• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ۇستاز 17 قاڭتار, 2024

مارتەبەلى مۇعالىم

410 رەت
كورسەتىلدى

ومىردە جۇرەگى قالاعان ماماندىعىن جاڭىلىسپاي تاۋىپ, كاسىبي شەبەرلىك شىڭىنا شىعا بىلگەندىكتەن, جاسى ەگدە تارتسا دا جاستاردان قالىسپاي, جان­قيار­لىقپەن ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن مايتالماندار از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ايىرتاۋ اۋدانىنداعى داۋقارا ورتا مەك­تەبىنىڭ جوعارعى ساناتتى قازاق ءتىلى جانە ادەبيەت پاندەرىنىڭ مۇعا­لىمى, ء«بىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى» توسبەلگىسىنىڭ يەگەرى قاسىم نۇرعاليەۆ.

ول مەكتەپ تابالدىرىعىنان اتتاپ, ساۋاتىن اشىسىمەن اۋىل كىتاپحانا­سىنداعى ەرتەگى-داستاندار مەن بالالارعا ارنالعان كوركەم شىعارمالاردىڭ ءبارىن باستاۋىش سىنىپتاردا وقىپ تاۋىسقان. سوندىقتان بولار جوعارى سىنىپتاردا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى قاقىجان بەيسەنوۆتىڭ سۇيىكتى شاكىرتىنىڭ ءبىرى بولدى. بولاشاقتا سول ۇستازى سياقتى مۇعالىم بولۋدى ارماندادى. الايدا كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرىندە قازاق مەكتەپتەرى بىرىنەن سوڭ ءبىرى جابىلىپ, ورىسشا وقىتۋعا كوشىرىلىپ جاتقاندىقتان, داۋقارا اۋىلىنا جاقىنداۋ ورنالاسقان كوكشەتاۋ مەن پەتروپاۆل قالالارىنداعى پەداگوگيكا ينستيتۋتتارى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمدەرىن دايارلاۋمەن اينالىسقان جوق. ال ونداي جوعارى وقۋ ورىندارى بار شالعايداعى قاراعاندى جانە الماتى قالالارىنا بارىپ, وقۋعا تۇسۋگە قاسىمنىڭ وتباسىلىق جاعدايى مۇمكىندىك بەرمەدى. امالسىزدان كوكشە­تاۋ قالاسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكۋمىنا وقۋعا ءتۇسىپ, ينجەنەر-مەحانيك ماماندىعىن الىپ شىقتى.

كەڭشاردا قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى جونىندەگى ينجەنەر بولىپ ىستەپ جۇرگەن كەزىندە رەسپۋبليكامىز ءوز ەگەمەندىگىن جاريالاپ, سولتۇستىك وڭىرلەردە انا ءتىلىمىزدى قايتا وركەندەتۋ شارالارى قولعا الىنا باستادى. 1991 جىلى كوك­شە­تاۋداعى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى فاكۋلتەتى اشىلدى. وسى جاعىمدى حابار قۇلاعىنا تيىسىمەن كەۋدەسىندەگى بالا ارمانى قايتادان اتويلاپ شىعا كەلدى. دەرەۋ اتالعان فاكۋلتەتتىڭ سىرتتاي وقىتۋ بولىمىنە قۇجات تاپسىردى.

ءسويتىپ, ۇستازدىق جولىن 35 جاسىندا باستايدى. تەك ساباق بەرۋمەن شەك­تەل­مەي, ولەڭ جازىپ, قوجابەرگەن جى­راۋ, ماعجان جۇماباەۆ جانە عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ مەرەيتويلارىنا ارنال­عان وبلىستىق ءمۇشايرالاردىڭ جۇل­دەگەرى اتاندى. بۇعان قوسا اۋىل بالا­لارىنىڭ بويىنداعى اقىندىق پەن ايتىس ونەرىنىڭ كوزىن اشۋعا تىرىس­تى. «ورىنباي, اقان سەرى, ۇكىلى ىبى­راي, مۇسا, كاكىمبەك سىندى اقيىق اقىندار شىققان ايىرتاۋ وڭىرىندە اقىندىق پەن ايتىس ونەرى ۇمىتى­لا باستاعانى نامىسىمدى قامشىلادى. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن داۋقارا ورتا مەكتەبىنىڭ جانىنان اقىندىق مەكتەپ اشتىم. ناتيجە­سىندە, شاكىرتتەرىم ايىرتاۋدىڭ دا, قى­زىل­جار­دىڭ دا اتىن شىعارا باستا­دى», دە­دى قاسىم نۇرعالي ۇلى. ول ۇس­تاز­دىق ەتكەن 32 جىل ىشىندە 25 شا­كىر­تى ءوزى­نىڭ جولىن قۋىپ, قازاق ءتىلى مەن ادە­بيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى اتان­عان ەكەن. قازىرگى كەزدە 5 وقۋشىسى وسى ما­مان­دىقتى مەملەكەتتىك گرانت ارقى­لى مەڭگەرىپ ءجۇر. اۋىل ۇستازىنىڭ «شى­­عار­ماشىلىق جۇمىستار ارقىلى وقۋ­شى­لاردىڭ ءتىل مادەنيەتىن دامىتۋ» تاقىرىبىنداعى ادىستەمەسى 2018 جىلى وبلىس مەكتەپتەرىنە تاراتۋعا ۇسىنىلعان.

«مەن ادەبيەتتەن گورى ماتەماتيكا ءپانىن ءسۇيىپ وقىپ, وسكەندە پروكۋرور بولۋدى ارمانداپ ءجۇر ەدىم. بىراق قاسىم ۇستازىم مەنى بەسىنشى سىنىپتان اقىندىققا تاربيەلەدى. سوزدىك قورىمدى بايىتۋ ءۇشىن كوركەم شىعارما وقىتىپ, قيسسا-داستان­دار­دى, ولەڭ-جىر­لاردى جاتتاتقىزدى. بايقاۋدان جۇلدە­گەر بولىپ كەلسەم دە, توقمەيىلسىپ كەتپەسىن دەپ, ۇنەمى قارسىلاستارىمدى ماقتاپ, مەنى قايراپ وتىردى. اقىندىق ونەرمەن قاتار, ومىردە جاقسى مەن جاماندى, پايدا مەن زياندى, وبال مەن ساۋاپتى ايىرۋدى ۇيرەتتى. «جۇرەگىڭدە ولەڭىڭ باردا, ءاردايىم ورنىڭ توردە بولادى» دەگەن ءسوزىن قازىر ەلدىڭ ىقى­لاسىنا بولەنىپ, قوشەمەتىن كورىپ جۇرگەن كەزدە ءتۇسىندىم», دەيدى قاسىم نۇرعاليەۆتىڭ شاكىرتى, مۇعالىم, ايتىس­كەر اقىن, «قازاق ءتىلى» حالىقارالىق وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى مۇحام­مەد قوڭقاەۆ.

ول – تۋعان اۋىلىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلە­لەرىن شەشۋگە دە ايانباي اتسالى­سىپ جۇرگەن بەلسەندى ازامات. ماسە­لەن, داۋقارادان اۋدان ورتالىعى – ساۋمالكولگە باراتىن اۆتوموبيل جولىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ ماسەلەسىن بيلىك ورگاندارىنىڭ الدىندا تالاي كوتەرىپ, اقىرى وڭ شەشىلۋىنە قول جەتكىزدى. اۋىلداعى القالى جيىنداردا ءسوز باستاۋشى دا – قاسىم نۇرعالي ۇلى. ورنى – ءاردايىم ءتور. جۋىردا وعان ايىرتاۋ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعى بەرىلگەندىگى دە – لايىقتى قۇرمەت. ال مەكتەپ باسشىلىعى بۇگىندە جاسى جەتپىسكە تاياپ, اۋىل اقساقالى اتانعان ارداقتى ۇستازدى زەينەت دەمالىسىنا جىبەرۋگە قيار ەمەس. 

سوڭعى جاڭالىقتار