تۇركىستان وبلىسىندا نارىقتىڭ بۇگىنگى تالاپتارىنا سايكەستەندىرە كاسىپ اشىپ, ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن ازاماتتار از ەمەس. بۇل ورايدا كاسىپكەرلەر ەكولوگيالىق ءتۋريزمنىڭ, ياعني تازا اۋادا تىنىستاپ, اتقا ءمىنىپ, تابيعي ونىمدەردى تۇتىنىپ, كوڭىلىنە قونىمدى ىسپەن اينالىسۋعا جاعداي جاسايتىن گلەمپينگ جەلىسىنە دەن قويىپ جاتىر. اعىلشىندار وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن گلەمپينگ دەپ اتاپ قولدانىسقا ەنگىزگەن, جابايى تابيعاتتىڭ تىنىشتىعى مەن اسەمدىگىنەن ءلاززات العىسى كەلەتىندەرگە مۇمكىندىك جاسالاتىن ءتۋريزمنىڭ بۇل ءتۇرى تاۋلى اۋداندا بۇرىننان بار.
ەلدى مەكەندەرىنىڭ باسىم بولىگى تاۋ بوكتەرىندە ورنالاسقان تولەبي اۋدانىندا تازا اۋادا ساۋمالمەن سۋسىنداپ, تاماشا تابيعات اياسىندا سەرۋەندەپ, جايلى دا الاڭسىز دەمالۋعا مۇمكىندىك جاسالعان ورىندار كوپ. تاۋلى اۋداننىڭ الەۋەتى نەگىزىنەن تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا قولايلى بولعاندىقتان دا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. اۋدان اكىمدىگىنىڭ دەرەگىنشە, بۇگىندە بۇل باعىتتا 76 نىسان جۇمىس ىستەپ جاتىر. اتاپ ايتساق, شاڭعى بازاسى, 4 ەمدىك-ساۋىقتىرۋ ورنى, 71 دەمالىس ايماعى, 64 ساياجاي بار.
ء«تۋريزمدى نەگىزگى تابىس كوزدەرىنىڭ بىرىنە اينالدىرۋعا مۇمكىندىك كوپ. بۇل سالادا ناقتى كورسەتكىشتەرىمىز دە بار. تابيعاتىمىز, اۋداننىڭ ورنالاسقان جەرى ەسكەرىلىپ, بىركولىك شاتقالىندا, قاسقاسۋ باعىتىندا, قوعالى اۋىلدىق وكرۋگىندە زاماناۋي تۋريستىك نىساندار پايدالانۋعا بەرىلىپ جاتىر. ەندىگى ماقسات – سولاردى حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەستەندىرۋ. دەگەنمەن اۋدان بيۋدجەتىندە قازىر ءتۋريزمنىڭ ۇلەسى كوپ دەپ ماقتانا المايمىز. ونىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. ماسەلەن, اۋداندا تۋريستىك نىسان سالعان كاسىپكەرلەردىڭ ءبىرازى شىمكەنتكە نەمەسە باسقا اۋدانداردىڭ سالىق ورگاندارىنا تىركەلگەن. سالىقتى سوندا تولەيدى. قازىر ءبىز وسىعان بايلانىستى مەملەكەتتىك كىرىستەر باسقارماسىمەن بىرلەسە جۇمىس اتقارىپ جاتىرمىز. بيزنەسمەن نەمەسە ينۆەستور تۋريستىك نىساندى تولەبيدە سالسا, وسى جەردەن تابىس تاپسا, وندا نەگە وسى جەرگە تىركەلىپ, سالىقتى وسىندا تولەمەسكە؟ اۋداندا جىل ون ەكى اي تۋريستەردىڭ قاراسى ۇزىلمەيدى. سىرتتان كەلەتىنى, باسقا وڭىرلەردەن كيەلى جەرلەرگە زيارات ەتۋشىلەر, دەمالۋشىلار بار. سوعان بايلانىستى سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ – باستى نازارىمىزدا. جول بويىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار تۋريستەرگە كىشىگىرىم شايحانا, ءدامحانانى جەڭىل كونسترۋكتسيامەن سالىپ, قىمىز-كوجەسىن, قۇرت-مايىن ساتىپ, ءوز ناپاقالارىن تاۋىپ وتىرۋعا مۇمكىندىك جاسالىپ جاتىر», دەيدى تولەبي اۋدانىنىڭ اكىمى تولەگەن تەلعاراەۆ.
