جۇمىسپەن قامتۋ – ماڭىزدى مىندەت

«ەلىمىزدە ايماقتاردىڭ جۇمىسپەن قامتۋ كارتالارى بەكىتىلگەن. سوعان سايكەس جىل سايىن شامامەن 950 مىڭ ادامعا جۇمىس تاۋىپ بەرۋ كوزدەلگەن. ول ءۇشىن بيۋدجەتتەن 130 ملرد تەڭگە ءبولىندى. وسى قارجى ارقىلى, ياعني سۋبسيديا ارقىلى 150 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاسادى. ونىڭ ءبارى – جاستار جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال ساناتتاعى ازاماتتار», دەدى مەملەكەت باسشىسى. سونداي-اق حالىقتى, جاس­تاردى جۇمىسپەن قامتۋ ۇكىمەت ءۇشىن اسا ماڭىزدى مىندەت ەكەنىن, اكىمدەر بۇل جۇمىستىڭ ناتيجەلەرىن تۇراقتى تۇردە بايان­داپ تۇرۋى كەرەك ەكەنىن دە ەسكەرتتى. ياعني جۇمىس ىستەيمىن دەگەن ازا­مات­­تارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەدى.

بۇگىندە جاستاردىڭ جۇمىسسىز ءجۇرۋى ۇيات تىرلىك نەمەسە ناعىز ماسىلدىق پەن جالقاۋلىق ەكەنىن ايتۋشىلار از ەمەس. ويتكەنى ەڭبەك ەتىپ ناپاقا تاپقىسى كەلەتىن جانعا اۋىلدا دا, قالا­دا دا جۇمىس تابىلادى. وسى ورايدا مەملەكەتتىك قولداۋ تارىق­قانعا بالىق ەمەس, قارماق بەرۋ ەكەنىن ەسكەرىپ, تاباندىلىق تانىتا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن, تابىسىن مولايتقان جاندار دا از ەمەستىگىن ايتا كەتەلىك. مىسالى, تۇركىستان قالاسىنىڭ تۇرعى­نى ساپاربەك ماحانوۆ بودەنە ءوسىرۋدى قولعا العان. بۇگىندە ونىڭ شارۋاشىلىعىندا 3 500-دەن اسا قۇس بار. كاسىپكەر كۇن سايىن 1 300 جۇمىرتقانى 30 تەڭ­گەدەن وڭىردەگى مەيرامحانالار مەن ساۋدا ورىندارىنا وتكىزەدى. وسىدان 6 اي بۇرىن عانا بودەنە ءوسىرۋدى قولعا العان ول الدىمەن شىمكەنت قالاسىنان 2 مىڭ دانا بودەنە جۇمىرتقاسىن ساتىپ الىپ, ونى ارنايى ينكۋباتوردا وسىرگەن. قازىر وندا بودەنەنىڭ 4–5 ءتۇرى ءوسىرىلىپ جاتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بودەنەنىڭ ەتى دە, جۇمىرتقاسى دا پايدالى. سوندىقتان اتالعان ءونىم نارىقتا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. ساپاربەك ماحانوۆ بۇل كاسىپتى ءوز قاراجاتىمەن باستاعان. ەندىگى كەزەكتە شارۋاشىلىعىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك قولداۋعا سۇيەنبەك.

ال ارىس قالاسىنىڭ اق­دالا ەلدى مەكەنىندە تۇراتىن ەسەنقۇلوۆتار شاڭىراعى ۇلتتىق قولونەردى كاسىپ ەتىپ, شاعىن شەبەرحانا اشقان. وتباسىلىق كاسىپتى قولعا العان الماگۇل شەرەحانقىزى مەن نارتاي ەسەنقۇلوۆ «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قولداۋىمەن 555 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى گرانتقا يە بولعان. باسىندا تەك ءجۇن وندىرۋمەن اينالىسسا, كەيىننەن ەرلەر مەن ايەلدەرگە, بالالارعا ارنالعان ۇلتتىق ناقىشتاعى كيىمدەردى تىككەن.

