تۇركىستان وبلىسىنىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ترانسفەرتتەرىنە تاۋەلدىلىگى جوعارى. وسى ورايدا وزىندىك كىرىستەردى كوبەيتۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرنەشە ماڭىزدى ءىرى جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل باعىتتا اتقارىلاتىن جۇمىستار جانە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىنداعى بريفينگتە تارقاتىپ ايتىپ بەردى.
جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 5 جىلدا 2 ەسە ءوستى
بيىلعى 5 ايدا نەگىزىنەن وڭدەۋ, ەلەكتر جانە سۋمەن جابدىقتاۋ ونەركاسىپتەرى ونىمدەرىنىڭ ارتۋى ەسەبىنەن ونەركاسىپتە ءوسىم ساقتالدى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندە جالپى قۇنى 23 ملرد تەڭگە بولاتىن 19 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. ناتيجەسىندە, 500-گە جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى. «بيىل تۇركىستان وبلىسىنىڭ قۇرىلعانىنا 5 جىل تولدى. وبلىس ورتالىعى – تۇركىستان قالاسىن رۋحاني استانا رەتىندە دامىتۋ باعىتىندا قابىلدانعان شارالار ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەردى. ەكونوميكانىڭ باستى كورسەتكىشى جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 5 جىلدا 2 ەسە ءوسىپ, 3,5 ترلن تەڭگەگە جەتتى. ونەركاسىپ ءونىم كولەمى 2 ەسەگە ارتىپ, 867 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. 2018-2022 جىلدار ارالىعىندا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا وڭىردە جالپى قۇنى 56 ملرد تەڭگەگە 43 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 2834 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى», دەدى دارحان ساتىبالدى. وبلىس ونەركاسىبىنىڭ نەگىزگى ۇلەسىن تاۋ-كەن, ياعني ۋران ءوندىرىسى قۇرايدى. «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك» اق ۋران ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ سۇرانىسىنا سايكەس سوزاق اۋدانىندا كۇكىرت قىشقىلىن وندىرەتىن زاۋىت سالۋدى جوسپارلاۋدا. ينۆەستيتسيالىق قۇنى 100 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبا 250 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىندا ءونىم كولەمى 5 جىلدا 2 ەسە ارتىپ, العاش رەت 1 ترلن تەڭگەدەن استى. اگروونەركاسىپ كەشەنىنە جالپى 336 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. سالادا جاڭا تەحنولوگيا كەڭىنەن قولدانىلىپ, قارقىندى باۋ كولەمى بيىل 5 405 گەكتارعا جەتكىزىلمەك. ناتيجەسىندە, ونىمدىلىك 5 ەسەگە ارتىپ, ءار گەكتاردان 300-350 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم جينالادى. سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى 28 763 گەكتارعا, ء«بىر القاپتان جىلىنا 2-3 ءونىم الۋ» جوباسى 9 303 گەكتارعا ەندىرىلدى. اتالعان ءتاسىل, اعىن سۋدى 2 ەسە ۇنەمدەۋگە, ونىمدىلىكتى 3 ەسە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلىمىزدەگى جىلىجايلاردىڭ 71%-ى وبلىسقا تيەسىلى, جالپى كولەمى 1 511 گەكتارعا جەتتى. وتكەن جىلى 91 مىڭ توننا ءونىم جينالدى. 2027 جىلعا دەيىن 500 گەكتارعا جاڭا جىلىجاي سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەگىستىكتى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ناتيجەسىندە 3 ملن توننا كوكونىس, باقشا, كارتوپ ونىمدەرى جينالدى. نارىقتى وتاندىق ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بيىل 60 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانسا, بۇگىندە ونىڭ 16-سى ىسكە قوسىلىپ, 157 جۇمىس ورنى اشىلعان. دەگەنمەن بايدىبەك, ورداباسى, وتىرار, ساۋران اۋداندارى جانە ارىس, تۇركىستان قالالارى بويىنشا ورتا ەسەپپەن جىل سايىن 210 ملن تەكشە مەتر اعىن سۋ تاپشىلىعى بار. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن بىرنەشە سۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى باستالىپ, وتكەن جىلى 2 نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇدان بولەك, «بايدىبەك اتا» جانە «بورالداي» سۋ قويمالارى سالىنادى. اتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن اعىن سۋ تاپشىلىعى تولىق شەشىلەتىن بولادى.
ەت ەكسپورتى بويىنشا وبلىس كوش باسىندا
مال شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى بويىنشا وبلىس رەسپۋبليكادا الدىڭعى ورىندا. مال باسى جانە ونىمدىلىگى ورتاشا ەسەپپەن 4%-عا وسۋدە. وبلىس اكىمىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ەت ەكسپورتى بويىنشا دا وبلىس رەسپۋبليكادا كوش باسىندا. ەكسپورتتا ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ۇلەسى – 85%, ۇساق مال 60%-دى قۇرايدى. جىل باسىنان بەرگى 5 ايدا 5 مىڭ توننا ءىرى قارا مال ەتى, 3 مىڭ تونناعا جۋىق قوي ەتى ەكسپورتقا جونەلتىلدى. سونداي-اق وبلىس اكىمى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «اۋىل اماناتى» جوباسى شەڭبەرىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 20 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى بولىنگەنىن ايتتى. جوبانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 3 400-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. «وبلىستا قولايلى بيزنەس كليمات قالىپتاسقان. كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى جىل سايىن ءوسىپ كەلەدى. بەس جىلدا ولاردىڭ سانى 184 مىڭعا جەتتى. كاسىپكەرلەردىڭ باسىم بولىگى اۋىل شارۋاشىلىعى (48,3%), ساۋدا (23,3%), تۋريزم جانە قىزمەت كورسەتۋ (20,3%) جانە ونەركاسىپ (6%) سالاسىندا. بەس جىلدا شىعارىلعان ءونىم 1,4 ترلن تەڭگەگە جەتتى. «كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە وتكەن جىلى بيزنەس سۋبەكتىلەرى 46 ملرد تەڭگەگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيەمەن قامتاماسىز ەتىلدى», دەدى وبلىس اكىمى. تۇركىستان قالاسىن رۋحاني استانا رەتىندە دامىتۋ ءوز كەزەگىندە نەگىزگى كاپيتالعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ وسىمىنە ىقپال ەتتى. 5 جىلدا كولەمى 3 ەسەگە ارتىپ, جالپى 3 ترلن تەڭگەدەي ينۆەستيتسيا وبلىس ەكونوميكاسىنا تارتىلدى. نەگىزگى كاپيتالعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيانىڭ باسىم بولىگى, ياعني 64 پايىزى 1,8 ترلن تەڭگەسى جەكە ينۆەستيتسياعا تيەسىلى. وبلىسقا سالىنعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كولەمى 5 جىلدا 2 ملرد دوللارىن قۇرادى. جالپى سوماسى 422 ملرد تەڭگەگە 133 ينۆەستجوبا ىسكە اسىرىلىپ, 9 347 جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
«جايلى مەكتەپ» جوباسىمەن 63 مەكتەپ سالىنادى
قۇرىلىس سالاسىنىڭ كولەمى 5 جىلدا 2,5 ەسە ءوسىپ, 351 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. پايدالانۋعا تاپسىرىلعان تۇرعىن ءۇي الاڭى 2 ەسە كوبەيىپ, 864 مىڭ شارشى مەترگە جەتتى. كوممۋنالدىق باسپانامەن 5 جىلدا 4 420 وتباسى قامتىلعان. سونداي-اق وبلىس اكىمى تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە 56 مىڭ ازامات تۇرعانىن, «7-20-25» باعدارلاماسى جانە «وتباسى بانك» ارقىلى 5 مىڭنان استام وتباسى الەۋمەتتىك كرەديتتىك ءۇي ساتىپ العانىن, جالعا العان باسپانا اقىسىن سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسىمەن 2 مىڭنان اسا وتباسى قامتىلعانىن اتاپ ءوتتى. قوسىمشا جىل سوڭىنا دەيىن جالپى الاڭى 211 مىڭ شارشى مەتر 65 كوپقاباتتى ءۇيدى تاپسىرۋ جوسپارلانۋدا. ناتيجەسىندە, 3 557 وتباسى ءوز باسپاناسىنا قول جەتكىزەدى. دەموگرافيالىق ءوسىمى جوعارى وڭىردە جاڭا 86 مەكتەپ سالىندى. جالپى, مەملەكەتتىك – 907, جەكە – 93 مەكتەپتە 515 مىڭ وقۋشى ءبىلىم الادى. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدا 155 مىڭ بالا تاربيەلەنۋدە, 2-6 جاستاعى بالالاردى بالاباقشامەن قامتۋ 98%-دى قۇرايدى. دەگەنمەن وڭىردە 35 مىڭ وقۋشى ورنىنا تاپشىلىق بار. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا 33 مەكتەپ سالىنۋدا. ونىڭ ىشىندە, ء«بىلىم ينفراقۇرىلىمىن قولداۋ قورى» ارقىلى بيىل 9 مەكتەپ سالىنادى. بيىل 20 مەكتەپتى پايدالانۋعا تاپسىرۋ جوسپارلانعان. بۇدان بولەك, «جايلى مەكتەپ» قاناتقاقتى جوباسىمەن 3 جىلدا 63 مەكتەپ سالىنادى. سونداي-اق وبلىستا وتكەن جىلى 31 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ, ونىڭ 17-ءسى پايدالانۋعا بەرىلدى. تۇركىستان قالاسىندا 570 ورىندىق كوپبەيىندى اۋرۋحانا, وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى, «انا مەن بالا» ورتالىعىن سالۋ جوسپارلانۋدا. «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا اۋىلداردا 20 – دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, 23 – فاپ, 6 مەدپۋنكت سالىنادى.
بيىل 109 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلماق
وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتىلعان ەلدى مەكەندەردىڭ جالپى سانى 720-عا جەتىپ, قامتۋ دەڭگەيى 86,4% بولعان. بيىل 18 ەلدى مەكەنگە جاڭادان اۋىز سۋ قۇبىرى سالىنادى, 12 ەلدى مەكەننىڭ توزىعى جەتكەن سۋ جۇيەلەرى جاڭارتىلادى. ناتيجەسىندە, قامتۋ دەڭگەيى 88,6%-عا جەتەتىن بولادى. قالعان ەلدى مەكەندەردى الداعى 3 جىلدا تولىق قامتۋ جوسپارلانۋدا. تابيعي گاز 465 ەلدى مەكەنگە جۇرگىزىلىپ, قامتۋ دەڭگەيى 56%-دى قۇرادى. بيىل 68 نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, قوسىمشا 57 ەلدى مەكەن تابيعي گازعا قوسىلۋعا مۇمكىندىك الادى. ناتيجەسىندە, جالپى گازبەن قامتىلعان ەلدى مەكەندەر سانى 522-گە جەتىپ, قامتۋ دەڭگەيى 63% بولماق. «وبلىستا ەلەكتر قۋاتى تاپشى. جالپى قاجەتتىلىك 320 مۆت, ونىڭ ىشىندە 80% سىرتقى كوزدەردەن تاسىمالدانادى. ەلدى مەكەندەردىڭ 98%-ى ورتالىقتاندىرىلعان ەلەكتر جەلىسىمەن قامتىلعان. شالعايدا ورنالاسۋىنا بايلانىستى 16 اۋىل كۇن ساۋلەسى پانەلى, ديزەلدى گەنەراتور سىندى قۋات كوزدەرىن پايدالانۋدا. ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشىلىعىن «سامۇرىق-قازىنا» قورىمەن بىرلەسىپ, 1 000 مۆت بۋ-گاز قوندىرعى ستانساسىن سالۋ ارقىلى شەشۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى دارحان ساتىبالدى. بيىل 109 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلماق. بەس ايدا 55 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «10 مىڭ ادامعا 100 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ» باستاماسى اياسىندا 12 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلعان, ال جىلدىق جوسپار – 22 مىڭ.
ءباسپاسوز جيىنى بارىسىندا دارحان ساتىبالدى وڭىردەگى بىرقاتار وزەكتى مəسەلەگە قاتىستى باق وكىلدەرىنىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.
تۇركىستان وبلىسى