• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 09 قاراشا, 2022

الپىسقا كەلگەننەن اقىل سۇرا!

540 رەت
كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى 11 قاڭتاردا پارلامەنت ءماجى­لى­سىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە: «بارلىق شەنەۋ­نىك­تى بىردەن جاستارمەن اۋىس­تى­را سالۋعا بولمايدى. ەگەر 60 جاستاعى شەنەۋنىك ءوز قىز­مە­تىن ويداعىداي اتقارسا, ينستيتۋتسيونالدىق جادقا يە بولسا, مەملەكەتتىك قىزمەت ءۇشىن وتە پايدالى بولسا, ونى جۇ­مىستان شىعارۋعا بولمايدى. ياعني اقىلعا قونىمدى, سارا­لان­عان كوزقاراس بولۋى كەرەك. ۇكىمەت پەن مەملەكەتتىك قىز­مەت ىستەرى اگەنتتىگىنە ءتيىستى تەتىك­تەر­د­ى ازىرلەپ, ەنگىزۋدى تاپسىرامىن», دەگەن بولاتىن.

وسى ورايدا حالقىمىزدىڭ «ال­پىس­قا كەلگەننەن اقىل سۇرا!» دەگەن ناقىلى ويعا ورالادى. ونىڭ شىعۋ تاريحى جايلى مىناداي اڭىز بار. باياعى زاماندا ءبىر حان قول استىنداعى حالقىنا جار سالىپ, جاسى الپىستان اسقان قارتتاردى بالا-شاعاسىنا ماسىل قىلماي, ايدالاعا اپارىپ تاس­تاۋ تۋرالى ءامىر بەرەدى جانە ونى ورىن­دا­ماعانداردىڭ باسىن الاتىنىن ەس­كەر­تەدى. حان جارلىعى كوپ ۋاقىت بۇل­جىت­پاي ورىندالىپ, جۇرتتىڭ ءبارى جاسى الپىستان اسسا دا اجالى جەتپەگەن اقساقالداردى ەلسىز جەرگە اپارىپ تاس­تاپ, يت-قۇسقا جەم قىلادى نەمەسە تاۋ باۋرايىنداعى دارياعا تاستاپ ولتىرەدى. سول داستۇرمەن ءبىر جاس جىگىت الپىستان اسقان اكەسىن ولتىرۋگە نيەتتەنىپ, ونى تەرەڭ داريانىڭ جاعاسىنا اكەلىپ, ءبىر تاستىڭ ۇستىنە وتىرعىزىپ, ءوزى دە ءسال دەم الۋعا ىڭعايلانادى. سوندا اكەسى ك ۇلىپ: «اتاڭا نە قىلساڭ, الدىڭا سول كەلەر» دەگەن وسى, بالام. مەن دە وسىدان وتىز جىل بۇرىن اكەمدى ولتىرۋگە الىپ كەلە جاتىپ, وسى تاسقا وتىرعىزىپ ەدىم. اكەم ءومىردى قيماي جىلاپ: «تىم بولماسا ءبىر جىل جاسىرىپ ساقتا», دەپ جالىنعانىنا قاراماستان, دارياعا لاقتىرىپ جىبەرىپ ەدىم. ەندى, مىنە, سول جاعداي ءوز باسىما كەلدى. ەندى ساعان جالىنىپ-جالبارىنعاننان نە پايدا؟!.» دەيدى. ويلانىپ قالعان بالاسى: «بۇل جاعداي تۇبىندە مەنىڭ باسىما دا كەلەدى ەكەن عوي. ەندەشە, حاننىڭ جارلىعىن تىڭداماي, اكەمدى ءتىرى ساقتايىن», دەپ ءتۇيىپ, اكەسىن دارياعا لاقتىرۋ ويىنان اينىپ, ۇيىنە قايتا الىپ كەلىپ, ۇلكەن ساندىققا تىعىپ, ەش ادامعا كورسەتپەي جۇرەدى.

ءبىر كۇنى حان الىس جاققا جورىققا شىقپاقشى بولىپ, اسكەر جينايدى. وعان ساندىقتا جاسىرىنىپ جاتقان اقساقالدىڭ بالاسى دا باراتىن بولادى. مۇنى ەستىگەن اكەسى وعان: «بالام, ول جول – قيىن جول. ءبىر كەرەگىم بولىپ قالار, مەنى وزىڭمەن بىرگە الا ءجۇر», دەيدى. ول اكەسى جاتقان ساندىقتى وگىزگە تەڭدەپ الىپ, كوپ اسكەرمەن بىرگە جولعا شىعادى. اسكەر جۇرە-جۇرە ەلسىز دالاعا, سۋسىز شولگە تاپ بولىپ, جاپپاي قىرىلۋ قاۋپى تونەدى. سوندا حان: «سۋ تاپقان ادامعا مىڭ ءدىلدا التىن بەرەمىن», دەپ جار سالادى. بىراق جورىقشىلار قانشا ىزدەسە دە, ەشقايسىسى سۋ تابا المايدى. سوندا ساندىقتا جاتقان اقساقال بالاسىنا: «وگىزدى بوساتساڭ, ول سۋ شىعاتىن جەردى يىسكەپ تاۋىپ, تۇمسىعىمەن سۇزەدى», دەيدى. جىگىت دەرەۋ وگىزىن بوساتىپ جىبەرەدى. ول موڭىرەپ بارىپ, ءبىر جەردى سۇزە قۇلايدى. بالا سول جەردى قازىپ جىبەرسە, ءمولدىر سۋ شىعا كەلەدى. ابدەن شولدەگەن اسكەردىڭ ءبارى قازىلعان قۇدىقتان سۋ ءىشىپ, شولدەرى قانىپ, ءارى اتتانادى. ارادا بىرنەشە كۇن وتكەندە قالىڭ قول ءبىر تەڭىزگە كەلىپ جەتەدى. ونىڭ تۇبىندە ەكى گاۋھار تاس جارقىراپ جاتىر ەكەن. سونى كورگەن حان قاتتى قىزىعىپ: «وسى ەكى گاۋھاردى سۋ تۇبىنەن ماعان الىپ بەرگەن كىسىنى وزىمە ءۋازىر ەتىپ تاعايىندايمىن جانە قالاعان نارسەسىن بەرەمىن», دەپ جار سالادى. بۇل ۇسىنىسقا قىزىعىپ سۋعا سۇڭگىگەن سان ادام سۋعا باتىپ كە­تە­دى. اقىرى جارقىراپ جاتقان قوس گاۋھاردى ەشكىم تابا المايدى. كوشتىڭ تاعى دا توقتاپ قالعان سەبەبىن بالاسىنان سۇراپ بىلگەن اكەسى: «گاۋھارلار تەڭىزدىڭ تۇ­بىندە ەمەس, جاعاسىندا جاتقان شى­عار. اينالاڭا قاراشى, قۇستىڭ ۇياسى بار ما؟», دەيدى. بالاسى قاراسا, تەڭىزدىڭ جاعاسىندا ءبىر باي­تەرەك ءوسىپ تۇر ەكەن, باسىنا قۇس ۇيا سا­لىپ­تى. ء«يا, اكە, قۇس ۇياسى بار», دەيدى جىگىت. سوندا اكەسى: «گاۋھار تاستار سول ۇيادا جاتىر. تەڭىزگە ولاردىڭ ساۋلەسى عانا ءتۇسىپ تۇر», دەيدى. سوسىن جىگىت حانعا كەلىپ: «گاۋھاردى مەن تابامىن», دەپ, قۇس ۇياسىنان قوس گاۋھاردى الىپ بەرەدى. بىراق حان وعان: «بۇل ءوز اقىلىڭ ەمەس قوي, شىنىڭدى ايت!», دەپ قاھارلانادى. جىگىت تەك دارعا اسىلار ساتتە شىنىن ايتادى. حان دەرەۋ ونىڭ اكەسىن ساندىقتان شىعارىپ, بالاسىن ءۋازىر ەتىپ تاعايىندايدى. ەلىنە ورالعان سوڭ الپىستان اسقان قارتتارى ءولتىرىلسىن دەگەن جارلىعىنىڭ كۇشىن جويىپ, حالىققا «قاريالاردى قادىرلەڭدەر!» دەگەن جاڭا ءامىر بەرىپتى. «الپىسقا كەلگەننەن اقىل سۇرا!» دەگەن ءسوز سودان قالعان ەكەن.

وسى اڭىزعا ارقاۋ بولعان اقيقات – ءومىر كورىپ, تالاي سىننان سۇرىن­بەي ءوتىپ, مول تاجىريبە ءھام دانا­لىق جيناقتاعان اعا ۇرپاقتىڭ ورنى بولەك ەكەندىگى. پرەزيدەنت ايتقانداي, ولار­دىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇر­گەن­دەرىنىڭ ءبارىن بىردەي زەينەت جاسىنا كەلىسىمەن ابىرويمەن اتقارىپ جۇرگەن قىزمەتتەرىنەن شەتتەتۋ ورىنسىز ءھام ءتيىم­سىز. سەبەبى قازىرگى كەزدە, اسى­رە­سە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا بى­لىكتى كادرلار جەتىسپەيدى. مۇ­نىڭ ءوزى بەر­تىنگە دەيىن ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا مينيسترلەر اۋىسقان سا­يىن ءارتۇرلى رەفورما جاسالىپ, جۇيە­سىز­دىككە جول بەرىل­گە­نىنىڭ, مۇعالىم ماماندىعىنىڭ بەدەلى ءتۇسىپ, نەگىزىنەن, ورتاشا باعا­مەن وقىعانداردىڭ كاسىبىنە اينال­عانىنىڭ, سول سەبەپتى مەكتەپ تۇلەك­تە­رىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى مەن ساۋا­تى تومەندەپ كەتكەنىنىڭ, سونداي-اق كوپتە­گەن جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ديپلوم ساتۋمەن اينالىسقانىنىڭ سالدارى ەكەنى ءمالىم. ءبىلىم سالاسىنداعى كە­يىنگى جىلدارى ىسكە اسىرىلىپ جات­قان يگى باستامالار جەمىسىن بەرگەنشە ءبىراز ۋاقىت كەرەك. وسى كەزەڭدە «بوروزدانى بۇزبايتىن» بايىرعى كادرلاردىڭ الەۋەتىن ۇتىمدى پايدالانۋ قاجەتتىگى انىق.

بيىلعى 4 قازاندا پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ قاراۋىنا «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك قىزمەت ماسە­لە­لەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جو­باسى ەنگىزىلىپتى. ونداعى باستى جا­ڭا­شىلدىقتىڭ ءبىرى – تۇرلەرىن ۇكىمەت ايقىندايتىن ۇلتتىق جانە وزگە دە جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردا كەلىسىم­شارت­­­تىق قىزمەتشىلەر ينستيتۋتىن ەن­گىزۋ كوزدەلگەنى. بىراق ونىڭ بۇگىن­دە مەملەكەتتىك ورگانداردا قىز­مەت ىستەپ جۇرگەن مەملەكەتتىك قىز­مەت­شى­لەرگە قاتىسى جوق. وكىنىشكە قاراي, مەملەكەت باسشىسى ءتيىستى تاپسىرما بەرگەلى توعىز ايعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە, ۇكىمەت پەن مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى اتالعان زاڭ جوباسىنا جاسى 60-تان اسسا دا, ءوز قىزمەتىن ويداعىداي اتقارىپ جۇرگەن, مەملەكەتتىك قىزمەت ءۇشىن وتە پايدالى شەنەۋنىكتەردى زەينەت جاسىنا كەلگەن سوڭ جۇمىستان شىعارماۋعا بايلانىستى ەشقانداي تۇزەتۋ ەنگىزبەپتى. بۇل قالاي؟ ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, مىنە, وسى ولقىلىققا نازار اۋدارسا, قۇبا-قۇپ.

وسى رەتتە كەيبىر ەلدەردەگىدەي, زەينەت جاسىنا كەلگەن شەنەۋنىكتەر مەم­لەكەتتىك ورگاندارداعى قىزمەتىن ودان ءارى جالعاستىرعان جاعدايدا ولاردىڭ زەينەتاقىعا شىعۋ مەر­زىمىن كەيىنگە شەگەرۋ ماسەلەسىن نەگە قاراستىرماسقا؟ مەملەكەتتىك قىز­مەت­­شىلەردىڭ جالاقىسى ءبىرشاما جوعا­رىلاتىلعان قازىرگى كەزدە مۇنداي ءتاسىل مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءتيىمدى ماماندارىن ساقتاۋعا دا, زەينەتاقىعا جۇمسالاتىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋگە دە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ويلايمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار