• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 12 اقپان, 2024

تاريح پەن تۇلعالاردى جىرلاعان

292 رەت
كورسەتىلدى

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى «كاۋسار» مادەني-تانىمدىق بiرلەستiگiندە اقىن, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى سەرىك تۇرعىنبەك ۇلىمەن كەزدەسۋ كەشى ءوتتى.

سالتاناتتى شاراعا ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ باستاعان راقىمجان تۇرىسبەك, قاي­رات ساق, جانات اسكەر­بەقىزى, قايىربەك كەمەڭگەر, داۋ­لەت­كەرەي كاپ ۇلى سىندى عالىمدار مەن قالامگەرلەر قاتىستى. كەشتى جۇر­گىزگەن – اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, پروفەسسور كەنجەعالي مىرجىقباي.

سۇحبات ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرىنىڭ اقىن ولەڭدەرىن جاتقا وقۋىمەن باس­تالدى. ازاماتتىق جانە ليريكالىق باعىت­تا­عى جىر شوعىرى كورەرمەننىڭ ىستىق ىقى­لا­سىنا بولەندى.

ەڭ اۋەلى پروفەسسور راقىمجان تۇرىس­بەك بايانداما جاساپ, اقىن شىعار­ما­شىلىعىنىڭ ەرەكشەلىگىنە توقتالدى.

– سەرىك اعامىزدىڭ ەپيكالىق قۋاتىنا نازار اۋدارماي بولمايدى. اسىرەسە «ماحامبەت پەن جاڭگىر حان», «كەيكى باتىر» داستاندارىنداعى ءداۋىر داۋىسىمەن جاڭعىرعان ازاتشىل يدەيا وقىرمان سانا­سىنا ەرەكشە سىلكىنىس اكەلگەنى اقيقات, – دەدى ول.

اقىننىڭ داستان داستۇرىندەگى بۇل شىعارمالارىنا ادەبيەت الىپتارىنىڭ ءوزى ەرەكشە نازار اۋدارعان. «كەيكى با­­­تىر» داستانى جارىققا شىعاردان بۇرىن قول­جازبامەن تانىسقان ءابىش كەكىلباەۆتىڭ اتالى دا, باتالى ءسوزى شىعارمانىڭ باعىن اشتى دەۋگە بولادى. ءابىش العىسوزىندە «...قازان توڭكەرىسىنىڭ بىزگە جاساعان ەڭ ۇلكەن قياناتى – حالقىمىزدى ءوز-وزىنەن ەكى ايىرىپ, ءبىرىن-ءبىرى تومپەشتەيتىن الەۋمەتتىك قانىپەزەرلىككە باۋلىعانى. اتالعان داس­تان وسى ءبىر اششى اقيقاتتى قاز-قالپىندا جەتكىزەدى», دەپتى. ال وسى داستاندى وقىپ پىكىر جازعان اتاقتى عالىم-جازۋشى. اقسەلەۋ سەيدىمبەك قانداي پىكىر ايتادى؟ «اۆتور كەڭ تىنىستى ەپيكالىق قارىممەن قالام تارتا وتىرىپ, كەيكىنىڭ عۇمىر كەشكەن زامانى مەن قوعامىنا قاتىستى تاريحي دەرەكتەردى كوسىپ پايدالانادى. قۇجاتقا تۇسپەگەنىمەن قۇلاقتان كەتپەگەن عيبراتتى وقيعالار مەن قيماس ەستەلىكتەر داستاننىڭ سيۋجەتتىك ارقاۋىنا اينالىپ, كەيكىنامالىق جىر – شەجىرەسى جاسالعان», دەيدى.

ءارى قاراي ساحناعا ايتىسكەر اقىن توبا وتەپباي شاقىرىلدى. ونەرپاز حالىق اقىنى نۇرحان احمەتبەكتىڭ «تورعاي تولعاۋىن» ورىندادى. وسى ورايدا تورعاي ءان مەكتەبى ەرەكشەلىگىنە توقتالعىمىز كەلەدى. اتالعان ءوڭىر ماقا­مىندا ارقا ءان ايتۋ داستۇرىنە ءتان سالتانات پەن ءوزى شەكتەسىپ جاتقان باتىس ءوڭىرىنىڭ جاۋىنگەرلىك رۋحى دا بار. سەرىك تۇرعىنبەك ۇلى شىعارماشىلىعىندا دا وسى ەكى سارىن قاتار جۇرەدى دەپ ايتا الامىز. ول تۋرالى ءوزى «تورعاي ەلىنىڭ ءوز ماقامى بار. جاسىمدا ءوزىمنىڭ دومبىرا تارتاتىنىم بولدى. سول ماقامعا, جىراۋلاردىڭ سارىنىنا سالاتىنمىن. سونىڭ ءبارى اقىندىققا اكەلەتىن جول» دەپ تولعانادى.

جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فا­كۋل­­­­تە­تىنىڭ دەكانى قايرات ساق اقىننىڭ «اقان سەرى – بالقاديشا», «بالۋان شولاق – عاليا» اتتى عاشىقتىق داستاندارىن ايتا كەلىپ, سەرىلىك مازمۇنىنا بايلانىس­تى وي قوزعادى.

– سەرىلىكتىڭ ەڭ باستى قاسيەتى – تازالىق. رۋح تازالىعى. سەراعامىزدىڭ دا بويىنان قاسيەتتى ولەڭگە دەگەن وسى تازالىقتى بايقاۋعا بولادى – دەپ باعا بەردى عالىم.

كەش سوڭىندا اقىن تىلەگىن ايتىپ, كەلگەن قاۋىمعا اقىندىق ءارى ازاماتتىق العىسىن ءبىلدىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار