155 جىل: كەشەگى لازارەت – بۇگىنگى زاماناۋي كلينيكا

تۇركىستاندا ۇيىمداس­تى­رىل­عان كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ راسى­مىندە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بەيسەنباي تاجىباەۆ اۋرۋ­حا­نانىڭ تاريحىنا توقتالىپ, وڭىر­­دەگى دەنساۋلىق سالاسىنىڭ بۇگىنگى احۋا­لى­ن­­­ باياندادى. ونىڭ اي­تۋىنشا, بۇگىندە وبلىستىڭ 2 ميل­ليوننان اسا حالقىنا 754 مەدي­تسينالىق ۇيىم قىزمەت ەتىپ جاتىر. وبلىس بويىنشا 25 مىڭ مەديتسينالىق قىزمەتكەر تۇر­عىندار دەنساۋلىعىن تۇزەۋ جو­لىندا ەڭبەكتەنىپ كەلەدى. ءوڭىر حالقىنىڭ 80 پايىزعا جۋىعى اۋىلدا تۇرادى. ولاردى مەدي­تسي­نالىق كومەكپەن قامتۋ ءۇشىن جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەندەر الىنىپ, اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ تۇرادى. كەيىنگى ءۇش جىلدا وبلىستا انا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى 70 پايىزعا, نارەستە ءولىمى كورسەتكىشى 11 پايىز­عا­ تومەندەدى. بيىل «اۋىلدا دەن­ساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلت­تىق قاناتقاقتى جوباسى اياسىندا سارىاعاش اۋداندىق اۋرۋ­حا­ناسىن كۇردەلى جوندەۋدەن وت­كى­زۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن – 1,6 ملرد تەڭگە, جەتىساي اۋ­دان­دىق اۋرۋحاناسىن كۇردەلى جون­دەۋدەن وتكىزۋگە 1,3 ملرد تەڭگە ءبولىندى. وبلىس بويىنشا 123 ەلدى مەكەندە مەديتسينالىق نى­سان­داردىڭ توزىعى جەتكەن. سونىڭ 49 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى كەلەسى جىلى ۇلتتىق جوبا اياسىندا سالىناتىن بولسا, قالعان 73 مەديتسينالىق نىسان 2025-2026 جىلدارى پايدالانۋعا بەرى­لەدى. وبلىس حالقىنا جەدەل مەدي­تسينالىق جاردەم كومەگىن ۋاق­تىلى كورسەتۋ ماقساتىندا 75 جەدەل جاردەم كولىك الۋعا 1,3 ملرد تەڭگە ءبولىندى. وڭىردە دارى­گەر­لەر تاپشىلىعى 258 بىرلىكتى قۇ­رايدى, ونىڭ بارلىعى – بەيىندى ماماندىقتار. بۇل ورايدا جەر­گى­لىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن بيىل 60 گرانت بولىنگەن جانە ال­داعى ءۇش جىلدا رەزيدەنتۋراعا بولى­نەتىن گرانت سانىن 70 پايىزعا ارت­تىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. اۋىل­دا جۇمىسقا ورنالاسقان مەدي­تسينا قىزمەتكەرلەرىن قولداۋ ماق­سا­تىن­دا 21 جاس مامانعا 1,5 ملن تەڭ­گە كولەمىندەگى الەۋمەتتىك قول­­داۋ كورسەتىلدى. كەلەسى جىلعا بۇل ماقساتتا 10 ملن تەڭگە كولە­مىن­دە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسە­تىل­مەك. سونىمەن قاتار وسى جىلى وبلىس­ اكىم­دىگىنەن جالپى مەديتسينا ما­مان­­دىعى بويىنشا باكالاۆرعا 15 گرانت ءبولىندى.

حالىقارالىق عىلىمي-پراك­تي­كالىق كونفەرەنتسيا اياسىندا شەتەلدىك مەديتسينا ورتالىقتارى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وبلىس­تىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسى مەن وڭتۇستىك قازاقستان مەديتسينا اكادەمياسى عيماراتتارىندا حيرۋر­گيالىق جانە تەراپيالىق باعىتتار بويىنشا شەبەرلىك ساباقتارى ۇيىمداستىرىلدى. سونىمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ەڭبەگى سىڭگەن ۇزدىك مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ماراپاتتالىپ, ەرەكشە قۇرمەتكە يە بولدى.