وتكەن جىلدىڭ رەسمي ستاتيستيكالىق مالىمەتى بويىنشا, تولەبي اۋدانىنا 47 مىڭ تۋريست كەلىپ كەتكەن. بەيرەسمي دەرەك بويىنشا كەلۋشىلەر بۇدان دا كوپ. تابيعات اياسىندا ءبىر-ەكى كۇن دەمالىپ كەتەمىن دەيتىندەر بىركولىكتەگى دەمالىس ورىندارىنا, ال ەندى تاۋعا شىعامىز دەيتىندەر قاسقاسۋ باعىتىنا كوپ بارادى. ەل نازارىنداعى اۋقىمدى جوبا – قاسقاسۋ شاڭعى بازاسىنا قاتىستى جۇمىستاردىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ءجۇرىپ جاتىر. اۋقىمدى جوباعا 3,5 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى جۇمسالعان.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتاندىق ءتۋريزمنىڭ الەۋەتى زور ءارى كورىكتى جەرلەردىڭ كوپتىگىن, جۇرتتىڭ ءالى دە ول جەرلەرگە بارىپ دەمالۋىنا قولى جەتە بەرمەيتىنىن ايتقان بولاتىن. «سوندىقتان تۋريزم سالاسىنا تىڭ سەرپىن بەرۋ ءۇشىن الدىمەن ينفراقۇرىلىم ماسەلەسىن كەشەندى تۇردە شەشىپ, قىزمەت ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ قاجەت. جالپى, ءتۋريزمنىڭ بولاشاعى زور ەكەنىنە كاسىپكەرلەردىڭ كوزى جەتۋگە ءتيىس», دەدى پرەزيدەنت.
وسى ورايدا تۇمسا تابيعاتىمەن قانشاما اقىننىڭ, قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ قالامىنا ارقاۋ بولعان تولەبي اۋدانىندا ينفراقۇرىلىم جۇيەلەرىن جاڭارتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. اۋدان كولەمىندەگى دەمالىس ايماقتارىنا باراتىن جولدارعا اسفالت توسەلىپ, اياق جول سالىنىپ, تۇنگى جارىق ورناتىلۋدا. ماسەلەن, الىس-جاقىن شەتەلگە تانىمال «بىركولىك» دەمالىس ايماعىنا باراتىن جولدار جوندەلىپ, 8,6 شاقىرىم «شاراپحانا – جاڭابازار – ءبىرىنشى مامىر» اۆتوموبيل جولىندا ورتا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىل «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا 14,7 شاقىرىم بولاتىن 18 كوشە جوندەۋدەن وتەدى. سونداي-اق «شىمكەنت – قاسقاسۋ – كوكسايەك – شىمكەنت» اۆتوموبيل جولىنىڭ 36 شاقىرىمىنا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. اۋدانداعى كيەلى ورىنداردىڭ, پايدا بولۋ تاريحىن شەتەلدىك تۋريستەرگە, جاستارعا دارىپتەۋدىڭ دە بەرەرى مول. ياعني زيارات ەتۋ ورىندارى دا ءتۋريزمدى دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. مىسالى, تولەبي اۋدانى, قازىعۇرت تاۋى باۋرايىندا ورنالاسقان عايىپ ەرەن قىرىق شىلتەن اۋليەلى مەكەنگە ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن, الىس-جاقىن شەتەلدەن كەلۋشىلەر وتە كوپ.
