ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان سوڭ ەلدى مەكەندەر مەن كوشەلەردىڭ جاڭا زامان تالابىنا ساي كەلمەيتىن اتاۋلارىن وزگەرتۋ ءىسى قولعا الىنىپ, ءبىرتالاي ءىس تىندىرىلدى. سونىڭ ىشىندە كەڭەس زامانىندا كوممۋنيستىك يدەولوگيا ەرەكشە ەكپىنمەن جۇرگىزىلگەن سولتۇستىك وڭىرلەردە دە. ماسەلەن, اقمولا, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ بىرقاتار اۋدانى مەن قالاسىنىڭ كوممۋنيستىك اتاۋلارى اۋىستىرىلدى. الايدا كوپتەگەن ەلدى مەكەننىڭ پاتشالىق وتارلاۋ جانە كەڭەستىك تىڭ كوتەرۋ كەزىندە بەرىلگەن ەسكى اتاۋلارىنىڭ كوبى ءالى كۇنگە ساقتالىپ قالىپ وتىر.
تاۋەلسىزدىگىنىڭ وتىز جىلدان استام تاريحى بار ەلىمىز ءۇشىن ونوماستيكانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ تولىق شەشىلمەۋى – ويلاندىراتىن دا, وپىندىراتىن دا جاعداي. سەبەبى كەيىنگى كەزدە كورشىلەس رەسەيدە قازاق جەرىنىڭ تەرىسكەيىنە كوز الارتۋشى ساياساتكەرسىماقتار بىرىنەن سوڭ ءبىرى باس كوتەرىپ, وقتىن-وقتىن اقپاراتتىق شابۋىل جاساپ, كوپە-كورىنەۋ ارانداۋشىلىق ارەكەتكە بارىپ جاتقانى ءمالىم. سولتۇستىك وڭىرلەردەگى ەلدى مەكەندەردىڭ ورىسشا اتاۋلارى – ولاردىڭ ارام پيعىلدى ساياسي ويىنىنداعى ماڭىزدى «كوزىر» ەكەنى انىق.
ەلدى مەكەندەردىڭ ەسكى اتاۋلارىنىڭ ءالى تۇگەل اۋىستىرىلماۋىنىڭ, بىزدىڭشە, ەكى سەبەبى بار. ءبىرىنشىسى – جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى مەن زيالى قاۋىمنىڭ نەمقۇرايدىلىعى مەن تابانسىزدىعى. مىسالى, سقو-نىڭ قىزىلجار اۋدانىنداعى چاپاەۆو اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى كەزىندە وسى ەلدى مەكەن اتاۋىن بولاشاق دەپ وزگەرتۋ ءۇشىن جينالىس وتكىزىپ, كوپشىلىك داۋىسپەن كەلىسىم بەرگەن. وكىنىشكە قاراي, ءتىپتى چاپاەۆودا تۇرمايتىن, «سەنگەنىنەن سۇيەنگەنى كۇشتى» ءبىر بەلگىلى كاسىپكەردىڭ قارسىلىعىنا بولا, بۇرىنعى وبلىس اكىمى مەن ءتورتىنشى شاقىرىلىمداعى وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى زاڭدى نەگىزدە شەشىلىپ تۇرعان ماسەلەنى كەيىنگە قالدىرعان.
اقمولا وبلىسىنىڭ ورتالىعى كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ قۇرامداس بولىگى – كراسنىي يار اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ كوبى – قازاقتار. ال كوكشەتاۋلىق زيالى قاۋىم وكىلدەرى ارا-تۇرا: «پەتروپاۆل قالاسىنىڭ اتاۋىن قاشان قىزىلجار قىلاسىڭدار؟», دەپ كورشىلەس سولتۇستىكقازاقستاندىق اعايىنداردى سىناپ-مىنەپ جۇرسە دە, ءوز ىرگەلەرىندەگى كراسنىي ياردى قىزىلجار ەتىپ وزگەرتۋدى ءالى ويعا الماپتى. وسى وڭىردەگى ششۋچينسك, ستەپنوگورسك, ستەپنياك سىندى شاعىن قالالار اتاۋلارى دا مىزعىماي تۇر.
