تاريح جانە تاريحي تۇلعا

ءار حالىق ءوزىنىڭ ۇلتتىق ءرامىزى ەتىپ ارىستان, سامۇرىق قۇس, قاسقىر تاعى باسقا مەيلىنشە قاھارلى جىرت­قىش­تار­دىڭ بەينەسىن الدى. ارينە, ادام ادامعا قاسقىر دەگەن تۇسىنىكپەن ءومىر كەشكەن زاماندا ونى تۇسىنۋگە دە بولادى.

ءبىزدىڭ تۇسىنبەيتىنىمىز – ءححى عاسىرداعى كوزقاراس.

ادامزاتتىڭ اقىل-ويى اسا ۇلكەن قاسىرەت­تى وقيعالار تۇسىندا سىلكىنىسكە, وزگەرىس­كە ۇشىرايدى. سونداي وقيعا ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس بولدى. الەم بو­يىنشا 70 ميلليوننان استام ادام قازا بولعاننان كەيىن, جەر بەتىن­دەگى پروبلەمالاردى سوعىسپەن شەشۋ دەگەن تۇسىنىك ماعىناسىن جوعالتا باستادى.

بۇكىل دۇنيەجۇزىنىڭ ىرگەلى مەملە­كەت­تەرى جابىلىپ ارەڭ جەڭگەن, وتكەن تاريحتاعى ماقتاۋلى باسقىن­شىلار سەكىلدى الەمدى قالتىراتقان گيتلەردى ەشكىم جاقسى كورە المادى. باسقىنشىنىڭ, شىن مانىندە, كىم ەكەنىن ەندى تانىدىق. ويتكەنى ونىڭ شاپقىنشىلىعىنان زارداپ كورمەگەن ادام جوقتىڭ قاسى ەدى. «ە, سەن وسىنداي ەكەنسىڭ عوي» دەگەن وي جۇرتتىڭ كوكىرەگىنە ۇيالاعانداي بولدى.

مەملەكەتتەر اۋماعىنىڭ تۇتاستى­عىن, شەكارالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قام­تاما­سىز ەتەتىن قۇجاتتار قابىل­دانىپ, حالىقارالىق نورمالاردىڭ بۇزىلماۋىن قاداعالايتىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قۇرىلدى.

وسىنىڭ ءبارى تاريحقا, تاريحي تۇل­عا­لارعا, بۇگىنگى ومىرگە – ادام حاقى, ادامنىڭ بوستاندىعى مەن ءومىرى دەگەن تۇسىنىك تۇرعىسىنان قاراۋعا مۇمكىندىك بەردى. حح عاسىردىڭ سوڭىن الا كەڭەس وداعى تارادى. الەمدىك دەموكراتيانىڭ سالتاناتى بارىمىزگە جاقىنداعانداي بولدى. لەنيننىڭ, ءستاليننىڭ كۋلتى دالادا قالدى دەپ ويلادىق. الايدا كوپ نارسە ءبىز ويلاعانداي بولمادى. ورتا عاسىر ەشقايدا كەتپەپتى. يمپەريا, فاشيزم, ۇلتشىلدىق, وزگەلەردى جەك كورۋ, باسقىنشىلاردى كوككە كوتەرۋ يدەيالارى الەمدى ءالى كەزىپ جۇرگەنىنە كوز جەتكىزدىك.

رەسەيدە, اشتىقپەن, قۋعىن سۇرگىنمەن ءوز حالقىن قىرعىنعا ۇشىراتقان ستالين, يۆان گروزنىيلارعا ەسكەرتكىش ورناتىلدى. جاقىندا عانا كانە ۋەست دەگەن ميللياردەر, ءانشى, كومپوزيتور گيتلەردى جاقسى كورەتىنىن ايتىپ, بۇكىل اقش-تى دۇرلىكتىردى. ەلىمىزدىڭ ءبىر دەپۋتاتى ۋكراينا حالقىن قىرىپ, قالالارىن قيراتىپ جاتقان رەسەيدىڭ باسقىنشىلىق سوعىسىن قولدايمىن دەپ جار سالدى. وسىندايلاردى كور­گەندە, ءوزىڭدى ناقۇرىستار ەلىندە ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەندەي سەزىنەسىڭ.

شىڭعىسحاندى قازاق قىلىپ, بابام دەپ كوككە كوتەرىپ شۋلاعانىمىزعا بىرنەشە جىل بولدى. ەشقاشاندا دالەلدەنبەيتىن, مامان تاريحشىلار عىلىمي نەگىزى جوق ەكەنىن قانشا ايتسا دا, ءبىر تولاستامايتىن اۋەسقوي­لار داۋى­نا ارالاسقىم كەلمەيدى. مەنى تول­عان­دىراتىن باسقا ماسەلە – شىڭعىسحاننىڭ تاريحي بەينەسىن قولدان بۇرمالاپ, ونى ءادىل دە جاناشىر حان ەتۋگە تىرىسىپ, ءپىر تۇتقان جالعان دا قاتەرلى كوزقاراس.

بىرىنشىدەن, دۇنيە ءجۇزىن جاۋلاپ الۋ  – ادىلدىك ەمەس. «ادىلدىك جوعالعان جەردە ادام بالاسىنىڭ ومىرىنە قادىر-قاسيەت بەرەتىن ەشتەڭە دە قالمايدى» (يممانۋيل كانت). شىڭعىسحان – اگرەسسيانىڭ, يمپەريانىڭ سيمۆولى. جارتى الەمدى قانعا بوكتىرگەن, ميلليونداعان ادامدى اياۋسىز قىرعان, مادەنيەت وشاعى بولعان قالالاردى جەرمەن-جەكسەن ەتكەن, وركەنيەتتى جويعان قاتىگەز تيران – بۇگىنگى ءححى عاسىردىڭ ادامىنا كۋمير بولا الا ما؟ ەگەر بولا السا, شىڭعىسحان سەكىلدى كوپتەگەن مەملەكەتتى باسىپ الىپ, ولشەۋسىز قاتىگەزدىك كورسەتكەن گيتلەردى نەگە ايىپتايمىز؟ ءحىح عاسىردا زەڭبىرەكپەن حالقىمىزدى قىرىپ, قالالارىمىزدى قيراتىپ, جەرىمىزدى تارتىپ العان پاتشالىق رەسەيدىڭ باسقىنشىلىعىن نەگە كىنالايمىز؟

بۇگىندە ۋكراينا جەرىندە ءجۇرىپ جاتقان ادىلەتسىز قاندى سوعىسقا قالاي قارايمىز – جاڭاعى دەپۋتات سەكىلدى وزبىرلىق جاعىنا شىعامىز با؟ سوندا ءبىز كىم بولدىق؟

بىزگە ءبىر زاتتى انىق ءتۇسىنۋ قاجەت. فاشيزم باس كوتەرە باستاعان قازىرگى بەيمازا گەوساياسي جاعدايدا اگرەسسيا, يمپەريا يدەيالارى ءبىز سەكىلدى شاعىن حالىقتارعا اسا قاۋىپتى. بۇگىنگى زاماننىڭ شىڭعىسحاندارىنىڭ قۇر­بانى ەڭ الدىمەن ءبىز بولامىز. ۇلتتىق سانا گۋمانيزمگە نەگىزدەلۋى كەرەك.

تاريحقا دا, بۇگىنگى شىندىققا دا سايكەس كەلمەيتىن, ورتا عاسىردى ۇلگى ەتىپ, وركەنيەتتى جوققا شىعاراتىن قيالي يدەيا­لارمەن حالىقتىڭ باسىن قاتىرمايىق. «ادامداردى قۇتقاراتىن ادەت-عۇرىپ تا, الدە ءبىر قۇپيا كۇش تە ەمەس, ءارتۇرلى ءدىني سەنىمدەر دە ەمەس, ادامداردى ءومىر تۋرالى ايقىن دا انىق تۇسىنىك قانا قۇتقارا الادى», دەيدى ۇلى جازۋشى لەۆ تولستوي.

تاريحتى ءبىلۋ بار دا, تاريحتى تا­نىپ, ءتۇسىنۋ بار. ءبىلۋ – دەرەكتەر جيىن­تىعى, ال دەرەكتەردى وبەكتيۆتى تۇردە قورىتا ءبىلۋ, تاريحتى تانۋعا, تۇسىنۋگە اكەلەدى. توينبيشە ايتقاندا «پوستيجەنيە يستوري». بىراق تاريحتى ۇلتتىڭ ابىرويىن اسقاقتاتاتىن, قالا بەردى رۋدىڭ اتىن شىعاراتىن ناسيحات قۇرالى ەسەبىندە قابىلدايتىن ادام, وعان ەشقاشاندا وبەكتيۆتى تۇردە قاراي المايدى.

