ىلكىدەگى دانىشپانداردىڭ ء«سوز ءوزىنىڭ شىرقاۋ شىڭىنا جەتكەندە مۋزىكاعا اينالادى» دەگەن كوركەم تۇجىرىمى بار. ال تۇركى ميفولوگياسىندا دۇنيە ىڭىرانعان, كۇڭىرەنگەن داۋىستان جارالعان دەگەن اڭىز-ءاپسانالار جوعارىداعى ويىمىزدى قۋاتتاپ, ساۋلەتىنە ساۋلە ءتۇسىرىپ تۇر. دەمەك ءسوز قاعازعا تۇسپەستەن بۇرىن, قالامگەردىڭ ساناسىندا اۋەن بولىپ اۋەلەپ تۇرماي ما ەكەن؟ زادى, ءسوز زەرگەرى جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ دا جان دۇنيەسىندە وسىنداي عالامات قۇبىلىستاردىڭ بولعانى اقيقات.
1921 جىلى 31 قاڭتاردا وتكەن حالىق اعارتۋ كوميسسارياتى القاسىنىڭ ماجىلىسىندە جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى كوميسسار ورىنباسارى جانە كوركەمدىك سەكتور مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالعان. كوركەمدىك سەكتور رەسپۋبليكاداعى ونەر ماسەلەسىن شەشۋگە باسشىلىق جاسادى. اتاپ ايتقاندا, ادەبيەت, مۋزىكا, بەينەلەۋ ونەرى سالالارىنا جانە جالپى تەاتر ىسىنە, ونەر مەكتەبى جانە ارناۋلى ستۋديا ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا جۇسىپبەك جەتەكشىلىك ەتكەن. جاستاردىڭ ويىن-ساۋىق كەشتەرىنە قاتىسىپ, دومبىرا تارتىپ, ءان سالعانىن, سونىمەن قاتار سپەكتاكل قويىپ, وندا باستى رولدە ءوزى ويناعانىن زامانداستارىنىڭ ەستەلىگىنەن اڭعارا الامىز.
«بۇل تۋرالى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, جازۋشى باۋىرجان مومىش ۇلى: «مەن جۇسەكەڭنىڭ تىكەلەي شاكىرتى بولامىن. ودان وقىعان ءۇش ادام قاتارعا ىلىكتىك. مەن, قۇرمانبەك ساعىندىقوۆ جانە ءابدىلدا تاجىباەۆ. قالعاندارىنىڭ دەنى ەسىمدە قالماپتى. جۇسەكەڭ وتە مادەنيەتتى, ونەرلى, كىشىپەيىل ادام ەدى. مۋزىكا اسپابىنىڭ بارىندە وينايدى, جاقسى داۋسى بار ەدى. ءوزىنىڭ ءان شىعاراتىنى بار ەكەن. سكريپكادا تاماشا وينايتىن. اسپاپتاردى ءوزى جاسايتىن. ەتىكتى جاقسى تىگەتىن. مەنىڭ ويىمشا, ول كىسىگە وتىرىك جالا جابىلدى. وعان مەنىڭ كوزىم انىق جەتەدى. كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇندەۋ جازىپتى دەگەن ءسوز – جالا. ءتۇبى اقتالاتىن ۇلى ادامنىڭ ءبىرى – وسى جۇسەكەڭ», دەپ ءارى قاراي شىعارمالارىن تىزبەلەي جونەلدى», دەپ ەسكە الادى 1977 جىلى قاراشا ايىندا باتىردىڭ ءوز اۋزىنان ەستەلىك جازىپ العان الاشتانۋشى عالىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور تۇرسىن جۇرتباي.
جۇسىپبەكتىڭ ءوزى سەكىلدى ونەرپازداردى جانىنا ەرەكشە جاقىن تۇتقانىن شاكىرتى قالاباي بەكدۋللاەۆتىڭ سوزىنەن بايقايمىز. وندا جازۋشىنىڭ جۇمات شانينمەن, قۇرمانبەك جانداربەكوۆپەن جانە ايتۋلى ءانشى-اقىندار يسا بايزاق, امىرە قاشاۋباەۆپەن تىعىز بايلانىستا بولعانى ايتىلادى. «بۇل ارتىستەر شىمكەنت قالاسىنا كەلگەن بەتتە-اق جارقىن دوستارى رەتىندە ايماۋىت ۇلىنىڭ ءۇيىنىڭ ءتورىن بەرمەيتىن», دەيدى ول.
كوبى بىلە بەرمەس. جۇسىپبەكتىڭ ءداستۇرلى ونەردىڭ بىزگە امان جەتۋىنە ۇلەسى زور. ول الەكساندر زاتاەۆيچتىڭ «قازاقتىڭ 1000 ءانى» جيناعىنا 29 ءان مەن 1 كۇي قوسقان. ونىڭ ىشىندە تانىمال «عاليا», «قاراتورعاي», «قارعام-اۋ» سەكىلدى اندەر بار. ا.زاتاەۆيچ جيناقتىڭ سوڭىندا «ورىنداۋشى ايماۋىت ۇلى جۇسىپبەك. پاۆلودار ۋەزى, باياناۋىل اۋدانىنىڭ تۋماسى» دەپ كورسەتكەن.
ال ونىڭ الاش پولكىنە ارنالعان «الاش ۇرانى» مارشى – كلاسسيكالىق ەۋروپا مۋزىكاسى مەن قازاقتىڭ جورىق جىرلارىنىڭ سينتەزىنەن جاسالعان بوگەنايى بولەك شىعارما دەرسىز. سايىپ كەلگەندە, جازۋشىنىڭ مۋزىكالىق مۇراسى ءالى دە كوپ زەرتتەۋدى تالاپ ەتەدى. جۇسىپبەكتىڭ شىعارماشىلىق گەوگرافياسىنداعى تولىق اشىلماي جاتقان ارالدىڭ ءبىرى وسى.