جاڭارۋ كۇنى تابيعاتتىڭ تۇرلەنۋىنە عانا ەمەس, ەلدەگى ساياسي وزگەرىستەرگە دە قاتىستى. بۇدان بەس جىل بۇرىن بۇگىنگى بارلىق ەكونوميكالىق-ساياسي رەفورماعا تىڭ سەرپىن بەرگەن ماڭىزدى شەشىم قابىلداندى, ەل بيلىگى اۋىستى. ال 2023 جىلدىڭ 19 ناۋرىزىندا كەزەكتەن تىس ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى ءوتتى. 2022 جىلعى رەفەرەندۋم قورىتىندىسى بويىنشا كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردەن كەيىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ 70 پايىزى پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا, 30 پايىزى ءبىر مانداتتى وكرۋگتەردەن سايلاندى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتامەكەن – جەرىمىزدى جاڭارتۋمەن قاتار, التىن بەسىك – ەلىمىزدى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان باستامالارىن دا وتانداستارىمىز قۋانا قولداپ, اڭىزداعى اياز ءبيدىڭ تۇسىنداعىداي ادىلدىك سالتانات قۇراتىن زامان ورنايتىندىعىنا زور ءۇمىت ارتىپ وتىر. اسىرەسە 2022 جىلعى قاسىرەتتى قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن ەل بيلىگىن تولىق قولىنا العان پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن وتكىزىلگەن جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم ارقىلى كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن تۇبەگەيلى وزگەرىستەر حالىق مۇددەسىن كوزدەگەن ساياسي رەفورمالارعا اق جول اشىپ بەردى.
ەڭ باستى وزگەرىس حالىق سايلاعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلىمىزدى دەموكراتيالىق جولمەن دامىتۋدا ەلەۋلى كەدەرگىگە اينالىپ, ۇلتتىق بايلىقتىڭ تەڭ جارتىسىن ات توبەلىندەي ازعانتاي توپتىڭ يەمدەنىپ الۋىنا, قوعامنىڭ قاي سالاسىندا بولسىن سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ بەلەڭ الۋىنا اكەلىپ سوققان سۋپەرپرەزيدەنتتىك جۇيەدەن ءوز ەركىمەن باس تارتۋى بولدى. ونىڭ ورنىنا «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» فورمۋلاسى, «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى ۇسىنىلىپ, ىسكە اسىرىلا باستادى.
سونىڭ ءبىر ايعاعى – پرەزيدەنت مانداتىنىڭ ۇزاقتىعى 7 جىلدىق ءبىر مەرزىممەن شەكتەلىپ, قايتا سايلانۋعا تىيىم سالىنعاندىعى. بۇل اسا ماڭىزدى كونستيتۋتسيالىق وزگەرىس تۋرالى مەملەكەت باسشىسى: «مەن ۇسىنىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق جاڭالىق بيلىكتى مونوپوليزاتسيالاۋ قاۋپىن ايتارلىقتاي ازايتادى. ءدال وسى سەبەپتى, مەن پرەزيدەنتتى ءبىر مەرزىمگە عانا سايلاۋ نورماسىن ەنگىزۋدى ۇسىنىپ وتىرمىن. جاڭا پرەزيدەنتتىك جۇيە ساياسي تۇراقتىلىقتى نىعايتىپ, قوعامدىق قۇرىلىستىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن ورنىقتىرادى», دەگەن بولاتىن. جاڭارتىلعان اتا زاڭدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاقىن تۋىستارىنىڭ مەملەكەتتىك ساياسي قىزمەتشىلەردىڭ, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى باسشىلارىنىڭ قىزمەتتەرىن اتقارۋىنا تىيىم سالىنعانى دا – سۋپەرپرەزيدەنتتىك جۇيەدە جول بەرىلگەن كەلەڭسىز قۇبىلىستاردى بولدىرماۋدى كوزدەگەن ماڭىزدى شەشىم.