قاتە كوزقاراس قاتە تاريحتى قالىپ­تاس­تىرادى. قاتە تاريح دەگەنىمىز –جالعان تاريح. جالعان تاريح جالعان گەرويلاردى, جالعان كوسەمدەردى, جال­عان ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرادى.

قاتە كوزقاراس دەمەكشى, ءبىز 30 جىل بويىنا ەۋرازيا يدەياسىن قولداپ, ەۋرا­زيالىق وداق قۇرىپ, يمپەريالىق كونتسەپتسيانىڭ (دوكترينا دەۋگە دە بولادى) قولشوقپارى بولىپ كەلدىك.

ەۋرازيا يدەياسى حح عاسىردىڭ 20-30 جىلدارىندا ەۋروپادا ورىس ەمي­گرانتتارىنىڭ اراسىندا پايدا بولدى. نەگىزىن سالۋشىلار – لينگۆيست ن.س.ترۋبەتسكوي (ۋكراين ءتىلىن مويىن­داماعان ادام), پ.ن.ساۆيتسكي تاعى باسقالار. يدەيانىڭ ءمانى – ەۋروپا مادەنيەتىنەن باس تارتۋ, ورتالىق ازيا, ءسىبىر حالىقتارىنىڭ باسىن قوسىپ «ورىس الەمى» دەپ اتالاتىن بولەك وركە­نيەت جاساۋ. 1925 جىلى ن.ترۋبەتسكوي «رەسەي – كيەۆ ءرۋسى­نىڭ ەمەس, موڭعول يمپەرياسىنىڭ مۇرا­­گەرى» دەپ جار سالدى. ەۋرازيا يدەياسى­نىڭ ىرگەتاسى – سلاۆيانوفيلستۆو, پرا­ۆو­سلاۆيە جانە يمپەريا, ياعني ورىس يمپەرياسى. 30-جىلداردىڭ اياق كەزىن­دە بۇل قوزعالىس ءوزىنىڭ ءومىر ءسۇرۋىن توقتاتتى.

وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا لەۆ گۋميلەۆتىڭ باستاماسىمەن بۇل يدەيا قايتا جانداندى. ل.گۋميلەۆ پ.ساۆيتسكيمەن جاقسى تانىس بول­عان, حات جازىسقان, ءوزىن «ەڭ سوڭعى ەۋرازيسپىن» دەپ جاريالاعان.

جاڭا ەۋرازيا قوزعالىسىنىڭ ەكىنشى ۇلكەن وكىلى – الەكساندر دۋگين. ونىڭ پىكىرى بويىنشا, ەۋرازيا مەملەكەتىندە (رەسەيدە) قوعامدى يدەولوگيالىق باقى­لاۋدا ۇستاۋ ءۇشىن ديكتاتۋرا, توتاليتارلىق جۇيە بولۋعا ءتيىستى. ول 1990 جىلدارى, ءفاشيزمدى ساقتاپ قالا الماعانى ءۇشىن يتاليان ءفاشيزمى مەن نەمىس ءناتسيزمىن سىنعا الدى.

ەۋرازيا يدەياسى ورىس قوعامىنداعى ۇلتشىلدىق اۋرۋىنا شالدىققان يمپەرياشىل توپتاردىڭ كوڭىلىنە مايداي جاقتى. «ورىس الەمى» دەپ اتالاتىن بۇل يدەيا رەسەي مەملەكەتى باسشىلىعىنىڭ ساياسي تەمىرقازىعىنا اينالدى. سوعان بايلانىستى رەسەي يپەرياسىنىڭ اۋماعىن قالپىنا كەلتىرۋ جوباسى باستى ماسەلە بولىپ ەسەپتەلدى.