«بۇل جەردە اللانىڭ قۇدىرەتىمەن جاراتىلعان ادام اتا مەن حاۋا انادان باستاپ, ون سەگىز مىڭ عالامنىڭ بەلگىسى بار. عايىپ ەرەن قىرىق شىلتەن دەگەنىمىز – كوزگە كورىنبەيتىن تىلسىم دۇنيە. قازاقتىڭ باتىرلار جىرىندا, داستاندارىندا ايتىلادى. قايبىر زاماندا كۇتىمسىز قالعان كيەلى اۋماق 1993 جىلدان بەرى قولعا الىنىپ, كوپ جۇمىس اتقارىلدى. كورشى رەسەيدەن, وزبەكستاننان, قىرعىز ەلىنەن كوپ كەلەدى. كەشەگى پاندەميادان بۇرىن الىس شەتەلدەردەن قىتاي, فرانتسيا, اۋستراليادان دا كەلۋشىلەر كوپ بولدى. تۋريست رەتىندە كەلۋشىلەرگە ايتىپ تۇسىندىرەمىز, بۇل تۋريستىك ورىن ەمەس, زيارات ورنى دەپ. كوبىنەسە زيارات پەن ساياحاتتى شاتاستىرادى. ونىسى دۇرىس ەمەس. ودان كەيىن اتا مەن انا بەلگىسىنىڭ اراسىنان ءوتىپ جاتقان كەزدە كۇنانىڭ قاتىسى جايىندا كوپ ايتادى. ءوزىن سىناۋ ءۇشىن كەلەتىندەر كوپ. كۇنام بار ما, جوق پا دەپ. بۇل جەردە كۇنانىڭ قاتىسى جوق. ءيا, دەنەسى ءىرى كىسىلەر سىيماي جاتادى, ويتكەنى اراسى تار, جىڭىشكە كىسىلەر دە سىيماي جاتادى, ويتكەنى ولار قورقادى. وكپە سىعىلادى, جۇرەگى قىسىلادى ايتەۋىر وتە الماي قالىپ جاتقانى بولادى. ايتپەسە, ول تۇرعان دۇنيە قيمىلدامايدى, ءسىزدى قىسپايدى. شىن نيەت ەتسەڭىز, ەمىن-ەركىن وتۋگە بولادى», دەيدى شىراقشى ساكەن بودەنەەۆ.
عايىپ ەرەن قىرىق شىلتەننىڭ كىرەبەرىسىندەگى قاسيەتتى تۇت اعاشى جەمىس-جيدەك, ءدان-داقىلسىز ادامزاتتىڭ كۇن كورۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن بىلدىرەدى ەكەن. سودان كەيىن جوعارى ورلەسەڭىز, بيىكتىگى ون مەترگە جۋىق, ۇزىندىعى جيىرما مەتردەي, باستارى شىعىسقا قاراي ۇيىسىپ جاتقان اتا مەن انا دەگەن ەكى الىپ تاسقا كەلەسىز. انانىڭ باۋىر جاعىندا ءتورت بولىككە بولىنگەن قازاننان اۋمايتىن بەلگى بار. بۇل – ء«تورت قۇبىلا تۇگەل, ءتورت ت ۇلىگىمىز ساي بولسىن, قورا مالدى بولسىن!» دەپ تىلەك تىلەيتىن جەر. انانىڭ شاراسى, نارەستەسى, ءسۇتى, قامىرى بەلگىلەرى – ءبارى دە كيەلى ورىننىڭ قاسيەتىن ارتتىرىپ تۇر. بۇل كيەلى جەردەگى ەڭ نەگىزگى زيارات ءراسىمىنىڭ ءبىرى اتا جانە انا اتالاتىن ءبىر-بىرىنە سۇيەنىپ تۇرعان ەكى الىپ جارتاستىڭ اراسىنان ءتىلدى كاليماعا كەلتىرىپ, وڭ جاق يىقتى العا سالىپ ءبىر قىرىمەن ءوتۋ بولىپ سانالماق. شىراقشى العاش كەلگەن كىسى اتانىڭ قولتىعىنان وتكەنى دۇرىس ەكەنىن ايتادى. سەبەبى اتا جولى ۇلكەن. كوپشىلىك نەگىزىنەن وسى تاستىڭ الدىنا زيارات جاساپ تۇنەيدى. كەلۋشىلەردىڭ ءبارى دە «اتا مەن انا تاسى اراسىنان وتەيىن, بويىمداعى اۋىرتپالىعىمنان سەيىلەيىن» دەپ, نيەت ەتەتىنى انىق. ياعني ەڭ باستىسى اللاعا سەنۋ, يمان كەلتىرۋ, نيەت ەتۋ, تازالىق پەن ادالدىقتى, يماندىلىقتى ساناعا ءسىڭىرۋ.