«انامنىڭ جانىندا ءجۇرىپ قوي قىرقىپ, ءجۇن ساباپ, ۇرشىق ءيىرىپ, كيىز باسىپ, الاشا توقىپ ءوستىم. ۇلكەن ۇلىم ەربولات وتباسىلىق كاسىبىمىزدى اعاش وڭدەۋمەن تولىقتىرىپ, ىدىس-اياق جانە ۇلتتىق اسپاپتار جاساي باستادى. ول دا كاسىپكەرلەرگە ارنالعان مەملەكەتتىك گرانت يەگەرى اتانىپ, ەكىنشى شەبەرحانا اشتىق. ال كىشى ۇلىم ەرداۋلەت تۇركيا ەلىندە بىلعارىدان بۇيىم جاساۋدى ۇيرەنىپ كەلىپ, ءبىزدى دە سول كاسىپكە باۋلىدى. قازىر بىلعارىمەن اينالىسىپ جاتقانىمىزعا ءۇش جىلداي ۋاقىت بولدى. سونىمەن قاتار بىلتىر 900-گە جۋىق ۇمىتكەردىڭ اراسىنان جەڭىمپاز اتانىپ العان 5 ملن تەڭگەلىك گرانتتىڭ كومەگىمەن بىلعارىدان كەبىس, اياقكيىم تۇرلەرىن تىگۋدى دە قولعا الدىق. بۇعان قوسا كەنجەمىز سازبالشىقتان بۇيىم جاساۋ­دى ۇيرەنىپ جاتىر. جالپى, ونىمدەرىمىزگە دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى», دەيدى شەبەر انا الماگۇل شەرەحانقىزى.

بۇگىندە شەبەرحانادا 6 ازامات جۇمىسپەن قامتىلعان. قو­سىم­شا جۇمىس كۇشىن تارتۋ ءۇشىن مانساپ ورتالىعى ۇسىناتىن «العاشقى جۇمىس ورنى», «كۇمىس جاس» سىندى باعدارلامالاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانعان.

سونىمەن قاتار ساۋران اۋدانى ەسكى يقان اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ كاسىپكەرى البەرت مۋسليموۆ «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اياسىندا 2,5 پايىزبەن 7 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, شاعىن تسەحتا كونديتەرلىك ءونىمنىڭ 10 ءتۇرىن شىعارىپ جاتىر. ءتاتتى نان ونىمدەرىن پىسىرۋگە ارنالعان تەحنولوگيانى يراننان ارنايى الدىرتقان. قاجەتتى ماماندى جول شىعىندارىن كوتەرە وتىرىپ, سول ەلدەن شاقىرعان. يراندىق مامان ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە 10 كۇننەن اسا ۋاقىت اۋىل ازاماتتارىنا ءتاتتى ءپىسىرۋدىڭ تاسىلدەرىن ۇيرەتكەن. قازىرگى تاڭدا اتالعان تسەحتا جەرگىلىكتى 10 تۇرعىن جۇمىس ىستەيدى. ءتاتتى نان ونىمدەرىن پىسىرۋگە ەڭ قاجەت شيكىزاتتىڭ ءبىرى ءسۇت بولعاندىقتان, كاسىپ يەسى ونى اۋىل ىشىندەگى ءسۇتتى باعىتپەن اينالىساتىن وتباسىلاردان ساتىپ الادى. ا.مۋسليموۆ ەندى تسەحتى كەڭەيتىپ, جۇمىسشى سانىن 20-عا دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.

كەيىنگى جىلدارى جەتىساي اۋدانىندا تاۋارلى بالىق شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن مال شارۋا­شىلىعىمەن, ديقاندىقپەن اينالىسىپ كەلگەن ومىرزاق اسكەر ۇلى جەكە قارجىسى ەسەبىنەن 10 ملن تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا سالىپ, بالىقتىڭ ءدوڭماڭداي, امۋر, سازان سىندى تۇرلەرىنىڭ 500 مىڭ دانا شاباعىن شاردارا اۋدانىنان الىپ كەلگەن. بۇگىندە اۋماعى 10 سوتىق, تەرەڭدىگى 2 مەتردى قۇرايتىن توعاندا ءوسىرىلىپ جاتقان بالىقتاردىڭ ورتاشا سالماعى 1 كگ-عا جەتەدى.