ء«بىزدىڭ قاراشاڭىراعىمىز – وبلىستىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسى زاماناۋي مەديتسينالىق تەحنيكالارمەن جابدىقتالىپ, وبلىس تۇرعىندارىنا ساپالى, جوعارى تەحنولوگيالىق دارىگەرلىك كومەك كورسەتىپ كەلەدى. ارىپتەستەرىمىزدى شەتەل­دەردەگى مەديتسيناسى وزىق ورتا­لىقتارعا جىبەرىپ, كاسى­بي بىلىك­­تىلىكتەرىن ارتتىرۋدا­مىز. وبلىس اكىمى دارحان ساتى­بال­دى­نىڭ قولداۋىمەن «دەنى ساۋ ۇلت» ۇلت­­تىق جوباسىندا ايتىلعانداي, ءار ازاماتقا ساپالى مەديتسينالىق قىز­­مەتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ, دەن­سا­ۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىن دا­مىتۋ­ ماقساتىنداعى جۇمىستار ءارى قاراي دا جالعاسىن تابادى», دەدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­­قارماسىنىڭ باسشىسى اسحان باي­­دۋاليەۆ.

كونفەرەنتسيانىڭ ەكىنشى كۇنى وبلىستىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىندا گەرمانيا, رەسەي جانە قازاقستاننىڭ جەتەكشى عىلىمي-مەديتسينالىق ورتالىقتارى دارى­گەر­لەرىنىڭ قاتىسۋىمەن 20-عا جۋىق كۇردەلى وپەراتسيا جاسالدى. شەبەرلىك دارىستەرىندە حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان بىلىكتى دارىگەرلەر تۇركىستاندىق ارىپتەستەرىمەن بارياتريالىق جانە مەتابوليزمدىك حيرۋرگيا, نەيروحيرۋرگيا, تەراپيا جانە باسقا دا باعىتتارى بويىنشا تاجىريبە الماستى. شەبەرلىك دارىستەرىنىڭ بارىسى قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى جانە شەتەلدەردەگى دارىگەرلەرگە ونلاين-ترانسلياتسيا ارقىلى كورسەتىلدى. سونداي-اق وڭىرگە ارنايى كەلگەن ماماندار وبلىستىڭ دارىگەرلەرى مەن مەديتسينا سالاسىنىڭ ستۋدەنت­تە­رى­نە بىرنەشە ماڭىزدى تاقىرىپتا لەك­تسيالار وقىدى.

«مەملەكەت باسشىسى «توي قۋالايتىن ەمەس, وي قۋالايتىن كەزەڭمەن بەتپە-بەت كەلدىك. بۇل ءداۋىر – اقىل-ويدىڭ, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ, ەڭبەكتىڭ ءداۋىرى!» دەپ بەكەر ايتقان جوق. ءبىزدىڭ دە توي تويلاپ جۇرەتىن ۋاقىتىمىز جوق. 155 جىلدىقتى اتاپ ءوتىپ جاتقان سەبەبىمىزدىڭ ءبىرى – اۋرۋحانادا جۇمىس ىستەپ جاتقان ۇجىمنىڭ ەڭبەگىن ەلگە تانىتىپ, ابىروي-مارتەبەسىن كوتەرسەك دەگەن ماقسات. جانە جاڭادان كەلىپ جاتقان جاس ماماندارعا بۇل اۋرۋحانانىڭ تاريحى قانشالىقتى تەرەڭدە ەكەنىن, قانشالىقتى ماڭىزدى مەكەمە ەكەنىن كورسەتۋ. مەكە­مەنىڭ تاريحىندا دەرتىنە داۋا ىزدەگەن مىڭداعان ناۋقاسقا شيپا سىيلاعان اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ ەسىمى التىن ارىپپەن جازىلعان. دارىگەرلەر قازىرگى تاڭدا مي, جۇرەك قان-تامىرلارىنداعى اقاۋلاردى ەركىن انىقتاپ, ەمدەي الادى. سونىمەن قاتار ادامنىڭ اعزاسىن اۋىستىرىپ, ناۋقاستىڭ ءومىرىن ۇزارتۋعا سەپتەسۋگە قابىلەتتى. ال اۋرۋحانانىڭ زاماناۋي تەحنيكالىق بازاسى جۇمىستارىمىزدى كەدەر­گى­سىز جۇزەگە اسىرۋعا تولىق مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز ءۇشىن ادام ءومىرى مەن ونىڭ ساۋلىعى – باس­تى ورىندا. قازىرگى تاڭدا 800 توسەكتىك ورىن اۋرۋ­­حانادا 1 700-دەن اسا قىزمەتكەر وبلىس تۇرعىندارىنا مەديتسينالىق كومەك كورسەتىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە مويىندالعان مىقتى ماماندار بار. بىلىكتى دارىگەرلەرىمىز جىل سا­يىن 34 مىڭداي پاتسيەنتكە ستا­تسيو­نارلىق ەم جۇرگىزسە, ونىڭ ىشىندە 17 مىڭداي ناۋقاسقا وپەراتسيا جاسا­لادى», دەيدى وبلىستىق كليني­كا­لىق اۋرۋحاناسىنىڭ باسشىسى جان­بولات دىلدابەكوۆ.