رەسەي باسشىلىعىنا جاعىنۋ جاعى­­نان الدىنا جان سالمايتىن ءبىز استانامىزداعى ەڭ ۇلكەن ۋنيۆەرسي­تەتكە قازاقستان تاريحىنا قاتىسى جوق, ءتىپتى كەلىپ كورمەگەن ل.گۋميلەۆتىڭ اتىن بەردىك. رەسەيدىڭ وزىندە گۋميلەۆ اتىندا ءبىر كوللەدج جوق. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ساياساتكەرلەر «رۋسسكي ناتسيست» دەپ اتاعان الەكساندر دۋگيندى شاقىرىپ, وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «قۇرمەتتى پروفەسسورى» اتاعىن بەرىپ, الاقانعا سالعانداي ەتىپ سىيلادىق.

بىراق ەۋرازيا يدەياسىن گۋمانيس­تىك باعىتتاعى ورىس ينتەلليگەنتسياسى قابىلداعان جوق. بەردياەۆ پەن سولوۆەۆ, ولارمەن بىرگە د.س.ليحاچەۆ ونى فاشيزمگە تەڭەدى. بۇل – قاۋىپتى يدەولوگياعا باستايتىن تۋرا جول دەگەن. ەڭ عاجابى, ليحاچەۆتىڭ گۋميلەۆتى «يستوريك-فانتاست» دەپ اتاعان ءسوزى بار.

جازۋشى, سۋرەتشى, فيلوسوف, وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ماكسيم كانتوردىڭ پىكىرى: «ەۆرازيستۆو – سلاۆيانوفيلستۆو, مەسسيانستۆو فيلو­سوفيالارىنىڭ نەگىزىندە جاسالعان ساياسي ۋتوپيا. ساياسي باعدارلاما, يدەولوگيا. ءوز الدىنا جەكە ەۋرازيالىق وركەنيەت, ەۋرازيالىق مادەنيەت, ەۋرازيالىق فيلو­سوفيا, ەۋرازيالىق ەكونوميكا دەگەندەر ومىردە جوق. جالپى, بۇل – وتە قاۋىپ­تى كونتسەپتسيا. قازىرگى جاعدايدا گەر­ماندىق فاشيزمگە وتە ۇقساس. بۇل ەشقانداي ەكونوميكالىق بازاسى جوق, بارار جەرى بەيمالىم, انتيفيلوسوفيالىق, انتيگۋمانيستىك تەوريا. ءبىر عانا جۇبانىش – ونىڭ ىسكە اسا المايتىنى».

ەندى اڭگىمەمىزدىڭ جەلىسى فاشيزمگە تىرەلە بەرگەننەن كەيىن, ول تۋرالى دا بىرەر ءسوز ايتا كەتەيىك. فاشيزم ارنايى ىزدەپ بارماساڭ, كورە المايتىن, باسقا جاقتا تۇرعان ءبىر قورعان ەمەس. ءفاشيزمنىڭ العاشقى ەلەمەنتتەرى كەز كەلگەن ادامنىڭ بويىندا بولۋى مۇمكىن. تەك ولار اسقىنىپ, حالىقتىق سيپات العاندا, زياندى كۇشكە اينالادى.

ءفاشيزمنىڭ باستى بەلگىلەرى:

ۇلتشىلدىق. راسيزم. قاننىڭ تازالىعىن دارىپتەۋ.

راس, ۇلتتى ءسۇيۋ – تابيعي قۇبىلىس. اتا-انانى, تۋعان جەردى, تۋعان ەلدى جاقسى كورۋ جۇرتتىڭ بارىندە بار. ەندى اڭگىمە ساياسي كەڭىستىككە اۋىسقان كەزدە, ۇلشىلدىقتىڭ سيپاتى وزگەرەدى. ۇلتشىلدىق ساياسي تەرمين رەتىندە سەنىڭ ۇلتتى جاقسى كورەتىن كوڭىلىڭدى ەمەس, ساياسي باعىتىڭدى بىلدىرەدى. الەمدەگى ۇلتشىلدىق ساياساتىن جۇرگىزگەندەر – گيتلەر, مۋسسوليني, حح عاسىردىڭ اياعىندا سەربيانىڭ پرەزيدەنتى بولعان كەزدە كوسوۆوداعى البانداردى قىرىپ, گەنوتسيد جاساعانى ءۇشىن گااگا تريبۋنالىندا سوتتالعان سلوبودان ميلوشەۆيچ. حالىقارالىق ساراپشىلار ۋكراينا جەرىنە باسىپ كىرىپ, سوعىس جۇرگىزىپ جاتقان رەسەي بيلىگىنىڭ ساياساتىن دا وسى توپقا جاتقىزادى («ورىس الەمى»).

