تۇركىستان وبلىسىندا 42 سۋ قويما, 149 وزەن, 2 تابيعي كول, بارلىعى 182 سۋ نىسانى بار. سۋ قويمالارىنىڭ تولۋى – 40-45%, ال «شاردارا» سۋ قويماسى مەن «كوكساراي» سۋ رەتتەگىشىندە تاسقىن سۋدى قابىلداۋعا شامامەن 2,8 ملرد تەكشە مەتر كولەمىندە بوس قورى بار. سۋ قورعاۋ ايماقتارى مەن بەلدەۋلەرىندە 34 190 تۇرعىن ءۇي ورنالاسقان. وڭىردە سۋ تاسقىنى قاۋپى بار ءبىر ەلدى مەكەن ايقىندالعان. ونداعى 665 ۇيدە 1 620 ادام تۇرادى.
قازىرگى تاڭدا الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ وتىرعان ۇيلەردى قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋ توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى جانە اۋدان اكىمدىكتەرىنە تاپسىرىلعان. لاي كوشكىنىنە قارسى دايىندىق تا باقىلاۋعا الىنۋعا ءتيىس. وبلىسقا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى چينگيس ارينوۆ «كوكساراي» سۋ رەتتەگىشىن قاراپ شىقتى. تىكۇشاق ارقىلى اۋەدەن باقىلاپ, شولۋ جاسادى. سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا سالىنعان «كوكساراي» سۋ رەتتەگىشى پايدالانۋعا 2011 جىلى بەرىلگەن. كولەمى – 3 مىڭ ملن تەكشە مەتر, سۋ شىعارۋ قابىلەتى – 500 م3/سەك. الايدا بۇگىندە سۋ رەتتەگىشتىڭ جاعدايى قاناعاتتانارلىقسىز, قۇلاقتاندىرۋ قوندىرعىسى ورناتىلماعان, جىل سايىن ىزا (فيلتراتسيا) سۋلاردىڭ شىعۋى ارتىپ جاتىر. بوگەتكە كوپفاكتورلى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, قورىتىندىسىن العانشا كوپكولەمدى سۋ جيناۋ وتە قاۋىپتى. قازىرگى تاڭدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتى مەن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا قارجى بولىنگەن. وسى ورايدا مينيستر كوپفاكتورلى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, دابىل قاعۋ قوندىرعىسىن ورناتۋ, سۋ قويمادا قاۋىپسىزدىك شاراسىن ساقتاۋ, ەلدى مەكەندەردە ارىقتاردى تازالاۋ بويىنشا ۋاقتىلى شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا دايىندىق جۋىردا اكىمدىكتىڭ اپپارات وتىرىسىندا دا تالقىلانعان ەدى. اسىرەسە سۋ قويمالارىنىڭ ەرىگەن سۋدى قابىلداي الۋى اسا ماڭىزدى. توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پولكوۆنيك اسقار تولەشەۆتىڭ ايتۋىنشا, سۋ تاسقىنىنا قارسى ازىرلەنگەن ينجەنەرلىك جوسپارداعى 24 ءىس-شارانىڭ 15-ءى تولىعىمەن اياقتالعان, 2024-2025 جىلدارداعى سۋ تاسقىنىنا قارسى ينجەنەرلىك جوسپار ازىرلەنىپ جاتىر. دەپارتامەنت ماماندارى وزەندەر مەن سۋ قويمالارعا كۇندەلىكتى مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرادى. «سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالار ايلىعى» شەڭبەرىندە قالا, اۋدان اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسە سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ شارالارى جاندانادى.
ال جۇمىلدىرۋ دايارلىعى, اۋماقتىق قورعانىس جانە ازاماتتىق قورعاۋ باسقارماسى باسشىسى سانجار بۇرلىباەۆ تەكسەرۋلەر ناتيجەسىندە كەيبىر اۋدانداردا ارىق-اتىزدار مەن كانالدار تازارتىلماعانىن ايتىپ ءوتتى. تولە بي اۋدانىندا سەل بولۋ قاۋپى بار ايماقتاردا كەمپينگتەر مەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. سونداي-اق باسقارما باسشىسى قازىعۇرت پەن تۇلكىباس اۋداندارىندا جول تالعامايتىن, سازدا جۇرە الاتىن تەحنيكانىڭ جەتىسپەيتىنىن ءمالىم ەتتى. وڭىردە سۋ قويمالارىن سالۋ, جوندەۋ جانە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جۇمىستارى جاڭا قارقىنمەن جالعاسادى. بۇل ورايدا وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى «تۇركىستان وبلىسىن الەۋمەتتىك ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى» جانە «قر سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋدىڭ 2024-2030 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىنا» سايكەس وبلىستا 8 ءىرى سۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ قاراستىرىلعانىن ايتتى. سىيىمدىلىعى 18,5 ملن تەكشە مەتر بولاتىن «كەڭساي-قوسقورعان-2» سۋ قويماسى سالىنىپ, جىلىنا 31,0 ملن تەكشە مەتر اعىن سۋ قوسىمشا جەتكىزىلىپ جاتىر. ال «تۇركىستان ماگيسترالدى كانالىندا كۇردەلى جوندەۋ» جوباسى بويىنشا 59 شاقىرىم كانال بەتونمەن قاپتالدى. ناتيجەسىندە, بۇرىن اعىن سۋ 43%-عا فيلتراتسيالىق شىعىنعا ۇشىراسا, جوبا اياسىندا جىلىنا 60 ملن تەكشە مەتر اعىن سۋ ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك تۋدى. كانالدىڭ سۋ وتكىزۋ قۇرىلىمدارىنا اۋستراليالىق تاجىريبەمەن 66 دانا اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسى ورناتىلعان. قازىرگى تاڭدا وڭىردە 3 سۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن سۋ نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋگە بولىنەتىن قارجى كولەمى جىلدان-جىلعا ۇلعايىپ كەلەدى. بىلتىر 69 شاقىرىم كانال بەتونمەن قاپتالىپ, 11,5 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەرگە سۋ جەتكىزۋ مۇمكىندىگى ۇلعايدى. بيىل ۇزىندىعى 62 شاقىرىم 11 كانالدى كۇردەلى جوندەۋگە, سونداي-اق ۇزىندىعى 488 شاقىرىم قاشىرتقىلاردى مەحانيكالىق تازالاۋعا 8,7 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ناتيجەسىندە, 7,8 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەرگە سۋ جەتكىزۋ مۇمكىندىگى ارتىپ, 19,4 مىڭ گەكتار جەردىڭ مەليوراتيۆتىك جاعدايى جاقسارادى.
تۇركىستان وبلىسى