ءيا, اۋرۋحانا و باستا اسكەري ءبولىم جانىنداعى شاعىن ەمحانا بولىپ اشىلعان. شىمكەنت سىر­دا­ريا وبلىسىنىڭ ۋەزدىك قالاسى بولىپ قايتا قۇرىلعاننان كەيىن لا­زا­رەتكە ۋەزدىك دارىگەر لاۋازىمى جانە وعان قوسىمشا فەلدشەر جانە اكۋشەر ءبولىندى. 17 جىلدان كەيىن 21 توسەكتىك اۋرۋحانا ءۇشىن جاڭا عيمارات سالىندى. وندا جەتى توسەك جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا ارنال­عان ەدى. 1907 جىلدىڭ جازىندا گوسپيتال اۋرۋحاناعا اي­نال­­عان. بىرنەشە بولىمشە پايدا­ بول­دى, توسەكتىك ورىن سانى ارتتى. شتاتتا ەكى دارىگەر, فەلد­شەر جانە فەلدشەرلىك ءبىلىمى بار اكۋشەر بولدى. بىراق بۇل حا­لىق­تى مەديتسينالىق قىزمەتپەن تولىق قامتۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز ەدى. كونس­تان­تين وليفين باس دارىگەر بولىپ تۇرعان 1925 جىلى بۇرىنعى لازارەتتىڭ جوندەلگەن عيماراتىندا 100 ورىندىق گۋبەرنيالىق اۋرۋحانا اشىلدى. مارتەبەسى بويىنشا 1947 جىلعا دەيىن قالالىق اۋرۋحانا بولسا دا, بۇكىل وبلىستىڭ پاتسيەنت­تەرىن قابىلدادى. تەك پ.بۋچاتس­كي باس دارىگەر بولعان 1948 جىل­دان باستاپ قالالىق ەمحانامەن بىرىكتىرىلىپ, وبلىستىق دەپ اتالدى. وندا 125 توسەكتىك ورىن بار ەدى. پروفەسسور, مەدي­تسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆاحيد اليەۆ باسشىلىق جاساعان جىلدارى وبلىستىق اۋرۋحانا كەڭ پالاتالارى مەن كابينەتتەرى بار, سول كەزگى زاماناۋي قۇرىلعىلارمەن جاب­دىق­تالعان كوپقاباتتى عيماراتتار كەشەنى بولدى. مۇنداعى توسەكتىك ورىن سانى 1980 جىلدارى مىڭنان استى. كسرو دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى يۋري پاحوموۆ باس دارىگەرلىك ەتكەن جىلدارى اۋرۋحانا وبلىستىڭ كولوپروكتولوگيالىق قىزمەتىن دامىتۋدىڭ باستاۋىندا تۇردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­­دارىندا قازاقستانداعى «ال­تىن سكالپەلدىڭ» العاشقى يەگەر­لە­رى­نىڭ ءبىرى, پروفەسسور, مەديتسي­نا عى­لىم­دارىنىڭ دوكتورى دەر­بى­سالى سەكسەنباەۆ جەتەكشىلىك ەتكەن كەزەڭدە وبلىستا العاش رەت لاپا­رو­سكو­پيالىق وپەراتسيالار ەنگىزىلە باس­تادى. ۋرولوگيالىق ناۋقاستاردى ەمدەۋ ءۇشىن قاشىقتان ليتوتريپتور ساتىپ الىندى. وسى جىلدارى حيرۋرگيالىق بولىمشە­لەر­دە ەمدەۋدىڭ جاڭا جەدەل ادىس­تەرى ەنگىزىلە باستادى. بولاتحان ساعىم­بەكوۆ باس دارىگەرلىك ەتكەن جىلدارى شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزۋ جانە وبلىس دارىگەرلەرىن اۋرۋحانا بازاسىندا وقىتۋ ءۇشىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ماماندارىن تارتۋ قولعا الىندى. ودان ءارى ەمدەۋ ءىسىن جانداندىرۋدى باس دارىگەر بولعان «التىن سكالپەل» يەگەرى ءمادي بيعاليەۆ جالعاستىردى. نۇرلان قاسىموۆ باسشىلىق جاساعان تۇستا دارىگەرلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋ تاجىريبەسى رەسەيدىڭ ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ قالالارىندا, ۋكراينانىڭ استاناسى كيەۆتە جال­عاس­تى. وبلىستىق تەلەمەديتسينا ورتا­لىعى اشىلدى. دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىنىڭ ۇزدىگى جانە ۇزدىك مەنەدجەرى, اكادەميك مۇقان ەگىز­باەۆ باسقارعان جىلدارى كۇر­دە­لى جون­دەۋدەن وتكەن اۋرۋ­حانانىڭ ماتە­­ريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاق­سارىپ, جاڭارۋعا بەت بۇردى. مارات پاشيموۆ باس دارىگەر بولعان كەزەڭدە, اۋرۋحانا رەسپۋبليكادا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جوعارى ساناتتى تاعايىنداۋمەن اككرەديتتەلدى. ەلدوس سۇلتانوۆتىڭ باسشىلىعىمەن 2021 جىلى اۋرۋ­حانا ءوزىنىڭ جوعارى ساناتىن راستادى. 2022 جىلى «Altyn shipager» سىيلىعىنىڭ نومينانتى بولدى. وبلىستىڭ باس ترانسپلانتولوگ-حيرۋرگى جانبولات دىلدابەكوۆ وبلىستىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنا باسشى بولىپ تاعايىندالعان. بيىلعى قاڭتاردان باستاپ وندا تۇبە­گەي­لى وزگەرىستەر ءجۇرىپ جاتىر. توسەك قورى وڭتايلاندىرىلدى. ءمامس قاتىسۋىمەن ءتيىمسىز بولىپ قالعان اقىلى بولىمشەلەر تاراتىلىپ, ولاردىڭ توسەكتەرى بەيىندى بولىمشەلەردىڭ قۇرامىنا كىردى. سۇرانىسقا يە بولىمشەلەر كەڭەيتىلدى. نەيروينسۋلت بولىم­شەسىندە 6 نەيرورەانيماتسيا تو­سەگى اشىلدى. جالپى, رەاني­ماتسيا بولىم­شەسىندە ترانس­پلان­تو­لو­گيا­­نىڭ دامۋىن ەسكەرە وتىرىپ, قو­سىمشا توسەكتەر, گينەكولوگيا بولىم­­شەسىنىڭ قۇرامىندا بالالار گينە­كولوگياسىنىڭ 2 توسەگى ورنا­لاستىرىلعان. اسقازان-ىشەك جول­دارى جانە ەندوكريندىك ورگان­دار حيرۋرگياسى بولىمشەسى, حيرۋر­گيا­لىق ينفەكتسيالار بولىمشەسى, نەفرو­لوگيالىق ورتالىق, گەپاتوپانكرەاتوبيليارلى حيرۋرگيا جانە اعزالاردى ترانسپلانتاتسيالاۋ بولىمشەسى قۇرىلدى. بۇگىنگى تاڭدا اۋرۋحانا قۇرامىندا 25 كلينيكالىق بولىمشە, 3 انەس­تە­زيو­لوگيا جانە رەانيماتسيا بولىم­شەسى, 4 كونسۋلتاتسيالىق-دياگ­­نوس­­تي­كالىق ەمحانا, 16 پاراك­ليني­كا­لىق جانە كومەكشى بولىمشە بار. ورىن­دالاتىن كۇردەلى, قىمبات وپە­را­تسيالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. مىسالى, جىلىنا 15 مىڭنان اسا حيرۋرگيالىق جەدەل ارا­لاسۋلار جاسالسا, ونىڭ 4 مىڭ­نان­ استامى قىمبات وپەراتسيالار.