وتكەن تاريحتى ەرلىك تۋرالى اڭىزعا اينالدىرۋ («گەرويزاتسيا پروشلوگو»). تاريحتاعى اگرەسسيانى قولداۋ, ناسيحاتتاۋ.

ءوز حالقىنىڭ وكىلى بولسا, تيراندى دا, ۇرى-قارى, الاياقتى دا ماقتان تۇتۋشىلىق ەۋروپا ەلدەرىندە دە بولدى, ءالى دە بارشىلىق. وڭتۇستىك امەري­كاداعى جەرگىلىكتى ۇندىستەردى اياۋسىز قىرعان, توناعان قاراقشى حريستوفور كولۋمبتى كوككە كوتەرۋ سان عاسىرلىق يدەولوگياعا اينالدى. كولۋمب اتىندا تۇتاس مەملەكەت, ەلدى مەكەن, تاۋ, وزەن اتتارى بار. ەۋروپانىڭ ايگىلى اقىن-جازۋشىلارى وعان ارناپ ماداق شىعارمالارىن جازدى. قويىلعان فيلم­دەر مەن ەسكەرتكىشتەردە ەسەپ جوق. اقش-تا كولۋمب كۇنى مەملەكەتتىك مەرەكە بولىپ ەسەپتەلەدى.

تاريحتان ورىن العان ادىلەتسىزدىك از ەمەس. وڭتۇستىك امەريكاداعى ۇندىستەردى قورعاۋعا بۇكىل ءومىرىن ارناعان, يسپان وتارشىلدارىنىڭ ايۋاندىق ارەكەتتەرىن باتىل سىناعان گۋمانيست-سۆيا­ششەننيك, تاريحشى بارتولومە لاس كاساس­تى بىرەۋ ءبىلىپ, بىرەۋ بىلمەيدى. ال قاندىقول كولۋمب­تىڭ اتاعى جەر جاردى.

ايتسە دە زامان وزگەرگەن سايىن سانا دا وزگەرەدى. بىرتە-بىرتە بولسا دا, تاريح اركىمدى ءوزىنىڭ ورنىنا قويۋعا ءتيىستى. 2020 جىلى اقش-تا بىرنەشە شتات كولۋمب كۇنىن تويلاۋدان باس تارتىپ, جەرگىلىكتى ۇندىستەردىڭ مەرەكەسىن بىرلەسىپ تويلادى. كولۋمبتىڭ ەسكەرت­كىشى قۇلاتىلدى. بۇل ءۇردىس ءارى قاراي جالعاسىپ جاتىر.

بۇل اڭگىمەمىزدى مارك تۆەننىڭ: «امەريكانى اشقانى جاقسى-اق, بىراق كولۋمب ونى تابا الماي, ءوتىپ كەتكەندە, ءتىپتى جاقسى بولاتىن ەدى» دەگەن سوزىمەن اياقتايىق.

وتكەن تاريح ءوتتى-كەتتى, ونى ۇمى­تايىق دەگەن ءۋاج قازىر وزەكتى ەمەس. تاريحتى وزگەرتە المايسىڭ, بىراق قاتە كوزقاراستاردى وزگەرتۋگە بولادى.

جاۋ ىزدەۋ. باسقاشا ويلايتىن­دارعا, وزگەلەرگە دەگەن جەككورۋشىلىكتى ءورشىتۋ. كسەنوفوبيا. ادامنىڭ حاقىن, بوستاندىعىن, ءومىرىن ەڭ باستى قۇندىلىق دەپ ەسەپتەمەۋ, ونى مەملەكەت مۇددەسىنەن تومەن قويۋ.

ارينە, بۇدان باسقا, بيلىكتى يەمدەنۋ, كوسەم جاساۋ, قۋىرشاق پارلا­مەنت, ءبىر پارتيا ارقىلى ساياسي, ەكو­نوميكالىق, اسكەري جانە يدەولوگيالىق ۇستەمدىك جۇرگىزۋ سەكىلدى ساياسي فاكتورلار دا بار, بىراق ول بولەك اڭگىمە.