وڭىردە «اۋىل اماناتى» باع­دار­لا­ما­سىنىڭ بالىق شارۋا­شىلىعىن دامىتۋ باعىتى بويىنشا 35 كاسىپكەرگە 249,5 ملن تەڭگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلدى. «بالىق شارۋا­شىلىعىن دامىتۋدىڭ وڭىر­لىك 2021–2030 جىلدارعا ارنال­عان باعدارلاماسى» اياسىندا­ 24 توعاندىق بالىق ءوسىرۋ شارۋاشىلىعى تىركەلىپ, 68 جۇمىس ورنى اشىلدى. وسى ارادا ايتا كەتەلىك, 2021–2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ۇلتتىق جوباسى اياسىندا شاردارا اۋدانىندا 3 474 ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان. اۋداندىق «مانساپ ورتالىعى» ۇسىنعان مالىمەت بويىنشا وتكەن جىلى 4 408 تۇرعىن جۇمىسپەن قامتۋ جوبالارىنا قاتىسقان. «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ 50 پايىز­دان اسپايتىن بولىگى مال, قۇس, بالىق ساتىپ الۋعا بەرىلەدى. بيىل بۇل ماقساتتا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 13,2 ملرد تەڭگە قاراس­تىرىلماق. ناتيجەسىندە, وبلىستىڭ 62 اۋىلدىق وكرۋگىندە جاڭادان 62 كووپەراتيۆ قۇرۋ جوس­پارلانىپ وتىر. 2 640 جوبا قار­جىلاندىرىلىپ, 4 500-گە­ جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشى­­لادى. سونداي-اق وڭىردە «ديپ­لوممەن – اۋىلعا!» باع­دار­لاماسى قارقىندى جۇزەگە اسىپ كەلەدى. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە جۇمىس ىستەۋگە جانە تۇرۋعا كەلگەن دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋ­مەت­تىك قامسىزداندىرۋ, مادە­نيەت, سپورت, جانە اگرو­ونەر­­­كا­سىپتىك كەشەن سالاسىنداعى ما­ماندارعا, اۋىل­دار, كەنتتەر, اۋىل­دىق وكرۋگتەر اكىمدەرى اپپا­رات­تارىنىڭ مەملەكەتتىك قىز­مەت­شىلەرىنە الەۋمەتتىك قولداۋ شارا­­لارىن ۇسىنۋدى كوزدەيتىن جوبا ارقىلى جاستارعا قولداۋ كور­سەتىلدى. بىلتىر وب­لىستا وسى جوبا اياسىندا تۇرعىن ءۇي سالۋ نەمەسە ساتىپ الۋعا 2,6 ملرد تەڭگە كولە­مىندە بيۋدجەتتىك نەسيە ءبولىنىپ, 497 مامان باس­پانالى بولدى. مامانعا 1 500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش نەمەسە 5 ملن 175 مىڭ تەڭگە كولەمىندە نەسيە بەرىلدى. سونىمەن قاتار اۋ­دان, قالا بيۋدجەتتەرى ەسەبىنەن ­1390 مامان جالپى 479,5 ملن تەڭگە ءبىر رەتتىك كوتەرمە جار­دەم­اقىعا يە بولدى. ءبىر مامانعا 100 اي­لىق ەسەپتىك كورسەتكىش نەمەسە 345 مىڭ تەڭگە­ قولداۋ كور­سە­تىلگەن.

وبلىس اكىمى دارحان ساتى­بال­دى جۋىردا پرەزيدەنت تاپسىر­ما­­سىنىڭ ورىندالۋىنا قاتىستى وت­كەن جيىندا ينۆەستيتسيا تارتۋ, جۇ­مىس ورىندارىن اشۋ ءوڭىر­دىڭ باس­تى باعىتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل ورايدا وتكەن جىلدىڭ قورى­تىن­­­دىسىندا ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 972 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تار­­­تىلىپ, الدىڭعى كەزەڭمەن سا­لىس­­تىرعاندا 126,1%-عا ارتقان. سون­­داي-اق بىلتىر وبلىستا 126,9 ملرد تەڭگەگە 56 ينۆەستيتسيالىق ج­و­با ىسكە قوسىلدى. ءاربىر جوبا­نىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جاڭا جۇ­مىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا ىق­­­پال ەتەدى. الداعى ءۇش جىلدا اگرو­­­­­ونەر­كاسىپ, ماشينا جاساۋ, ءبى­­لىم, دەن­ساۋلىق, ونەركاسىپ جانە قۇ­­­­رى­­لىس, تۋريزم مەن ەنەرگەتيكا سا­­لا­­لارىن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

تۇركىستان وبلىسى