«عايىپ ەرەن قىرىق شىلتەن» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ توراعاسى ماحمۋد ناقىپباەۆتىڭ بۇل ماسەلەدە وزىندىك كوزقاراسى بار. ول – زيارات پەن ساياحاتتى شاتاستىرماۋ, بۇل اراعا تازالانىپ شىن نيەت ەتىپ كەلۋ قاجەتتىگىن ايتادى. شىراقشىنىڭ اڭگىمەسىنە قۇلاق تۇرسەك, اۋليەنىڭ تومەنگى جاعىنداعى قاسيەتتى بۇلاق سۋىنىڭ ءبىرى – كوز, ەكىنشى كوزى – ەنتىكپە, وڭەش, جۇتقىنشاق, اسقازان, ءۇشىنشىسى جۇيكە اۋرۋلارىنا ەمدىك قاسيەتى بار ەكەن. ءۇش بۇلاق سۋىنىڭ ءدامى ءبىر-بىرىنە ۇقسامايدى. عايىپ ەرەن قىرىق شىلتەن اۋليە جاتقان جەردىڭ الدى قازىر اباتتانىپ, كورىكتەنىپ, ينفراقۇرىلىمدىق كەشەن رەتىندە دامىپ كەلەدى. 100 ادامعا ارنالعان زاماناۋي قوناقۇي بوي كوتەرگەن. قىمىز, شۇبات ءىشىپ, تىنىعىپ وتىراتىن جازدىق اسحانا بار. قوعامدىق قور توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا ناماز وقيتىن ارنايى ورىن, كىتاپحانا اشىلماق. شاعىن مەدرەسە اشۋ دا – ەرتەڭگى كۇنگە جوسپارلانعان كوپ ءىستىڭ ءبىرى. كيەلى مەكەندە وتكىزگەن ءبىر ساعاتقا جۋىق ۋاقىتتا مۇندا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن زيارات ەتۋشىلەر مەن تۋريستەردىڭ اعىلىپ كەلىپ جاتقانىنا كۋا بولدىق. جولاۋشى تاسىمالدايتىن ۇلكەن اۆتوبۋستاردىڭ بىرىندە باتىس قازاقستاننان كەلگەن زياراتشىلار, ەندى بىرىندە كورشى وزبەكستان ەلىنەن كەلگەن زياراتشىلار بولدى.
اۋدان اۋماعىندا كوپشىلىك ارنايى بارىپ, ءمولدىر سۋىن ءىشىپ ءارى وزىمەن بىرگە الا كەتەتىن اۋليەلى بۇلاقتار كوپ. سونىڭ ءبىرى – كەمەقالعان اۋىلدىق وكرۋگى ۇيىمشىل اۋىلىنداعى مەيرام انا اۋليەلى ورنى. اۋىل تۇرعىندارى جەر استىنان قىز-قىز قايناپ شىعىپ جاتقان بۇلاق اۋماعىن تاستارمەن قالاپ, شاعىن توعان جاساپ, بۇلاق باسىن لاستاماۋعا شاقىراتىن سوزدەر جازىپ ءىلىپتى. انا كەسەنەسىنە كوبىنەسە پەرزەنت سۇيمەگەن كەلىنشەكتەر ءتاۋ ەتىپ كەلەدى ەكەن. ال اقباستاۋ اۋىلىندا ورنالاسقان كوزدى اتا كيەلى ورنى جايىندا اڭىزداردا باعزى زامانداردا قازىعۇرت تاۋىن ءارى اۋليە, ءارى ەمشى ادام مەكەندەگەنى ايتىلادى. ول ەمشى كوز اۋرۋىن عانا جازادى ەكەن. سوندىقتان زاعيپ بولعانداردىڭ بارلىعى وسى ەمشىنىڭ داقپىرتىن ەستىپ, دەرتىنەن ايىعۋ ءۇشىن ارنايى ىزدەپ كەلىپ, ەمدەلىپ ءجۇرىپتى. ءبىر عاجابى بۇلاق سۋىنان ءىشىپ, بەتى-قولىن جۋعان, شىن نيەتىمەن ەمدەلۋگە كەلگەن سىرقاتتاردىڭ بارلىعى كوز اۋرۋىنان قۇلانتازا ايىعاتىن بولىپتى. ءسويتىپ, حالىق بۇل باستاۋدى «كوز اتا بۇلاعى» دەپ اتاپ كەتكەن ەكەن.