اتا زاڭنىڭ 6-بابىنىڭ 3-تارماعى: «جەر جəنە ونىڭ قويناۋى, سۋ كوزدەرى, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسى, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسىلى. حالىق اتىنان مەنشىك قۇقىعىن مەملەكەت جۇزەگە اسىرادى», دەپ وزگەرتىلگەنى ەلىمىزدىڭ تابيعي رەسۋرستارىنىڭ يگىلىگىن بۇرىنعىداي ات توبەلىندەي ازعانتاي توپ ەمەس, ولاردىڭ زاڭدى يەسى – حالىق كورەتىن كەز تۋعانىن ءبىلدىردى. سونىڭ باسى رەتىندە مەملەكەت باسشىسى «ۇلتتىق قور – بالالارعا» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدى تاپسىرىپ, ول ناقتى جۇزەگە اسىرىلا باستادى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا سايكەس بىلتىر ەلىمىزدە ماجوريتارلىق سايلاۋ جۇيەسى قايتا ەنگىزىلگەندىگى قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولدى. ءبىرمانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا دەپۋتاتتىققا كانديدات رەتىندە تىركەلگەن ازاماتتاردىڭ سانى وتە كوپ بولعانى حالىقتىڭ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساياسي رەفورمالار باعىتىنا سەنگەندىگىن ايقىن كورسەتتى. 2021 جىلى اۋىل اكىمدەرىن, 2023 جىلى قاناتقاقتى رەجىمدە اۋدان اكىمدەرىن سايلاۋ ەنگىزىلگەندىگى دە مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى – حالىق قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان دەموكراتيالىق وزگەرىستەر. وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسى سەگىزىنشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنتتىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىن اشقان سوزىندە: «بۇل – ۇزاق جولدىڭ باسى عانا. رەفورمالار جالعاسا بەرەدى, ساياسي قۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ قاجەت. بۇل – اسا ماڭىزدى جۇمىس», دەگەنى ەلىمىزدەگى ساياسي رەفورمالار دايەكتى جالعاسىن تاباتىندىعىن بىلدىرەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باستاماسى – اتا زاڭنىڭ بۇلجىتپاي ساقتالۋىن قاداعالايتىن كونستيتۋتسيالىق سوت قۇرىلعاندىعى. بۇل مەملەكەتتىك ورگان ىسكە كىرىسكەن وتكەن جىلى وعان 5,3 مىڭنان استام ءوتىنىش تۇسكەن. كونستيتۋتسيالىق سوتقا قازاقستان ازاماتتارىمەن قاتار, شەتەل ازاماتتارى دا, ونىڭ ىشىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ, گرۋزيانىڭ, يراننىڭ, تاجىكستاننىڭ, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى دا جۇگىنگەن. ناتيجەسىندە, كونستيتۋتسيالىق سوت ۇكىمەتكە جانە وزگە دە مەملەكەتتىك ورگاندارعا زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا 31 ۇسىنىس جولداعان. ال بۇرىنعى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە ازاماتتار زاڭ نورمالارى بويىنشا تۇسىنىكتەمە الۋ ءۇشىن تىكەلەي جۇگىنە المايتىن. مۇنداي قۇقىق ءتىپتى پارلامەنتتىڭ جەكەلەگەن دەپۋتاتتارىنا دا بەرىلمەگەن ەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ۇلتتىق قۇرىلتاي ەل ومىرىندەگى كوكەيكەستى ماسەلەلەردى كوپ بولىپ كەڭەسىپ شەشەتىن ماڭىزدى قوعامدىق ينستيتۋتقا اينالىپ وتىر. ونىڭ كۇنى كەشە اتىراۋدا وتكەن وتىرىسىندا پرەزيدەنت: ء«بىز جاسامپاز حالىق بولۋىمىز قاجەت. وعان الەۋەتىمىز تولىق جەتەدى. سانعاسىرلىق تاريحىندا قازاق مەملەكەتتىگىنىڭ قۇرىلىمى تالاي رەت وزگەردى. بىراق ەلدىگىمىزدىڭ تۇعىرى قاشاندا – بەرىك, ۇلتىمىزدىڭ رۋحى – ءاردايىم اسقاق. ءبىز وزىق ويلى ۇلت رەتىندە تەك قانا العا ۇمتىلۋىمىز كەرەك. ءونىمدى ەڭبەك ەتىپ, ساپالى ءبىلىم الىپ, ورتاق ماقساتقا جۇمىلا ءبىلۋىمىز قاجەت. سوندا بولاشاعى جارقىن, قۋاتتى مەملەكەتتى بىرگە قۇرامىز», دەدى. وسەر ەلدىڭ ازاماتتارى ۇران ەتىپ ۇستاناتىن ءسوز بۇل.