جۇمىسشىلاردى باسپانامەن جارىلقايتىن «كورپوراتيۆتىك ءونىم»

كومپانيا مامانى ايىنا نەبارى 1 مىڭ تەڭگەگە پاتەر جالداپ, ونى بولا­شاقتا ساتىپ الۋعا قاراجات جيناپ, ىزىن­شە قولايلى شارتتارمەن زاەم رەسىم­دەپ, سول باسپانانىڭ يەسى اتانا الا­دى دەگەنگە سەنۋ قيىن شىعار؟! الاي­دا «Eurasian Resources Group» كومپا­نياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وسىنداي مۇمكىن­دىككە يە بولىپ, وتباسى بانكىنىڭ «كور­پوراتيۆتىك» باعدارلاماسىنىڭ ءتيىمدى شارتتارى نەگىزىندە ءوز ۇيىنە قول جەت­كىزىپ جاتىر.

مەتاللۋرگتەر كۇنى قارساڭىندا ERG كوم­پانياسىنىڭ تاعى 60-قا جۋىق قىزمەت­كەرى پاتەر يەلەرى اتاندى. ولار­دىڭ قاتارىندا سۇرانىسقا يە ماماندىق وكىلدەرى, جاس ماماندار مەن كوپ بالالى وتباسىلار بار.

كومپانيا باسشىلىعى ءوز قىزمەتكەر­لەرى ءۇشىن ۇسىنعان پاتەرلەر پاۆلودار, رۋدنىي, اقسۋ جانە ليساكوۆسك قالا­لا­رىنىڭ دامىعان, قاجەتتى ينفراقۇرى­لىم­مەن قامتىلعان, قوعامدىق كولىك جاقسى قاتىنايتىن اۋداندارىندا ورنا­لاسقان. مەكتەپ, بالاباقشا, ەمحانا مەن ساۋدا ورتالىقتارى دا جاقىن. قىس­قاسى, مۇندا جايلى ءومىر سۇرۋگە قو­لايلى جاعداي جاسالعان. كەيىنگى ءۇش جىل ارالىعىندا وتباسى بانكى مەن ERG كومپانياسىنىڭ بىرلەسكەن سەرىكتەس­تىگىنىڭ ناتيجەسىندە 650-دەن اسا قىز­مەتكەر باسپانامەن قامتىلدى.

«كورپوراتيۆتىك» باعدارلاماسى ايا­سىندا تابىستى تۇردە ىسكە اسىپ جات­قان سەرىكتەستىكتىڭ ءمانى – كومپانيا ءوزى سالعان ۇيلەرگە قىزمەتكەرلەرىن قونىس­­تاندىرىپ, ايىنا بار-جوعى 1 مىڭ تەڭگە جالداۋ اقىسىن الىپ وتىرادى. وسى ارالىقتا شىعىندارى ايتار­لىقتاي ۇنەم­دەلگەن وتباسى بانكتەن دەپوزيت اشىپ, ال­عاشقى 3-8 جىل ارا­لىعىندا سول پاتەر قۇ­نىنىڭ 50 پايىزىن جينايدى. اتال­عان سو­ما جينال­عان سوڭ پاتەر يەلەرى قالعان جار­تىسىن وتباسى بانكى ارقىلى نەسيە­مەن وتەيدى. مۇنداي زاەمنىڭ جىلدىق پايىز­دىق مولشەرلەمەسى – 3,5-5 پا­يىز ارا­لىعىندا (جتسم 3,6 پايىزدان باستالادى). بۇل – وتە ءتيىمدى شارت», دەي­دى «وتباسى بانك» اق باسقارما تور­ا­عاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان اق­شانوۆ.

بۇگىندە بانك پەن ERG بىرلەسكەن كور­پو­راتيۆتىك ءونىمى ەڭ ناتيجەلى جوبا­لاردىڭ ءبىرى.

«كورپوراتيۆتىك ءونىم دايىنداۋ تۋرالى وي وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن پاي­دا بولدى. ءوز ارىپتەستەرىنىڭ تۇرعىن ءۇي ما­سەلەسىن رەتتەۋىنە كومەك كورسەتۋگە نيەتتى كاسىپ­ورىندار مەن كومپانيالار ءۇشىن جەكە باعىت قاراستىرۋدىڭ قاجەتى تۋىندادى. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ وسىنداي ۇسىنىس ERG وكىلدەرىنە ايتىلدى. ناتيجەسىندە, ەكى تاراپ ورتاق مامىلەگە كەلدى. ەلىمىزدە قىزمەتكەرلەرىنە زاما­ناۋي تۇرعىن ۇيلەر سالاتىن بىرەگەي كوم­پانياعا جالداۋ-جيناقتاۋ تەتىگىن ۇسىن­دىق. ياعني قىزمەتكەر پاتەردى بىردەن ساتىپ الماي, وعان قاجەت قاراجاتتى جي­ناسا دەگەن وي بىلدىردىك. مۇنداي شارت­تار ءبا­رىنىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. بۇل كومپا­نيانىڭ الەۋمەتتىك جوباسى بولعان­­دىقتان, قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان پاتەر­لەردىڭ باعاسى نارىقتاعى باعادان انا­عۇر­لىم ارزان», دەيدى ن.اقشانوۆ.

قازىرگى ۋاقىتتا وتباسى بانكى «كورپوراتيۆتىك» جوباسىنىڭ اياسىندا ءىرى كومپانيالارمەن قاتار وتاندىق شا­عىن كاسىپورىندارمەن دە بىرلەسە ەڭ­بەك ەتىپ جاتىر.