سۋى شيپالى اۋليەلى ورىننىڭ تاعى ءبىرى – جىلاق اتا جارتاسىنان اعاتىن تامشىلار كوز اۋرۋى, بۇيرەك جانە باۋىر, اسقازان, جۇرەك دەرتتەرىنەن ساۋىقتىرار شيپالى بۇلاق كوزى بولىپ سانالادى. «كۇندەردىڭ كۇنىندە شاپقىنشىلىق بولىپ, ەر-ازاماتتار سوعىسقا كەتەدى. جاس بالالار, ايەلدەر قالعان. بىردە ۇل-قىزدار وسىندا ويناۋعا كەلگەندە جاۋدىڭ جاندايشاپتارى قۋالاپ ءتۇسىپ, ءبارىن ولتىرگەن. سول سەبەپتى دە حالىق اراسىندا بۇل جەر جىلاق اتا اۋليەسى اتانىپ كەتكەن. سۋىنىڭ ەمدىك قاسيەتى بار, نيەت ەتىپ كەلگەندەرگە شيپاسى ءتيىپ جاتادى. جىلاق اتا سۋىنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – كۇندىز دە, تۇندە دە كەمپىرقوساق سەكىلدى تۇستەرمەن ساۋلەسىن شاشىپ تۇرادى. الداعى ۋاقىتتا وسى اراعا ءتۇسۋدى جەڭىلدەتەتىن تەكپىشەك سالىپ, تاسجول توسەسەك دەگەن جوسپارىمىز بار», دەيدى ون جىلدان اسا ۋاقىت بويى وسىندا شىراقشى بولىپ جۇرگەن جانبولات تالىپباەۆ.
ال قاراتوبە اۋىل اكىمشىلىگىنە قاراستى مايبۇلاق اۋىلىندا ورنالاسقان «نۇر اتا قورىمى» ساعاناسى تۇبىنەن ەمدىك قاسيەتى بار 12 بۇلاق كوزى اعىپ جاتىر. ياعني بۇلاق كوزدەرى – ادامنىڭ 12 مۇشەسىنە ەم. وسىنداي ەمدىك قاسيەتتەرىمەن تانىمال بولعان بۇلاق كوزدەرى كوپ جانە ارنايى ىزدەپ كەلەتىندەر دە از ەمەس.
كيەلى ورىندارعا زيارات ەتۋشىلەر ساپارىن تاۋلى ايماقتىڭ تاماشا تابيعاتىندا سەرۋەندەپ, دەمالۋمەن جالعاستىرادى. بۇل ورايدا قاسقاسۋ اۋىلدىق وكرۋگىندە 17 دەمالىس ورنى كەلۋشىلەرگە قىزمەت كورسەتۋدە. «اۋىل وكرۋگ اۋماعىنداعى دەمالىس ورىندارى دا جىلدان-جىلعا كوبەيىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ قىزمەتتەرىمىزدىڭ ءبىرى – قورشاعان ورتانى قورعاۋ, تازالىقتىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋ جانە قامتاماسىز ەتۋ. دەمالۋشىلار اراسىندا وزدەرىنەن كەيىن قوقىس قالدىرىپ كەتەتىندەر, وكىنىشكە قاراي, بار. مىنە, سول قوقىستاردى جيناپ, ونى شىعارۋ ءۇشىن كولىك ۇيىمداستىرامىز. دەمالىس ورىندارىنان اكىمدىككە كەلەر پايدا دا كوپ بولسا ەكەن دەيمىز. ازىرگە ولاي بولماي تۇر. ويتكەنى دەمالىس ورىنداردىڭ اراسىندا ءبىزدىڭ اۋدانعا تىركەلمەگەندەرى دە جەتەرلىك. ولار تەك جەر سالىعىن تولەيدى, باسقالاي ءتۇسىم جوق. وسى ورايدا اۋىل اقساقالدارىمەن كەڭەسىپ, دەمالىس ورىندارىنىڭ يەلەرىمەن كەزدەسىپ, اشىق اڭگىمە وتكىزۋ جوسپارىمىزدا بار. اۋدان جەرىن, تابيعاتىن, سۋىن جانە باسقا دا مۇمكىندىكتەرىن پايدالانىپ وتىرعان سوڭ ءتيىستى سالىقتاردىڭ وسىندا ءتۇسىپ, ول اۋىلداردى اباتتاندىرۋعا, كورىكتەندىرۋگە جۇمسالعانىن قالايمىز. سالىق ءتۇسىمى ۇلعايسا, اۋىل بيۋدجەتى دە كوبەيەدى. سونداي-اق ءتۋريزمدى دامىتۋدا قۇرىلىسى قولعا الىنا باستاعان «قاسقاسۋ» تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق كەشەنى جوباسىنىڭ دا الار ورنى ەرەكشە. جوبا تۋريستىك سالانى دامىتۋدىڭ 2019-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ وڭىرلىك ماڭىزى بار تۋريستيفيكاتسيالاۋ كارتاسىنىڭ توپ-50 نىساننىڭ تىزىمىنە, سونداي-اق تۇركىستان وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ كەشەندى جوسپارىنا ەنگىزىلگەن. قازىرگى ۋاقىتتا «قاسقاسۋ تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق ورتالىعىن» سالۋ جوباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. جوبا جۇزەگە اسىرىلعان جاعدايدا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى دا جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك تۋادى», دەيدى قاسقاسۋ اۋىلدىق وكرۋگى اكىمى مەيىرجان ەرماحانبەتوۆ. ايتا كەتەلىك, جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى ينفراقۇرىلىم جۇرگىزۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 1 ملرد 50 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان ەدى.
