ۆاتيكان – پاپا فرانتسيسك وسى اپتادا قازاقستانعا بارعانىندا ورىس پراۆوسلاۆيە شىركەۋىنىڭ باسشىسىمەن كەزدەسەمىن دەپ ۇمىتتەنگەن ەدى. الايدا پاتريارح كيريلل مۇنداي كەزدەسۋدەن بىرنەشە اپتا بۇرىن باس تارتتى.
سەيسەنبى كۇنى فرانتسيسك تۇرعىندارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى مۇسىلماندار بولىپ سانالاتىن بۇرىنعى كەڭەس رەسپۋبليكاسىنا ساپار شەگىپ, شاعىن عانا كاتوليكتەر قاۋىمىمەن جۇزبە-ءجۇز سويلەسپەكشى جانە قازاقستان ۇيىمداستىرىپ وتىرعان الەمدىك دىندەر كوشباسشىلارى كونفەرەنتسياسىنا قاتىسپاقشى.
«بۇل سونشاما ءدىن وكىلدەرىمەن كەزدەسۋگە جانە قازىر ءبىزدىڭ الەم مۇقتاج بولىپ وتىرعان بەيبىتشىلىككە دەگەن ورتاق ۇمتىلىس ءتان باۋىرلار رەتىندە ديالوگ جۇرگىزۋىمىزگە سەبەپ بولادى», دەدى فرانتسيسك جەكسەنبى كۇنى اۋليە پەتر الاڭىنا جينالعان مىڭداعان ادامنىڭ الدىندا.
الايدا قازاقستاننىڭ كاتوليك ءدىندارلارى كيريللدىڭ بولماۋىن ۋىستان شىعىپ كەتكەن مۇمكىندىك دەپ سانايدى. «مەن ءۇشىن وكىنىشتى جايت, – دەدى قاراعاندى ەپارحياسىنىڭ ەپيسكوپى ادەليو دەلل’ورو. – سەزد الاڭىندا ولاردىڭ كەزدەسۋى بەيبىتشىلىك ورناتۋ پروتسەسىنە ەلەۋلى ۇلەس بولىپ قوسىلار ەدى. سوعان وكىنەمىن. بىراق قايتەمىز, كونەمىز دە».
دىنارالىق سەزد – قازاقستاندا, سولتۇستىگىندە رەسەيمەن, شىعىسىندا قىتايمەن شەكارالاس جانە 130-عا جۋىق ەتنوستىق توپ ءۇشىن ءوز ءۇيى بولىپ وتىرعان ەلدە ءۇش جىلدا ءبىر رەت وتكىزىلەتىن ماڭىزدى وقيعا. بۇل وسى ەلدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ جانە كوپمادەنيەتتى, كوپەتنوستى حالقىنىڭ كورىنىسى, ونى كوپتەن بەرى شىعىس پەن باتىستىڭ اراسىنداعى قيىلىس دەپ تە اتايدى.
«قازاقستان – ديالوگ جالاڭ ۇران بولىپ سانالمايتىن جەر, بۇل قازاق برەندى دەۋگە بولادى, – دەدى قازاقستان ەپيسكوپتىق كونفەرەنتسياسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى مونسەنور پەتر پىتلوۆان. – قازاقستان تەك وسى سەزد ۋاقىتىندا عانا ەمەس, ودان كەيىن دە قازىرگى الەم بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان ءارتۇرلى پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ مۇمكىن جولدارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ديالوگ جۇرگىزۋدى ۇسىنادى».
اۋليە II يوانن پاۆەل قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ون جىل وتكەندە, 2001 جىلى وسى ەلدە بولعانىندا قازاقستاننىڭ اركەلكىلىگىن اتاپ ءوتىپ, ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن كەزىندە, 1936 جىلدان باستاپ ەتنوستىق پولياكتار باتىس ۋكراينادان قازاقستانعا تۇتاس دەرەۆنيالارىمەن جاپپاي دەپورتاتسيالانعانىن, ال ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ۋاقىتىندا كەڭەس وكىمەتى جۇزدەگەن مىڭ ەتنوستىق نەمىستى, چەشەندەردى جانە باسقالاردى ناتسيستەرگە جاقتاس دەپ ايىپتاپ, قازاقستانعا دەپورتاتسيالاعانىن ەسكە سالعان بولاتىن. دەپورتاتسياعا ۇشىراعان كوپتەگەن ادامنىڭ ۇرپاقتارى وسىندا قالىپ, كەيبىرەۋلەرى ەلدىڭ كاتوليكتىك قاۋىمىن قۇردى. 19 ميلليون حالقى بار ەلدە ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ سانى 125 مىڭعا جۋىق.
قازاقستان ەپيسكوپتارى فرانتسيسكتەن ءۇش كۇندىك ساپارى بارىسىندا بۇرىنعى تۇتقىندالعاندارعا ارنالعان كەڭەستىك ەڭبەك لاگەرىنە بارۋدى وتىنگەن ەدى. الايدا 85 جاستاعى پاپا تىزەسىن جاراقاتتاپ العانىنا بايلانىستى مۇگەدەك قولارباسىمەن جانە تاياق ۇستاپ جۇرگەندىكتەن, بۇل ءوتىنىشتى ورىنداۋدان باس تارتتى. ونىڭ باعدارلاماسىندا كونگرەسكە قاتىساتىن ءدىني كوشباسشىلارمەن جەكە كەزدەسۋلەرگە ارنالعان ۋاقىت بار. ۆاتيكان ولاردىڭ ءتىزىمىن جاريالاماسا دا, كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ اراسىندا كايردەگى سۋننيت ورتالىعى ءال-ازھاردىڭ ۇلى يمامى شەيح احماد ات-تايەب بولادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
«ەگەر فرانتسيسك پەن كيريلل كەزدەسكەن بولسا, وندا قازاقستان ارااعايىن بولىپ شىعار ەدى. بىراق بۇلاي بولماعانى ءتىپتى جاقسى. ويتكەنى مۇنداي جاعدايدا قازاقستان ۋكراينالىق داعدارىسقا ارالاسىپ جاتقان ەل سياقتى بولىپ كورىنەر ەدى», دەيدى ورتالىق ازيا بويىنشا ساراپشى ءارى حالىقارالىق بەيبىتشىلىك جولىنداعى كارنەگي قورىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى تەمۋر ۋماروۆ.
دايىنداعان
كارىباي مۇسىرمان,
«Egemen Qazaqstan»