ء«بىز جەكە كومپانيالارمەن, مەملە­كەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن ارىپتەستىك بايلانىس ورناتا بىلدىك. وسى ۋاقىتقا دەيىن جالپى سوماسى 115 ملرد تەڭگە بولاتىن 40-تان اسا كەلى­سىم جاسادىق. بۇل رەتتە ونىڭ 90 ملرد تەڭگەدەن استامى – ارىپتەستەرىمىزدىڭ قارا­جاتى. سەرىكتەستىكتىڭ ءتۇرلى جولى بار. ERG سياقتى باسقا دا كومپانيالار قىز­مەتكەرلەرىنىڭ ەڭ تومەنگى باستاپقى جارنا, ياعني پاتەر باعاسىنىڭ كەمىندە 10 پايىزىن تولەپ ءۇيلى بولعانىن قالاسا, سول نەسيەلەردى قارجىلاندىرا الادى. نەسيەنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى 5-8 پايىز ارالىعىندا بولادى (جتسم – 5,2 پايىزدان باستالادى). وسى جانە وزگە دە نۇسقانىڭ بارلىعى كومپانيالار باسشىلىعىمەن تالقىلانادى. ءار مەكەمەنىڭ سۇرانىسىنا بايلانىستى جەكە كورپوراتيۆتىك ءونىم دايىندايمىز», دەپ اتاپ ءوتتى ن.اقشانوۆ.

قوسىمشا قارجىلاندىرۋعا توقتالار بولساق, مۇنداي جاعدايدا كومپانيا وتباسى بانكىنە نەسيەلەۋگە ارنالعان سومانى بولەدى. ءوز كەزەگىندە بانك وكىلدەرى اتالعان كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنە نەسيە بەرۋ ءىسىن ۇيىمداستىرادى. ياعني كومپانياعا بۇل جۇمىس ءۇشىن قوسىم­شا ادامداردى جۇمىسقا الىپ, ەسەپ جۇر­گىزىپ, باسقا دا قارجىلىق قىزمەتتەردى اتقارۋ­دىڭ قاجەتى بولمايدى. كومپانيا قولجە­تىمدى يپوتەكا بەرۋ ارقىلى الەۋ­مەتتىك قولداۋ كورسەتۋدى قالايتىن قىز­مەتكەرلەر ءتىزىمىن ۇسىنسا جەتكىلىكتى.

كورپوراتيۆتىك ونىمدە باسپاناعا قاتىستى ەشقانداي شەكتەۋ جوق. قىز­مەت­كەرلەر العاشقى جانە ەكىنشى نارىق­تاعى پاتەرلەردى تاڭداي الادى.

«قىزمەتكەردىڭ ءوزى تولەم قابىلەتىن راستايدى. ءبىز زەينەتاقى اۋدارىمدارىن ۇنەمى جاسايتىن ءىرى جانە شاعىن كومپانيالارمەن جۇمىس ىستەيتىندىكتەن, تولەم قابىلەتىن راستاۋدا قيىندىقتار بولمايدى. دەسە دە, قىزمەتكەردىڭ تابىسى جەتكىلىكسىز بولسا, ەكى قوسىمشا نەسيە الۋشىنى تارتا الادى. تۋىستاردان بولەك دوستارىنىڭ دا كومەك كورسەتۋگە مۇمكىندىگى بار», دەپ ءتۇسىندىردى وتباسى بانكىنىڭ وكىلى.

سونداي-اق ول بۇگىندە كومپانيالار الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك دەگەن بوس ءسوز ەمەس ەكەنىن ۇعا باستاعانىن تىلگە تيەك ەتتى. قىزمەتكەرلەردىڭ تۇراقتى تۇردە ەڭبەكاقى الۋىمەن قاتار قولايلى ورتادا ءومىر ءسۇرۋى دە ماڭىزدى.

«بۇل ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسى دا بىرنەشە مارتە توقتالدى. سون­دىق­تان ءوز قىزمەتكەرلەرىن باسپانامەن قامتۋدى قالايتىن كومپانيالار قاتارى ارتىپ كەلەدى. ءبىز كەز كەلگەن كاسىپ­ورىن­مەن بىرلەسە ەڭبەك ەتۋگە ءازىرمىز. ول ميلليار­دتاعان سالىمى بار ءىرى كومپانيا دا, ءتىس ەمحاناسى, دۇكەن سىندى شا­عىن بيزنەس تە بولۋى مۇمكىن. ول ماڭىز­دى ەمەس. تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى ءبارىن الاڭ­داتادى. ماسەلەن, وتاندىق دياليز ورتا­لىقتارىنىڭ ءبىرى دارىگەرلەرى ءۇشىن 60 ملن تەڭگە ءبولدى. تاعى 40 ملن تەڭگەنى وتباسى بانكى قاراستىرادى. سول ارقىلى اتالعان سوماعا قولجەتىمدى نەسيە بەرىپ, ورتالىقتىڭ بەس قىزمەتكەرىنىڭ باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە جاعداي جاسالادى. اتاپ ايتقاندا, «كورپوراتيۆتىك» جوباسى ارقىلى 3-5 پاتەردى ساتىپ الۋعا دا قول­داۋ كورسەتە الامىز. قازىر كومپانيا­لار جەكە قارجىسىن كوبىرەك سالۋعا بەيىل­دى ءۇردىس قالىپتاسىپ كەلەدى. بۇل, ارينە, قۋانتادى. قالاي بولعاندا دا, ءبىز بار­لىعىنا بىردەي اشىقپىز», دەيدى ن.اقشانوۆ.

قۇندىق قابىلدەنوۆا,

جۋرناليست