ەلدى مەكەندەر اتاۋلارىنىڭ وزگەرتىلمەۋىنىڭ ەكىنشى سەبەبى – قولدانىستاعى زاڭناماداعى ولقىلىقتا. ويتكەنى ءبىر كەزدە ونوماستيكا ماسەلەلەرىن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر مەن ءماسليحاتتار ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارىنىڭ پىكىرىن سۇراماي-اق, وزدەرى بىرلەسىپ شەشە-تۇعىن. مۇنىڭ اياعى قازاعى قالىڭ وڭىرلەردە قولىندا بيلىگى بار لاۋازىم يەلەرى مەن ولارعا ىقپالىن جۇرگىزىپ تۇرعان بايلاردىڭ «اتاسىنىڭ اتىنا – اۋىل, كوكەسىنىڭ اتىنا – كوشە بەرۋىنە» اكەلىپ سوققانى ءمالىم. وسىعان وراي, 2013 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىسى تۋرالى» زاڭعا وزگەرىس ەنگىزىلىپ, ەلدى مەكەندەر مەن ولاردىڭ قۇرامداس بولىكتەرىنىڭ اتاۋلارىن اۋىستىرۋ ءۇشىن ءتيىستى اۋماق حالقىنىڭ پىكىرىن سۇراۋ مىندەتتەلدى. الايدا بۇل وزگەرىس سولتۇستىك وڭىرلەردەگى ءورىستىلدى تۇرعىندار كوبىرەك قونىستانعان ەلدى مەكەندەردىڭ كۇنى وتكەن اتاۋلارىن جاڭارتۋدا ۇلكەن كەدەرگى تۋدىرىپ وتىر. شىنتۋايتىندا, مۇنداي ەلدى مەكەندەر اتاۋلارىن وزگەرتۋ ءۇشىن تۇرعىندار جينالىسىن وتكىزىپ, ولاردى ءوزارا پىكىرسايىسقا ءتۇسىرىپ, ەكىگە جارۋ ەتنوسارالىق تاتۋلىققا سىزات تۇسىرەتىن تەرىس فاكتورعا اينالدى. دەمەك, ونوماستيكا سالاسىنداعى تۇيىندەردى تارقاتۋ ءۇشىن اتالعان زاڭدى قايتادان قاراپ, تۇزەتۋ قاجەت.
بىزدىڭشە, كەز كەلگەن ەلدى مەكەن مەن كوشە اتاۋىن وزگەرتۋ ءۇشىن تۇرعىنداردىڭ پىكىرىن سۇراۋ قاجەت ەمەس. مۇنداي ماسەلەنى جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە وكىلەتتى ورگاندار بۇرىنعىشا بىرلەسىپ شەشكەنى ءجون. تەك ەرتەرەكتە جول بەرىلگەن ورەسكەلدىكتەردى بولدىرماۋ جانە قوعامداعى ەتنوسارالىق تاتۋلىقتى ساقتاۋ ماقساتىندا ءتيىستى اۋماقتاعى قوعامدىق كەڭەس پەن قازاقستان حالقى وڭىرلىك اسسامبلەياسىنىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرۋدى زاڭداستىرعان دۇرىس بولار. سونداي-اق حالىق سايلاعان مەملەكەت باسشىسىنا وسى سالادا ايرىقشا قۇقىق بەرىلسە, قۇبا-قۇپ. اتا زاڭدا جازىلعانىنداي, قازاقستان – بايىرعى قازاق جەرiندە قۇرىلعان, ءبىرتۇتاس مەملەكەت ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, الداعى ۋاقىتتا وسىنداي قادامدارعا بارۋ كەرەك دەپ بىلەمىز.