كەسەنە كوميسسيا نازارىندا

بيىلعى 9 ايدا 294 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن. بيۋدجەت ەسەبىنەن 66 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جىل سوڭىنا دەيىن 59 ءۇيدى حالىق يگىلىگىنە بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن 46 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالعان. ودان بولەك, جاڭادان سالىناتىن 800 پاتەرلى 20 تۇرعىن ءۇي حالىق يگىلىگىنە شارشى مەترى 220 مىڭ تەڭگەدەن نەسيەگە بەرىلەتىن بولادى. كەزەكتەگى ازاماتتاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 187 پاتەردى سا­­تىپ الۋعا 1,8 ملرد تەڭگە قاراس­تىرىلىپ, قازىرگى تاڭدا مەم­لە­كەت­تىك ساتىپ الۋ كونكۋر­سى ءوتىپ جاتىر. وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيا­لار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە وسىنداي دەرەكتەر كەلتىرگەن تۇر­­كىستان قالاسىنىڭ اكىمى نۇر­بول تۇراشبەكوۆ 3 679 ازامات تۇراقتى بوس جۇمىس ورىندارىمەن قامتىلعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق 535 جاس تۇلەك – «جاس­تار پراكتيكاسىمەن», 102 جاس – العاشقى جۇمىس ورنىمەن, 175 ازامات «كۇمىس جاس» جوباسى اياسىندا جۇمىسپەن قامتىلعان. ال 1 242 تۇرعىن اقىلى قوعامدىق جۇمىس ورىندارىنا جولداندى. سونىمەن قاتار 150 تۇرعىننىڭ باستاپقى بيزنەس-جوسپارلارىنا قايتارىمسىز گرانت قاراجاتى بەرىلگەن. تۇركىستان قالاسىنا بيىل 348,9 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانسا, 9 ايدىڭ قورىتىندىسىمەن 245,8 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. «قا­لادا 2023 جىلدىڭ 9 ايىندا جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 222,7 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, وتكەن جىل­مەن سالىستىرعاندا 15%-عا ارتىپ وتىر. سونداي-اق بيىل ونەركاسىپ سالاسىندا 9 ايدا 18,8 ملرد تەڭگەنiڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, ءوسىم 4,3%-دى قۇرادى. ال ونەر­كاسىپتىڭ باسىم سالاسى وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 12 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلسە, ەلەكترمەن جاب­دىق­تاۋ, گاز, بۋ بەرۋ كولەمi 5,5 ملرد تەڭگەگە جەتتى», دەدى نۇربول ءابدىساتتار ۇلى.

وبلىس ورتالىعىنىڭ وزىندىك كىرىس كولەمى 2023 جىلعا 19,4 ملرد تەڭگە بولىپ ناقتىلانىپ, بىل­تىرعى كورسەتكىشتەن 28,5 پا­يىزعا ارتقان. سونداي-اق قالا اكىمى وبلىس ورتالىعىنا كەلە­تىن تۋريستەردىڭ قاتارى ارتقا­نىن ايتتى. مىسالى, 9 ايدا تۇر­كىستان قالاسىنا 678,5 مىڭ زيا­راتشىلار مەن تۋريستەر كەلگەن. ياعني وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 3,1%-عا ارتقان. 6,7 مىڭ شەتەلدىك تۋ­ريست كەلىپ, كورسەتكىش 24,1%-عا وسكەن. وبلىس ورتالىعىندا قو­­ناق­ۇيلەر سانى بۇگىندە 57-گە جەتتى. زيارات دەمەكشى, كوك­تەمدە تۇركىستان قالاسىنداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ «قا­­بىرعالارى قۇزدانىپ, تۇزى شىعىپ, بۇزىلىپ جاتىر» دەگەن اقپارات قىزۋ تالقىعا تۇسكەن بولاتىن. ول بويىنشا, ياعني كە­سەنەنىڭ جاعدايى بيلىكتىڭ, ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ نازارىندا ەكەنىن «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە «كەسەنە ىرگەسىنىڭ بەرىكتىگى ما­ڭىزدى» اتتى ماقالامىزدا جاز­عان دا بولاتىنبىز. بۇل ورايدا قالا اكىمى بۇگىندە كەسەنە اۋماعىندا ارنايى كوميسسيا جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ايتتى. «كەسەنەنىڭ نەگىزگى جاعىندا رەكونسترۋكتسيا ءجۇرىپ جاتىر. ول بو­يىنشا كوميسسيا قۇرىلعان. قازىر ىلعالدانۋ ءار ماۋسىمدا قاي دەڭگەيدە بولاتىنى زەرتتەلۋدە. ماسەلەن, كەسەنەنىڭ جاعدايى جاز, كۇز, قىسقى ماۋسىمدا جانە كوكتەمدە قالاي بولادى؟ سودان كەيىن بارىپ قورىتىندى شىعادى. سول كەزدە عانا ناقتى جاۋاپ ايتىلادى», دەدى قالا اكىمى.

وزەكتى ماسەلەلەر دە جوق ەمەس, ولاردىڭ باسىم بولىگى قالا اكى­مىنىڭ حالىقپەن كەزدەسۋلەرىندە كوتەرىلىپ, بىرتىندەپ شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. مىسالى, وبلىس ور­تا­­لى­عى تۇركىستان قالاسىندا ورتا­­لىق­تاندىرىلعان كارىز جۇيە­سىنە 13 601 ابونەنت قانا قو­سىلعان. بۇل – جالپى قالانىڭ 32,2 پا­يىزى. سارقىندى سۋ تازالاۋ عيماراتىندا بيوتازالاۋ جۇيەسى تولىق جۇمىس اتقارۋ ءۇشىن تاۋلىگىنە كەمىندە 10 مىڭ تەكشە كارىز سۋى كەلۋى كەرەك. قالا اۋماعى ورامىشىلىك ابونەنتتىك جەلىمەن قام­تاماسىز ەتىلمەگەندىكتەن, بۇل ازىرشە مۇمكىن بولماي وتىر. سەبەبى جۇرگىزىلگەن سارقىندى سۋ جەلىلەرىنىڭ باسىم بولىگى – ماگيس­ترالدى قۇبىرلار. وسى ورايدا قالا اكىمى تۇركىستاندى سارقىندى سۋ جۇيەسىمەن جانە ابو­نەنتتىك قوسىلىمدارمەن قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 14 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. قازىرگى تاڭدا 7 نىساننىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءۇش نىسان بيىل پايدالانۋعا بەرىلمەك. تورتەۋىنىڭ قۇرىلىسى باستالعان. جىل سوڭىنا دەيىن سارقىندى سۋ جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتۋ كور­سەتكىشىن 36,3 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار 3 نىسان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە قارجىلاندىرۋعا ۇسىنىلىپتى. قالا اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جوبالار تولىقتاي ىسكە قوسىلعان جاعدايدا 2025 جىلعا قاراي قالا اۋماعىن كارىز جۇيەسىمەن قامتۋ كورسەتكىشى 95 پايىزعا جەتەدى. سونداي-اق جىل باسىنان بەرى قالا اكىمى 6 سەكتوردا تۇرعىندارمەن 96 رەت كەزدەسىپ, وتىنىشتەرىن تىڭ­داعان. ول كەزدەسۋلەردە 925 ما­سەلە كوتەرىلىپ, ونىڭ 873-ءى ورىن­دالدى. وزگە ماسەلەلەر قارجى تا­لاپ ەتۋىنە بايلانىستى قا­لانىڭ دامۋ جوسپارىنا ەنگىزىلىپ, باقىلاۋعا الىنعان.

تۇركىستان