اۋدان شيپالى سۋىمەن عانا ەمەس, بال تاتىعان قىمىزىمەن دە ەلگە تانىمال. مىسالى, تۇرعىنداردىڭ 80 پايىزدان استامى قىمىز وندىرىسىمەن اينالىساتىن ديقانكول اۋىلىنىڭ ازاماتتارى ءۇي ىرگەسىنەن ساۋمالمەن ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىن اشىپ جاتىر. بۇگىندە حالىق تابيعي ونىمدەرمەن ەمدەلۋگە دەن قويعان. ياعني بابالاردان قالعان «اۋرۋ استان» دەگەن ماعىناسى تەرەڭ سوزگە ءمان بەرىلىپ, تابيعي ونىمدەردى تاڭداۋشىلار قاتارى كوبەيدى. وسى ورايدا ساۋىقتىرۋ تۋريزمىنە دەن قويىلدى. قىمىزبەن ەمدەۋ ورتالىقتارى – يممۋنيتەتىن نىعايتقىسى كەلەتىندەر ءۇشىن تاپتىرمايتىن دۇنيە. اۋىل حالقى قىمىزدى تەك پايدالانۋشىلارعا جەتكىزىپ قانا قويماي, بۇگىندە پايداسى مول سۋسىندى نەگىزگى راتسيونعا الا وتىرىپ, ەمدەۋ ماقساتىندا ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن ىسكە قوسۋدا. مىسالى, جەكە كاسىپكەر ەلميرا ەسپەنبەتوۆا اشقان ساۋىقتىرۋ ورتالىعىندا ەم قابىلداۋشىلار ءۇشىن ءۇش مەزگىل تاماق پەن ءتورت مەزگىل ساۋمال جانە جاتىن ورىن ۇسىنىلادى. ەلىمىزدە ساۋمال تەراپياسىن قارقىندى دامىتۋعا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان كاسىپكەردىڭ تاعى ءبىرى نۇربولات ابيلداەۆ 23 ادامعا ارنالعان ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن ىسكە قوسقان. قىمىزبەن ەمدەۋدىڭ ءبىر كۋرسى ون كۇندى قۇراسا, ءاربىر ادام كۇنىنە ءبىر ليتر ساۋمال ىشۋگە ءتيىس ەكەن.
ەكوتۋريزمنىڭ گلەمپينگ جەلىسى بويىنشا كەلتىرەرلىك مىسال كوپ. ال ەكوتۋريزم ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – كيەلى جانە مادەني وشاقتارمەن, تاماشا تابيعاتپەن, جەرگىلىكتى ەلدى مەكەننىڭ ءداستۇرلى ومىرىمەن تانىسۋ. وسى ورايدا اۋىلدارداعى ينفراقۇرىلىمنىڭ جاقسارۋى, تۇرعىنداردىڭ قولايلى ورتادا ءومىر ءسۇرۋى دە ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا وڭ ىقپال ەتەرى انىق. ونىمەن تۇرماي الىس-جاقىن شەتەلدەن كەلگەن تۋريستەر اۋىلىنا قاراپ, مەملەكەتىنىڭ ەكونوميكالىق احۋالىن باعالايتىنى زاڭدىلىق.
تۇركىستان وبلىسى