پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىندە بولعان الاپات سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردىڭ ەشقايسىسى ەسكەرۋسىز قالمايتىنىن, ولارعا قارجىلاي كومەك كورسەتىلىپ, ماتەريالدىق شىعىندارى تولىق وتەلەتىنىن مالىمدەگەنى بەلگىلى. ال ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وسى سىن ساعاتتا بەكەم بىرلىك كورسەتكەن حالقىمىزبەن بىرلەسىپ, قارعىن سۋدىڭ بەتىن قايتارۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن ىستەپ جاتىر.
ناتيجەسىندە, قازىر بۇرىن-سوڭدى بولماعان سۋ تاسقىنىنىڭ قاۋپى سەيىلە باستادى. الايدا ونىڭ اۋىر زارداپتارىن جويۋ وڭايعا سوقپايتىنى انىق. بۇل رەتتە قولدانىستاعى زاڭنامادا ەسكەرىلمەگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر دە بار بولىپ شىقتى. ماسەلەن, پەتروپاۆل قالاسىنىڭ قارعىن سۋ باسقان زارەچنىي شاعىن اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى وتكەن ءساۋىر ايىنىڭ باسىندا تايلى-تۇياعىنا دەيىن تۇگەل ەۆاكۋاتسيالانعان ەدى. ولاردىڭ كوپشىلىگى ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكتكە ورنالاستىرىلسا, ءبىرازى پاتەر جالداۋعا ءماجبۇر بولدى. بىراق جۇمىرتقادان ءجۇن قىرقاتىن پايداكۇنەم پاتەر يەلەرى جۇرتتىڭ باسىنا تۇسكەن قيىندىقتى ءوز مۇددەسىنە پايدالانىپ, جالداۋ اقىسىن شارىقتاتىپ جىبەردى. ءسويتىپ, زارەچنىيلىقتاردىڭ قايسىسى بولسىن ۋاقىتشا تۇرمىستىق قولايسىزدىقتاردى باستان وتكەرىپ, قوسىمشا قىرۋار شىعىنعا دا ۇشىرادى. ول ازداي, سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ادامدارعا مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن بىرجولعى الەۋمەتتىك تولەمدى الۋعا ءوتىنىش بەرگەندە جەرگىلىكتى شەنەۋنىكتەردىڭ الالاۋىنا تاپ بولدى. ناقتى ايتساق, ولار كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ قارعىن سۋ كىرگەن ءبىرىنشى قاباتىندا تۇراتىن, تۇرمىستىق زاتتارى ب ۇلىنگەن تۇرعىندارعا عانا 100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش, ياعني 369 200 تەڭگە مولشەرىندە اقشالاي جاردەم كورسەتىلەدى, ال مۇنداي وتەماقى مۇلكى زاقىمدانباعان 2-3-قاباتتارداعى پاتەرلەردىڭ يەلەرىنە تولەنبەيدى دەگەن كورىنەدى. ءتىپتى كوپپاتەرلى ۇيلەردىڭ جوعارعى قاباتتارىندا تۇراتىن زارەچنىيلىقتاردىڭ قايسىبىرىنىڭ بىرجولعى الەۋمەتتىك تولەم الۋعا بەرگەن وتىنىشتەرىن قابىلداماي تاستاپتى. بۇعان قوسا ولار سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەر تىزىمىنە ەنگىزىلمەگەندىكتەن, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارى بۇرىن العان كرەديتتەرىن تولەۋ مەرزىمىن ۇزارتۋدان باس تارتقان. مۇنىڭ ءوزى زارەچنىيلىقتاردىڭ نارازىلىعىن تۋعىزىپ, قالا اكىمى سەرىك مۇحامەديەۆكە ۇجىمدىق شاعىم جازۋىنا تۋرا كەلدى. اقىرى قالا بيلىگى قارعىن سۋ باسقان كوپپاتەرلى ۇيلەردىڭ 2-3-قاباتتارىندا تۇراتىن تۇرعىندارعا دا 100 اەك مولشەرىندە بىرجولعى الەۋمەتتىك تولەم تولەۋ تۋرالى شەشىمگە كەلدى.
شىنتۋايتىندا, ەۆاكۋاتسيالاۋعا جاتقىزىلعانىمەن, كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ جوعارى قاباتتارىنداعى پاتەرلەرىندەگى مۇلكى ب ۇلىنبەگەن ازاماتتارعا بىرجولعى الەۋمەتتىك تولەم تولەۋ, ولاردى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەر قاتارىنا جاتقىزۋ 2014 جىلعى 11 ساۋىردە قابىلدانعان «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭ مەن ۇكىمەتتىڭ سول جىلعى 19 جەلتوقسانداعى قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن تابيعي سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلار سالدارىنان زارداپ شەككەندەرگە كەلتىرىلگەن زياندى (نۇقساندى) وتەۋ قاعيدالارىندا قاراستىرىلماعان.
سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردىڭ باسقا مۇقتاجدىقتارى دا از ەمەس ەكەن. پارلامەنت سەناتىنىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان سايلانعان دەپۋتاتى اسەم راحمەتوۆا جۋىردا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, وڭىرلەردە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەرمەن كەزدەسۋلەر بارىسىندا ۇيلەرى سۋدا تۇرعان, وزدەرى ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكتتەردە باس ساۋعالاپ جۇرگەن جەرگىلىكتى تۇرعىندار كوتەرگەن كوكەيكەستى ماسەلەلەردى جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قارعىن سۋدىڭ كەسىرىنەن ۇيلەرى قۇلاعاندار نەمەسە تۇرعىنجايلارىن سۋ شايىپ كەتكەندەر ءۇشىن ماتەريالدىق شىعىندى دالەلدەۋ قيىنعا سوعىپ وتىر. ال ۇيلەرىن, قورا-جايلارىن سالىپ العانىمەن, ولاردى جىلجىمايتىن مۇلىك رەتىندە رەسمي تىركەتىپ ۇلگەرمەگەن جانە ساياجايلاردا تۇرىپ جاتقان ادامدار مەملەكەتتەن بەرىلەتىن ماتەريالدىق كومەكتەن قاعىلامىز با دەپ الاڭداۋلى. بۇعان قوسا سۋ باسقان ەلدى مەكەندەردەگى تۇرعىن ۇيلەردى جالعا العاندار بىرجولعى وتەماقىعا قول جەتكىزە الماي ءجۇر. تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – ەسەپشوتتارى بۇعاتتالعان تۇرعىندارعا بەرىلگەن بىرجولعى الەۋمەتتىك تولەم سوماسىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ولاردىڭ العان كرەديتتەرىن تولەۋ ءۇشىن ۇستاپ قالىپ جاتىر. وسىعان وراي سەناتور قولدانىستاعى زاڭناماعا ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىپ, سۋ تاسقىنى كەزىندە تولىق جويىلۋ نەمەسە جوعالۋ سەبەبىنەن باعالاۋ جۇرگىزۋ مۇمكىن ەمەس تۇرعىن ۇيگە كەلتىرىلگەن زالالدى وتەۋ, گاراج, شارۋاشىلىق قۇرىلىستار, مونشا سياقتى تۇرعىنجاي ەمەس عيماراتتارعا جانە جيھاز, تۇرمىستىق تەحنيكا ءتارىزدى م ۇلىككە كەلتىرىلگەن زياننىڭ ورنىن تولتىرۋ, ساياجايلاردا تۇراتىن ازاماتتارعا بىرجولعى الەۋمەتتىك تولەم تولەۋ تەتىكتەرىن ازىرلەۋدى, سونداي-اق سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن جەكە نە مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان جالعا بەرىلەتىن ۇيلەردە تۇراتىن ازاماتتارعا بىرجولعى وتەماقى تولەۋ جانە ولاردىڭ ماتەريالدىق شىعىنىن وتەۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋدى, توتەنشە جاعداي كەزىندە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەگى شوتتارى بۇعاتتالعان زارداپ شەككەندەر ءۇشىن ارنايى شوتتار اشۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىندى.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قوستاناي وبلىسىنان سايلانعان دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆقا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا قارعىن سۋ باسقان ۇيلەرى ءبۇلىنىپ, اپاتتىق جاعدايدا تۇرعان وتباسىلارعا باسپانا بەرۋگە اكىمدىكتەردىڭ تۇرعىن ءۇي قورلارى جەتىسپەيتىندىكتەن, ولار جالداپ تۇرىپ جاتقان پاتەرلەردىڭ جالداۋ اقىسىن 50 پايىز مولشەرىندە سۋبسياديالاۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى. ماجىلىسمەن تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلەنى كوتەرىپ: «قولدانىستاعى ەرەجە بويىنشا قارعىن سۋ قايتقاننان كەيىن تۇرعىن ۇيلەر مەن اۋلالاردى سانيتارلىق وڭدەۋ ولاردىڭ يەلەرىنىڭ ەسەبىنەن جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. الايدا بۇل شارا قىمبات تۇرادى ءارى ونى ءتيىستى ماماندار اتقارۋى قاجەت. سوندىقتان سانيتارلىق وڭدەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن قاراجات ءبولۋ جانە بۇل جۇمىستى مامانداندىرىلعان ۇيىمدارعا تاپسىرۋ قاجەت», دەدى.
تۇيىندەي ايتساق, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن پارلامەنت دەپۋتاتتارى بيىلعى الاپات سۋ تاسقىنىنان تيىسىنشە ساباق الىپ, ازاماتتىق قورعاۋ, توتەنشە جاعدايلاردان زارداپ شەككەن ادامدارعا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ تۋرالى قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ءبىرتالاي جۇمىس اتقارۋى قاجەت. ازىرگە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تۋىنداعان ماسەلەلەردى توتەنشە جاعداي رەجىمىنە سايكەس شەشىپ جاتىر.