ايتا كەتەلىك, حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا اياسىندا دارىگەرلەردىڭ جاڭا بۋى­نىن قالىپتاستىرۋعا كوپ كوڭىل ءبولىپ, ارقاشان وزىق ەمدەۋ ادىس­­تەرىن ەنگىزۋگە ۇمتىلعان اكادە­ميك مۇقان ەگىزباەۆ اتىنداعى باي­قاۋ­دىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدە­گەر­لەرى ماراپاتتالدى. دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسى مەن پروفەسسور مىرزاكەرىم الشىن­باەۆ تورا­­­عا­­لىق ەتەتىن ۇيىمداستىرۋ كو­ميتەتى جاريالاعان مۇقان ەگىز­باەۆ اتىنداعى كونكۋرس­تىڭ­ باس جۇل­دە­سى – لاۋرەات ديپلومى, ەستەلىك سىي­لىق جانە 1 ميلليون تەڭگە جۇك­تى ايەلگە جاتىردىڭ جارىلۋى جانە گەمورراگيالىق شوك ايا­سىن­دا شۇعىل كەسار تىلىگى وپە­را­­تسيا­سىن جاساپ, انا مەن بالا­نىڭ ءومى­رىن ساق­تاپ قالعانى ءۇشىن №1 وب­لىس­تىق­ پەريناتالدىق ورتا­لىق­­­تىڭ اكۋ­شەر-گينەكولوگتەرى مەن انەس­­­تە­زيولوگ-رەانيماتولوگتەر بري­­­­­گا­­­دا­­سىنا تاپسىرىلدى.

تۇركىستان وبلىسى