ەل مەرەيىن اسىرعان نارەستەلەر ۇلىتاۋ, جەتىسۋ, اتىراۋ, اقمولا, تۇركىستان وبلىس­­تارىندا دۇنيەگە كەلدى

حالقىمىزدىڭ سانى 20 ميلليونعا جەتتى! بارشاڭىزدى اقجولتاي جاڭالىقپەن قۇتتىقتايمىن! باقىتتى وتباسى – باقۋاتتى ەلدىڭ نەگىزى. مەملەكەت وتباسى قۇندىلىقتارىن نىعايتۋعا, انا مەن بالانى قورعاۋعا باسا ءمان بەرەدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ

ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى ۇلتتىق ستاتيس­تيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە, 14 قاراشا­دا ەلىمىزدە 20 ميلليونىن­­شى ازامات ومىرگە كەلگەن. بۇرىن حالىق سانى تۋرالى مالىمەتتەر قول­مەن وڭدەلىپ, ول كوپ ۋاقىتتى قاجەت ەتەتىن بولسا, مەملەكەتتىك اقپارات­تىق جۇيەلەردىڭ ينتەگراتسياسى بۇل ءۇردىستى جەدەلدەتىپ, 20 ميلليونىنشى ازاماتتىڭ تۋعان كۇنىن جوعارى دالدىكپەن جانە قىسقا مەرزىمدە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى.

حالىقتىڭ دەرەكتەر بازاسى­­نىڭ كورسەتكىشتەرىنە سايكەس, 14 قاراشا­دا تاڭعى ساعات 8.10-دا تۋعان 5 بالا ەلى­مىز­دىڭ 20 ميلليونىنشى تۇرعىنى اتان­دى. ەلىمىزدىڭ مەرەيلى ازاماتتارى ۇلىتاۋ, جەتىسۋ, اتىراۋ, اقمولا, تۇركىستان وبلىس­­تارىندا دۇ­نيە­گە كەلدى. ولار­دىڭ ىشىندە 3 ۇل جانە 2 قىز بار.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, 1991 جىلى رەسپۋبليكا حالقىنىڭ سانى 16,4 ملن ادامدى قۇراسا, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا 22,3 پايىزعا ءوستى. ماسەلەن, 1991 جىلمەن سالىستىرعاندا 2022 جىلى بالا تۋ سانى 353,2 مىڭنان 403,9 مىڭ ادامعا دەيىن نەمەسە 14,7 پايىز­عا كوبەيگەن. ال 2021 جى­لى, ياعني پاندەميادان كەيىن ەڭ كوپ بالا تۋ كورسەتكىشى تىركەلىپ, ەلىمىزدە ءبىر جىل­دىڭ ىشىندە 445 مىڭ ءسابي ومىرگە كەلدى.

حالىق سانىنىڭ تابيعي ءوسىم بەرۋى­نە نارەستە ءولىمىنىڭ ازايۋى دا اسەر ەتكەن. جالپى, ءولىم-ءجىتىم كورسەت­كىشى 1991 جىلعى 1000 تۇرعىنعا شاق­قان­دا 8,20-دان 2022 جىلى 6,8 ادامعا دەيىن تومەندەدى. سابيلەر ءولىمى­نىڭ كوەففي­تسيەنتى 3,5 ەسە ازايعان. ال ەڭ ماڭىزدى دەموگرافيالىق كورسەت­كىشتەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن تۋ­دىڭ جيىنتىق كوەففيتسيەنتى, ياعني رەپرو­دۋكتيۆتى كەزەڭدە ءبىر ايەلدىڭ ورتاشا ەسەپپەن قانشا رەت بالا تاباتى­نىن كورسەتەتىن كوەففيتسيەنت 1991 جىل­عى 2,7-دەن 1999 جىلى 1,8-گە دەيىن تومەن­دە­گەنىمەن, كەيىننەن بىرتىن­دەپ كوبەيىپ, 2022 جىلى 1 ايەلگە 3,05 بالانى قۇرادى.

ەل ازاماتتارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاق­تى­عى دا ارتىپ كەلە جاتىر. مىسالى, بىلتىر 1991 جىلمەن سالىستىرعاندا 6,8 جىلعا كوبەيگەن. سونىڭ ىشىندە ەرلەردىڭ ورتاشا جاسى – 7,7 جىلعا, ايەلدەردە 6 جىلعا ارتتى. وسىلايشا, 2022 جىلى ەلىمىزدە ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 74,4 جىلدى قۇرادى. بۇل پان­دە­مياعا دەيىنگى كەزەڭنەن 1,3 جاسقا جوعارى.

سونىمەن ءبىز قازىر حالىق سانى جو­نى­نەن الەمدە نەشىنشى ورىنعا شىق­تىق؟ ءتۇرلى الەمدىك ستاتيستيكا كورسەت­كىشتەرىن جاريالايتىن «Worldometer» سايتىنىڭ مالىمەتىنشە, 2023 جىلدىڭ باسىندا ەلىمىزدە حالىق سانى 19 606 633 ادامدى قۇراپ, رۋمىنيا (19 892 812) مەن چيليدەن (19 629 590) كەيىن 66-ورىندا بولىپپىز. ال ءدال قازىر بۇل ەكى ەلدىڭ حالىق سانى ازا­يىپ, سايكەسىنشە 19 788 612 جانە 19 640 668 ادامدى قۇراعان. ال ءبىز 20 ميلليونعا جەتىپ, الەمدە 64-ورىنعا كوتەرىلدىك. تمد ەل­دە­­رى اراسىندا رە­سەي (144,4 ملن ادام, 9-ورىن),­ ۋكراي­نا (36,7 ملن, 41-ورىن)­ جانە وزبەكستان­نا­ن­­ (35,2 ملن ادام,­ 43-ورىن)­ كەيىن 4-ورىن­دا تۇرمىز.