ادامزاتقا ۇلكەن قاسىرەت اكەلگەن ءفاشيزمنىڭ باستى بەلگىلەرىنە توقتالىپ وتىرعان سەبەبىمىز – اقپارات كەڭىستى­گىندە بەلسەندىلىك تانىتىپ جۇرگەن ۇلت­جاندى جاستارىمىز, قىزبالىقپەن ءارتۇرلى كەساپات پىكىرلەرگە ۇرىنباي, جامان مەن جاقسىنى قاپىسىز ايىرىپ, ىزگىلىك باعىتىنان اجىراپ قالماي جۇرسە ەكەن دەگەن تىلەك.

ەلدىڭ بولاشاعىنا قاتىستى پىكىر ايتۋعا اركىمنىڭ دە حاقى بار. بىراق سول پىكىرىنىڭ دۇرىس-بۇرىسىن ابدەن تارازىلاپ, سابىرعا جۇگىنىپ, جاۋاپكەرشىلىكپەن ايتسا, قۇبا-قۇپ. حالىق – كەيدە دانا, كەيدە بالا. ناسيحاتقا تەز كونەدى. قاتە بولسا دا, ۇلتتىڭ وزىمشىلدىك ينستينگىن قوزدىراتىن ءبىر اڭگىمە باستاپ بەرسەڭ, ودان كەيىن ونى توقتاتا المايسىڭ. «بالەنشە تۇگەنشەنى سويىپ سالدى, ءولتىردى, نامىستى قولدان بەرمەدى» دەگەن توڭىرەكتەگى سوزدەر جۇرتقا كوبىرەك ۇنايدى. ال شىن مانىندە, نامىس دەگەن بىرەۋگە ءا دەسە, ءما دەپ, بەت قاراتپاي جاۋاپ قايتارۋ ەمەس, نامىس – قاتاردان قالماۋ, ءوزىڭنىڭ ەشكىمنەن كەم ەمەس ەكەنىڭدى ىسىڭمەن مويىنداتتىرۋ.

ءبىز ارقاشان كىسىلىگى بيىك, مادەنيەتتى, ءبىلىمدى, وتىرىك ايتپايتىن, وزگەلەردىڭ دە قامىن ويلاي بىلەتىن, قايىرىمدى ادامدى جاقسى كورەمىز. حالىق تا سونداي جاقسى بولۋى كەرەك. ءوز مۇددەسى ءۇشىن كۇرەسە الاتىن, ادىلەتتەن اتتامايتىن, كوزى اشىق, ەستيار, كەڭپەيىل ۇلتتى وزگەلەر دە سىيلايدى. فرانتسۋزدىڭ ۇلى جازۋشىسى ۆيكتور گيۋگو ايتقانداي, ادامنىڭ ۇلىلىعى ونىڭ بويىنىڭ بيىكتىگىمەن ولشەنبەيتىنى سەكىلدى, حالىقتىڭ دا ۇلىلىعى ونىڭ سانىمەن, جەرىنىڭ كولەمىمەن ولشەنبەيدى.

ادامزاتتىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن, نەگىزىنەن, ءۇش قۇندىلىق بار: ادىلدىك, شىندىق, ادامگەرشىلىك. ۇلتتىق يدەولوگيا, ساياسات وسى قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلۋى كەرەك. سوندا عانا وركەنيەت­تىڭ تىرەگى بولىپ وتىرعان ەلدەرمەن ءبىر بولامىز. ساياساتتى قۋلىق, الداپ-ارباۋ, ساياسي ويىن دەپ تۇسىنەتىن كوزقاراس ەسكىرگەن. مەملەكەت تازا جۇرەكپەن, ادال اقىلمەن باسقارىلۋعا ءتيىستى.

ءبىز وتكەن تاريحتى عانا زەرتتەۋ­شىلەر ەمەسپىز, بۇگىنگى تاريحتى دا جاساۋشىلاردىڭ ساناتىنا جاتامىز. ونىڭ باعاسىن كەلەشەك ۇرپاق بەرەدى. ولار ءبىز تۇرعىزعان كۇماندى ەسكەرت­كىشتەردىڭ تالايىن قۇلاتۋى مۇمكىن.

 

تولەن ابدىك,

جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى