مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەلدەگى مال ۇرلىعىنا قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋ ماقساتىندا 2019 جىلى 27 جەلتوقساندا قىلمىستىق كودەكس 188-1 باپپەن تولىقتىرىلىپ, بىرەۋدىڭ مالىن جاسىرىن جىمقىرعانى ءۇشىن كەسىلەتىن جازا ايتارلىقتاي قاتاڭداتىلعانى ءمالىم. بۇل زاڭنامالىق شارا ءوز ناتيجەسىن بەرىپ وتىر.
ماسەلەن, باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 2021 جىلى ەلدەگى مال ۇرلىعى قىلمىسىنىڭ سانى 2 271 بولسا, بىلتىر بۇل كورسەتكىش 1 809-عا دەيىن, ياعني 20,3 پايىزعا ازايعان. وبلىستاردىڭ ىشىندە تەك باتىس قازاقستاندا «بۇگىنگىنىڭ بارىمتاشىلارى» جەرگىلىكتى قۇقىق قورعاۋشىلارعا بوي بەرمەي, مال ۇرلىعىن 3,6 پايىزعا كوبەيتە ءتۇسىپتى. وتكەن جىلى وسى وڭىردەگى ۇيىمداسقان باۋكەسپەلەر دالادا جايىلىپ جۇرگەن جىلقىلاردى مىلتىقپەن اتىپ ءولتىرىپ, سويىپ, باسىن, ىشەك-قارىنىن, تەرىسىن يت-قۇسقا قالدىرىپ, ەتىن عانا الىپ كەتكەنىن ەستىگەنىمىزدە جاعامىزدى ۇستاعانبىز. ودان كەيىن الەۋمەتتىك جەلىدەن سوعىمدىق جىلقىنى اتا داستۇرىمىزبەن اياقتارىن بايلاپ, جەرگە جىعىپ بارىپ باۋىزداۋدىڭ ورنىنا, قاق ماڭدايىنان مىلتىقپەن اتىپ قۇلاتقان اعايىنداردى كورىپ, ازا بويىمىز قازا بولعان. مۇنىڭ ءوزى كەيىنگى كەزدە ەل ىشىندە جىلقىشى كاسىبىنىڭ قادىرى كەتىپ, مال سويۋدىڭ ءجون-جورالعىسىن بىلەتىن ادامداردىڭ قاتارى دا سيرەپ بارا جاتقانىن اڭعارتسا كەرەك.
قازىر اۋىلدى جەرلەردە قىسقى سوعىم ناۋقانى باستالىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى مال ۇرلىعى دا ءورشي ءتۇستى. جاقىندا تورعاي وڭىرىندە جىلقى ۇستاپ وتىرعان جولداسىم ءوزى كۋا بولعان سۇمدىق وقيعانى جانى كۇيزەلە ايتتى: ء«بىر كۇنى كەشكە قاراي جىلقىلارىمىز جايىلىپ جۇرگەن ساي جاقتان دۇركىن-دۇركىن اتىلعان مىلتىق داۋىسىن ەستىپ, «اڭ قۋىپ جۇرگەن اڭشىلار بولار» دەپ ويلاپ, ونشا ءمان بەرمەگەنبىز. ارادا بىرەر مينۋت ۋاقىت وتكەن سوڭ جاقىن جەردەگى كورشى اۋىلدا تۇراتىن ءبىر تانىسىمىز تەلەفون شالىپ: «سايدىڭ ىشىندە كۆادراتسيكل مىنگەن اعايىندى ەكى ۇرى سىزدەردىڭ ءۇش ءىرى جىلقىڭىزدى اياقتارىنان اتىپ قۇلاتتى. تەز بارماساڭىزدار, ەندى سويىپ الىپ كەتەدى», دەپ حابارلادى. دەرەۋ ءبىز دە قولىمىزعا قارۋ الىپ, جول تالعامايتىن كولىككە ءمىنىپ, سايعا قاراي تارتتىق. بينوكلمەن جىلقىلار جايىلىپ جۇرگەن تۇستى شولا قاراعانىمىزدا كۆادراتسيكل مىنگەن ۇرىلاردى كوزىمىز شالدى. ولار دا ءبىزدى بايقاپ قالسا كەرەك, دەرەۋ كەيىن بۇرىلىپ قاشا جونەلدى. سوڭدارىنا ءتۇسىپ كورىپ ەدىك, جولسىز قارلى دالادا ماشينامىز كۆادراتسيكلگە قۋىپ جەتە المايتىن بولعاندىقتان, كەيىن قايتىپ, ساي ىشىندە جارالانىپ قۇلاپ جاتقان جىلقىلاردىڭ جاعدايىن بىلۋگە كەلدىك. راسىندا دا, كورشى اۋىلدا تۇراتىن اعايىندى ۇرىلار ءۇش كۇيلى جىلقىنى الدىڭعى اياقتارىنان كوزدەپ اتقان ەكەن. قار ۇستىندە قانعا بويالىپ, قوزعالا الماي جاتقان جانۋارلاردىڭ كوزدەرىنەن ساۋلاپ اققان جاستى كورگەندە ءوزىم دە كوز جاسىما قالاي ەرىك بەرگەنىمدى بىلمەي قالدىم... مۇنداي شەكتەن شىققان ايۋاندىقتى ءبىرىنشى رەت كورۋىم. امالسىزدان, جارالانعان جىلقىلاردى سول جەردە باۋىزداپ, سويىپ, ەتىن اۋىل ادامدارىنا ءبولىپ بەردىك. سودان كەيىن اۋدان ورتالىعىنداعى پوليتسيا بولىمىنە بارىپ, ارىز تۇسىردىك. بىرنەشە قارۋلى پوليتسەي قاندىقول ۇرىلاردى ۇستاۋ ءۇشىن بىزبەن بىرگە جولعا شىقتى. ۇرىلاردىڭ اتى-جوندەرىن سول ماڭايداعى جۇرتتىڭ كوبى بىلەدى ەكەن. ۇيلەرىنە ىزدەپ كەلسەك, كۆادراتسيكلدى ءبىر جەرگە تىعىپ ۇلگەرىپتى. پوليتسەيلەر تۇك كورمەگەندەي بولىپ وتىرعان اتى شۋلى ەكى جىگىتتىڭ قولدارىنا بىردەن كىسەن سالىپ, اۋدان ورتالىعىنا الىپ كەتتى. ىشتەرىندەگى وفيتسەر جىگىت ماعان: «بۇل وڭباعانداردى بۇعان دەيىن دە تالاي رەت ۇستاعان ەدىك. الايدا ءبىزدىڭ ءبولىمىمىزدىڭ بۇرىنعى باستىعىمەن ىم-جىمدارى ءبىر بولسا كەرەك, ىلعي مالى ۇرلانعان ادامدارمەن بىتىمگە كەلتىرىپ, امان الىپ قالۋشى ەدى. ول كىسى جۋىردا زەينەتكە شىققان. وسى جولى بۇل سۇمىرايلارعا سازايلارىن تارتقىزباي قويماسپىز», دەپ شىنىن ايتتى».
وسى ورايدا سوعىمدىق مالدىڭ قايسىسىن بولسىن مىلتىقپەن اتىپ ولتىرۋگە تىيىم سالۋ جانە بىرەۋدىڭ دالادا جۇرگەن جىلقىسىن اڭشا اتىپ اكەتەتىن ۇرىلارعا جازانى قاتايتۋ قاجەت. وكىنىشكە قاراي, 2021 جىلعى 30 جەلتوقساندا قابىلدانعان «جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ تۋرالى» زاڭدا كوشەدە قاڭعىپ جۇرگەن يت-مىسىقتاردى قورعاۋعا بارىنشا كوڭىل بولىنگەنىمەن, قاسيەتتى قامبار اتا ت ۇلىگى – جىلقىنىڭ كورىپ جۇرگەن قورلىعىنا نازار اۋدارىلماپتى.