كەيىنگى كەزدە دۇكەندە, ۇشاقتا, كولىكتە جانە باسقا قوعامدىق ورىنداردا قازاق تىلىندە قىزمەت كورسەتىلمەۋىنە بايلانىستى داۋ-داماي تۋعىزىپ, ونى الەۋمەتتىك جەلىدە جاريالاپ, تالقىعا سالۋشىلار كوبەيىپ بارا جاتقانداي. ازاماتتاردىڭ مۇنداي تالابى ورىندى, ارينە. تەك وسىنداي ءىس-ارەكەتتەردىڭ كەيبىرىنىڭ استارىندا قازاقستاندىقتاردىڭ ەتنوسارالىق تاتۋلىعىنا سىزات ءتۇسىرىپ, سىنا قاعۋ ماقساتى جاسىرىنىپ تۇرعانداي كورىنىپ, الاڭ بولاسىڭ.
ءتىل ماسەلەسىن تىم ساياسيلاندىرىپ, مىڭداعان ادامنىڭ قولىن جيناپ, كونستيتۋتسيانىڭ 7-بابىنا وزگەرىس ەنگىزۋدى تالاپ ەتكەن پەتيتسيانى دايىنداعان ازاماتتار دا مۇنداي قادامنىڭ نەگە اكەلىپ سوعۋى مۇمكىن ەكەنىن جەتە پايىمداماعان ءتارىزدى. شىنتۋايتىندا, اتا زاڭنىڭ اتالعان بابىنان «مەملەكەتتىك ۇيىمداردا جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىندا ورىس ءتىلى رەسمي تۇردە قازاق تىلىمەن تەڭ قولدانىلادى» دەگەن مازمۇنداعى 2-تارماقتى الىپ تاستاۋ قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسىن تۇبەگەيلى شەشە مە؟ ءورىستىلدى ازاماتتاردىڭ قاتارى قالىڭ بولعاندىقتان, ورىس ءتىلى ءالى دە ۇستەمدىك قۇرىپ تۇرعان سولتۇستىك جانە شىعىس وڭىرلەردە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جيىندارىن ءبىر كۇندە قازاق تىلىنە كوشىرۋ استە مۇمكىن بە؟ مۇنداي اسىعىس قادام سول وڭىرلەردەگى سەپاراتيستىك كوڭىل كۇيلەردى كۇشەيتىپ, قازاقستان اتتى ورتاق شاڭىراعىمىزدىڭ شىرقىن كەتىرمەي مە؟ ەندەشە, نە ىستەۋ كەرەك؟
بىزدىڭشە, قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ ءوزى-اق ەلىمىزدىڭ ءتىل سالاسىندا قالىپتاسقان كىناراتتى احۋالدى ساۋىقتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ء«اپ-ادەمى ءان ەدى, پۇشىق شىركىن قور قىلدى» دەمەكشى, وسىدان 25 جىل بۇرىن قابىلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تiلدەر تۋرالى» زاڭنىڭ تالاپتارى تولىق ورىندالعان بولسا, بۇگىنگىدەي الاڭداتارلىقتاي جاعداي تۋىنداماس تا ەدى. سەبەبى اتالعان زاڭنىڭ 23-بابىندا: «مەملەكەتتiك تiلدi بەلگiلi بiر كولەمدە جانە بiلiكتiلiك تالاپتارىنا سايكەس بiلۋi قاجەت كاسiپتەردiڭ, ماماندىقتاردىڭ جانە لاۋازىمداردىڭ تiزبەسi قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭدارىمەن بەلگىلەنەدi», دەپ كورسەتىلگەن. وكىنىشكە قاراي, سودان بەرى شيرەك عاسىر وتسە دە قازاق ءتىلىن ءبىلۋ تالاپ ەتىلەتىن كاسىپتەردىڭ, ماماندىقتاردىڭ جانە لاۋازىمداردىڭ تىزبەسى ءالى جاسالعان جوق. ەگەر بۇل تىزبە ۋاقتىلى جاسالعان بولسا, وندا قازىر دۇكەندەگى ساتۋشى دا, ۇشاقتاعى ستيۋاردەسسا دا, قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىسى دە, باسقالار دا قازاق تىلىندە حال-قادەرلەرىنشە قىزمەت كورسەتىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلمەۋدەن تۋىنداپ جاتقان داۋ-دامايدىڭ ءبىرى دە بولماس ەدى.
«ەشتەن كەش جاقسى». ۇكىمەت نەمەسە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى اتالعان تىزبە تۋرالى زاڭ جوباسىن جاساۋدى قولعا الاتىن كەز جەتتى. ونى ازىرلەۋ جۇمىسىنان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دا شەت قالماۋعا ءتيىس. ويتكەنى بۇل زاڭ قازىر قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن مىڭداعان ءورىستىلدى وتانداسىمىزدىڭ ازاماتتىق قۇقىقتارىن بۇزباي, ءار ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدانىپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرىلعانى ابزال. «كەلىسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەگەندەي, جان-جاقتى ويلاستىرىلعان ورىندى شەشىم كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, وڭ وزگەرىسكە جول اشارى انىق. بۇعان ءومىر تاجىريبەسى ارقىلى كوز جەتكىزىپ ءجۇرمىز.
مىسالى, ءبىر كەزدە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ باسشىلىعى وڭىردەگى قازاق ءتىلىنىڭ كۇردەلى احۋالىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, باتىل شەشىمدەر قابىلداعانى جادىمىزدا. مەكتەپتەردە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ساباق بەرەتىن مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيى تومەن ەكەندىگى ەسكەرىلىپ, ولاردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا اتالعان پاندەردىڭ ۇزدىك ۇستازدارىنىڭ جالاقىلارىنا وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 50 پايىزدىق ۇستەمەاقى قوسىلعان. مۇنداي قولداۋعا 700-دەن استام مۇعالىم يە بولعان. سونداي-اق ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ ۇزدىك 40 ۇستازىنا اقشالاي سىياقى تاعايىندالعان. قازاق تىلىندە بالاباقشالار اشىلىپ, ولارعا باسقا ەتنوستار وكىلدەرىنىڭ بالالارى دا كوپتەپ قابىلدانعان. جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ قازاق بولىمىنە وقۋعا تۇسكەن ءورىستىلدى 17 ستۋدەنتكە ارناۋلى گرانتتار بەرىلگەن. مىنە, وسىنداي شارالاردى جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى كەڭىنەن ءتۇسىندىرۋدىڭ ناتيجەسىندە وبلىستاعى ەتنوسارالىق تاتۋلىققا ەش سىزات تۇسكەن جوق. ويتكەنى ءتىل – ۇلتى بولەك ادامداردىڭ ارازداسۋىنىڭ ەمەس, ءتۇسىنىسۋىنىڭ قۇرالى ەكەنى جۇرتشىلىق ساناسىنا ۇدايى ءسىڭىرىلىپ جاتتى. وكىنىشكە قاراي, وسىنداي يگى باستامالاردىڭ ءبىرازى كەيىن وبلىس اكىمى اۋىستىرىلعان سوڭ جالعاسىن تاپپاي, جوققا شىعارىلعانداي بولدى...