قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سۋ كودەكسى جوباسى تۇجىرىمداماسى جوباسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسى جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سۋ رەسۋرستارىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى بويىنشا قوعامدىق تالقىلاۋ ءوتتى.
ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى ءا.شالابەكوۆانىڭ توراعالىعىمەن وتكەن تالقىلاۋ اياسىندا تۇجىرىمداما جوبالارىندا سۋدى ۇنەمدەۋ سالاسىنىڭ اعىمداعى پروبلەمالارى, سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋ مەن سۋدى ۇنەمدەۋدىڭ قۇقىقتىق جاعدايلارىن جاساۋ ءۇشىن زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا ىقتيمال شەشىمدەر مەن شارالار قاراستىرىلىپ, ۇسىنىلدى.
ۆەدومستۆو وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى سۋ كودەكسى نەگىزىنەن سۋ رەسۋرستارىن شارۋاشىلىقتا پايدالانۋعا باعىتتالعان, وندا سۋ ەكونوميكالىق پايداعا قول جەتكىزۋ قۇرالى رەتىندە قاراستىرىلادى. مىسالى, اۋىل شارۋاشىلىعىندا. ال ازىرلەنىپ جاتقان سۋ كودەكسىنىڭ جوباسىندا ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا سۋدى پايدالانۋدىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن سۋدى ۇنەمدەۋ قاعيداتتارىن بەكىتۋ ۇسىنىلادى. جاڭا سۋ كودەكسىنىڭ نەگىزگى جاڭاشىلدىعى – سۋ قورشاعان ورتانىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى جانە ءومىر ءسۇرۋ مەن ادامنىڭ ەكونوميكالىق قىزمەتىنىڭ بارلىق تۇرىنە قاجەت ەكەندىگى. بۇل تۇرعىدا سۋ رەسۋرستارىن سارقىلۋدان جانە لاستانۋدان قورعاۋ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدىڭ باستى ءتاسىلى بولماق.
جيىن بارىسىندا بىرقاتار نەگىزگى ماسەلەنى شەشۋ جولدارى ۇسىنىلدى.
ءبىرىنشى, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى قىزمەتتى مەملەكەتتىك-اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ جەتىسپەۋشىلىگى. بۇل ماسەلەنى زاڭنامالىق تۇرعىدا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ سۋ رەسۋرستارىن ەسەپكە الۋ جانە مونيتورينگىلەۋ جونىندەگى قۇزىرەتىن ناقتى ايقىنداۋ جولىمەن, ونىڭ ىشىندە اقپاراتتىق جۇيەلەردى پايدالانا وتىرىپ شەشۋ ۇسىنىلادى.
ەكىنشى, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىندە عىلىمي الەۋەتتىڭ بولماۋى. جاڭا سۋ كودەكسىندە عىلىمي (عىلىمي-زەرتتەۋ) ورتالىعىنىڭ وكىلەتتىكتەرى جانە ونىڭ سۋ رەسۋرستارىن جانە وعان سۇرانىستى جوسپارلاۋ, باسقارۋ جانە نورمالاۋداعى ءرولى, سونداي-اق باسقا دا عىلىمي مەكەمەلەردىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ كوزدەلۋدە. سونداي-اق ىلەسپە زاڭ جوباسىندا سۋ شارۋاشىلىعى جانە سۋ رەسۋرستارى سالاسىنداعى جوبالاردى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار پايدالى قازبالاردى وندىرۋگە ارنالعان شىعىنداردىڭ 1 %-ىن عىلىمدى دامىتۋعا باعىتتاۋ مىندەتتەمەسى ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋى مۇمكىن جوبالار تىزبەسىنە ەنگىزۋ ۇسىنىلۋدا.
ءۇشىنشى, قازاقستاننىڭ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى تۇجىرىمدامالىق باعدارلامالىق قۇجاتتاردىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى. وسى مىندەتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن سۋ كودەكسى مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىندە سۋ رەسۋرستارىن كەشەندى پايدالانۋ مەن قورعاۋ سحەمالارىنىڭ مازمۇنى مەن رولىنە قاتىستى نەگىزگى ەرەجەلەردى كوزدەيتىن بولادى. ەكونوميكا سالالارىن (اگروونەركاسىپتىك كەشەن, ونەركاسىپ, ەنەرگەتيكا, كولىك, تكش) دامىتۋدىڭ, قورشاعان ورتانى وڭالتۋدىڭ بارلىق جوسپارى, باعدارلاماسى مەن جوباسى وسى قۇجاتتار نەگىزىندە ازىرلەنۋگە ءتيىس.
ءتورتىنشى, سۋدىڭ قۇنى ونىڭ نەگىزگى قۇنىنا سايكەس كەلمەيدى. سۋدى ۇنەمدى جانە ءتيىمدى پايدالانۋ مەن تاسىمالداۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن سۋ رەسۋرستارىن پايدالانعانى ءۇشىن تولەماقى مولشەرىن بەلگىلەۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراۋ جانە سۋ پايدالانۋشى جاڭا سۋ ۇنەمدەۋ, تازارتۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزگەن, قولدا بار جابدىقتاردى جاڭعىرتقان جانە سۋدى پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان وزگە دە ءىس-قيمىلداردى ەنگىزگەن جاعدايدا, ونى تومەندەتۋ كوەففيتسيەنتتەرىن قولدانا وتىرىپ ايقىنداۋ ۇسىنىلادى. اتالعان ماسەلە سۋ كودەكسى قابىلدانعاننان كەيىن زاڭنامالىق نورمادا تالاپ ەتەتىندەي سالىق كودەكسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ جونىندەگى شوعىرلاندىرىلعان زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە شەشىلەتىن بولادى.
بەسىنشى, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋداعى مەملەكەتتىك باقىلاۋ. قولدانىستاعى سۋ زاڭناماسىنىڭ قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسى سۋ رەسۋرستارىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ سالاسىندا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن ينسپەكتورلاردىڭ مارتەبەسى مەن وكىلەتتىكتەرىنە قاتىستى نورمالاردىڭ جەتىلمەگەنىن كورسەتتى. جاڭا سۋ كودەكسىندە مەملەكەتتىك باقىلاۋ جونىندەگى ەرەجەلەردى جاڭا رەتتەۋشىلىك ساياساتقا سايكەس كەلتىرۋ كوزدەلەدى. بۇل وسى جۇمىستى رەتكە كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
التىنشى, سۋ كودەكسىمەن رەتتەلەتىن قۇقىقتىق قاتىناستاردىڭ كەڭ اۋقىمى. سۋدى ەكونوميكالىق تاۋار رەتىندە پايدالانۋعا قاتىستى قاتىناستارعا جانە سۋدى نەمەسە سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىستارىن پايدالانۋعا بايلانىستى وزگە دە قاتىناستارعا قاتىستى ەرەجەلەردى دەربەس زاڭنامالىق اكتىلەرگە ءبولۋ تۇجىرىمدامالىق جانە زاڭدىق تۇرعىدان وڭتايلى سانالادى.
بۇدان بولەك, اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنىڭ سۋدى قايتا ساتىپ الۋشىلار بولۋىن توقتاتىپ, گيدرومەليوراتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى پايدالانۋمەن اينالىسا باستاۋى ءۇشىن ولاردىڭ فۋنكتسيالارىن قايتا قاراۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا.
جاڭا زاڭناما سۋ رەسۋرستارىن قورعاۋ مەن پايدالانۋدى مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋى, سونداي-اق بىرىڭعاي مەملەكەتتىك سۋ ساياساتىن ىسكە اسىرۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزى مەن تەتىكتەرىن دامىتاتىنى بولجانۋدا.