحنولوگيانى بىلدىرەدى, ياعني تەحنولوگيا – ءبىزدىڭ باستى باعىتتارىمىزدىڭ ءبىرى جانە ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ اجىراماس بولىگى. ول مۇعالىمدەرگە وقىتۋ ادىستەرىن جەتىلدىرۋگە, وقۋشىلارعا جاڭا ءبىلىمدى وڭاي ءارى ءتيىمدى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. تەحنولوگيالىق قۇرالدار وقۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق جانە سىني ويلاۋ قابىلەتتەرىن دامىتۋعا, اقپاراتتى ىزدەۋ جانە تالداۋ داعدىلارىن جەتىلدىرۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. سونداي-اق ونلاين پلاتفورمالار مەن قوسىمشالار ارقىلى وقىتۋ ۇدەرىسى اناعۇرلىم يكەمدى ءارى قولجەتىمدى بولا تۇسەدى. ءبىز بۇگىنگى سەكتسيالىق وتىرىستا جاساندى ينتەللەكتىنى ءتيىمدى قولدانۋ ادىستەرىن مۇعالىمدەرگە ۇيرەتىپ, پىكىر الماستىق. ماسەلەن, «Magic School» جوباسى – مۇعالىمدەرگە دە, وقۋشىلارعا دا ىڭعايلى ەتىپ جاسالعان پلاتفورما. مۇندا ساباقتى قىزىقتى ەتىپ وتكىزۋگە كومەكتەسەتىن توعىز ءتۇرلى قوسىمشا بار. ونىڭ جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارى كرەاتيۆتى سۇراقتار قۇراستىرۋعا, ءار وقۋشىمەن ساراپتاما جۇرگىزۋگە, ساباق جوسپارلاۋعا ۇلكەن كومەگىن تيگىزەدى. بۇل جەردە ايتا كەتەتىن باستى نارسە – جاساندى ينتەللەكت مۇعالىمنىڭ ورنىن اۋىستىرمايدى, تەك پەداگوگتىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەدى. تاعى دا ايتا كەتەرلىگى, جاساندى زەردە قۇراستىرعان تاپسىرمالاردى مۇعالىم مىندەتتى تۇردە تەكسەرۋگە ءتيىس. ويتكەنى ول باعدارلاما بولعاندىقتان, قاتەلەسىپ, وقۋشىعا ارتىق ءارى قاۋىپتى اقپارات بەرۋى ابدەن مۇمكىن», دەيدى ول.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ورتا ءبىلىم بەرۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قانىبەك جۇماشەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جاساندى ينتەللەكت الەمدىك جۇيە بولعاندىقتان, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك باستى نازاردا بولۋعا ءتيىس.
ء«بىز بيىل ءبىرىنشى رەت سامميت فورماتىن تاڭداپ وتىرمىز. ونى تاڭداۋداعى باستى سەبەبىمىز – نەگىزگى قارالاتىن تاقىرىپتىڭ وزەكتىلىگى. ارينە, جاساندى زەردەنىڭ پايداسى مول. بۇگىندە ءوز بەتىنشە ويلاناتىن روبوتتار كوبەيىپ, بارلىق سالادا باسىمدىق العانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. بىراق ونىڭ تاۋەكەلدەرى دە بار. قازىر ءاربىر مەملەكەت ورتا ءبىلىمىن قىزعىشتاي قورىپ وتىر. ويتكەنى ءار ەلدىڭ ءوز ۇستانىمى مەن باعىتى بار. ال جاساندى ينتەللەكت عالامدىق جۇيە بولعاندىقتان, وقىتۋ ۇدەرىسىندە الەمدىك اقپاراتتى جيناقتاپ جاۋاپ بەرەدى. سوندىقتان ءبىز جان-جاقتى دايىندالعاننان كەيىن عانا وسى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋىمىز كەرەك. جاراتىلىستانۋ باعىتىندا ونداي تاۋەكەلدەر جوق. ويتكەنى ەسەپ-قيساپ بارىنە ورتاق. ونى تەك قازاقشاعا اۋدارىپ ۇلگەرسەك بولدى. وسى ماقساتتا ءبىز قازىر «تسيفرلى ۇستاز», «تىلگە بويلاۋ» جوبالارىن ۇيىمداستىرىپ جاتىرمىز. ۋاقىت كۇتپەيدى. بالكىم ءبىز قازىردىڭ وزىندە كەش قالىپ بارا جاتقان شىعارمىز», دەيدى ق. جۇماشەۆ.
سونىمەن قاتار سامميت اياسىندا «Digital Kazakhstan: زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ» تاقىرىبىندا تسيفرلىق كورمە ۇيىمداستىرىلدى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىن جەتىلدىرۋ مەن دامىتۋ بويىنشا اتالعان كورمەگە قىرىققا جۋىق كومپانيا قاتىسىپ, ءوز ونىمدەرىن ۇسىندى. ماسەلەن, جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى كاسىبي باعدار ماماندارى مەن پسيحولوگتەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەتىن «WeGlobal» پلاتفورماسى كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى.
«2022 جىلدان باستاپ پروفوريەنتاتور ماماندىعى مەكتەپكە ەندى. الايدا وقۋشىعا دۇرىس كاسىبي باعدار بەرۋ ءۇشىن ساپالى قوسىمشا مەن قۇرىلعى كەرەك بولدى. ءبىر عانا مامان مەكتەپتەگى مىڭداعان وقۋشىمەن جۇمىس جاساۋعا فيزيكالىق تۇرعىدان ۇلگەرمەيتىنى انىق. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ءبىز «WeGlobal» قوسىمشاسىن ويلاپ تاپتىق. بۇنى ءار وقۋشى 7-سىنىپتان باستاپ قولدانا الادى. ياعني ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جاستارىنا سايكەس ارنايى سۇراقتار قۇراستىرىلعان. سول ارقىلى بالانىڭ قاي سالاعا يكەمى بارىن انىقتايمىز. ەكىنشى كەزەڭدە وسى مالىمەتتى قولدانا وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكت الگوريتمى وعان ماماندىقتار كەستەسىن ۇسىنادى. ونىڭ ءوزىن قۇر ءتىزىپ شىقپايدى, پايىزبەن مولشەرلەپ بەرەدى. بىراق بۇل الدە دە ناقتى شەشىم ەمەس. ءۇشىنشى كەزەڭدە وقۋشى ءار ماماندىقتى تولىق وقىپ, تانىسادى. ياعني بۇل سالادا قانشا تابىس تاباتىنى, قانداي قارىم-قابىلەت كەرەك ەكەنى, قاي ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقىتىلاتىنى, وعان قانشا بالل جيناۋ كەرەكتىگى, ءبارى-ءبارى قوسىمشادا جەڭىل تۇسىندىرىلگەن. ستاتيستيكا بويىنشا قوعامداعى الپىس پايىز ادام ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەمەيدى. ونىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. سولاردىڭ اراسىندا ەڭ كوپ كەزدەسەتىن جاعداي – بالانىڭ اتىنان اتا-انانىڭ شەشىم قابىلداۋى. ەندى اتالعان قوسىمشا ارقىلى مۇعالىمدەر مەن اتا-انالار وقۋشىنىڭ ناتيجەسىن كورىپ, سوعان ساي دۇرىس شەشىم قابىلدايدى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەيدى «WeGlobal» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى اقجول زامباەۆ.