«باياعىدا بۇندايدى بيۋرولاپ تاستايتىن...»

ەسەپ كوميتەتى ءوز وتىرىسىندا بيىل اقمولا وبلىسىندا بيۋدجەت قاراجاتىن پايدالانۋ تيىمدىلىگىنە جۇرگىزىلگەن ءاۋديت­تى قورىتىندىلاي كەلىپ, «وبلىس اكىم­دىگى ءوڭىر ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستى ءتيىستى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرماعان, ءوڭىردى دامىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ وڭ ستاتيستيكانى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن جوسپارلانعان ءىس-شارالاردىڭ تۇزەتىلۋىن جانە قايتا قارالۋىن قامتاماسىز ەتۋمەن شەكتەلگەن» دەگەن تۇجىرىم جاساپتى. بۇل – كۇلبىلتەلەمەي, تۋراسىن ايتقاندا, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ءوز رەيتينگىن جاقسارتۋ ءۇشىن ادەيى كوزبوياۋشىلىقپەن اينالىسقان دەگەن ءسوز.

ەسەپ كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنە قارا­عاندا, اقمولا وڭىرىنەن سىبايلاس جەم­قورلىقتىڭ ءيىسى دە مۇڭكىپ تۇرعان سەكىلدى. ماسەلەن, بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيالىق جوبالار قولدانىستاعى زاڭنامانى ورەس­كەل بۇزا وتىرىپ ىسكە اسىرىلعان. ناقتى ايتقاندا, وبلىستىڭ قۇرىلىس باسقارماسى 15 جوبا بويىنشا مەردىگەرلىك ۇيىمدارعا اتقارىلماعان جۇمىستار ءۇشىن 248,1 ميلليون تەڭگە اۋدارعان. بۇعان قوسا, اتالعان باسقارما مەن شورتاندى جانە تسەلينوگراد اۋداندارىنىڭ قۇرىلىس بولىمدەرى جالپى سوماسى 34,4 ميل­ليون تەڭگەنىڭ ورىندالماعان جۇمىستارى بولا تۇرا, 5 وبەكتىنى پايدالانۋعا قا­بىل­داپ العان. تاعى ءبىر تاڭعالارلىعى – وبلىس اكىمدىگى تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ توڭكەرىس اۋىلىندا 180 وقۋشى ورنىنا قاجەتتىلىك بار ەكەنىنە قاراماستان, جاڭا مەكتەپ سالۋدىڭ ورنىنا, بىلتىر «KAZPACO» جشس-دان 110 وقۋشىعا ارنالعان مودۋلدىك مەكتەپتى 1,5 ميلليارد تەڭگەگە ساتىپ الىپتى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى جۋىردا اقمولا وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى 2020 جىلى كوكتەمگى-كۇزگى دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە اۋىل شارۋا­شى­لىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىنە ار­زان­­دا­تىلعان ديزەل وتىنىن جەتكىزۋ جو­نىن­دەگى وپەراتور بولۋعا جاردەمدەسىپ, كوممەرتسيالىق ۇيىم وكىلدەرىنەن اسا ءىرى مولشەردە پارا العانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, سوت ۇكىمىمەن 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلعانىن حابارلادى. بىراق بۇل ماسقارا جايتتان اقمولالىق باسشىلار ءالى ساباق الماعان سياقتى. سەبەبى ەسەپ كوميتەتى: «وبلىستا اگروونەركاسىپ سالاسىن دامىتۋ پروبلەمالارى ءتيىستى تۇردە تالدانبايدى جانە سۋبسيديا الۋشىلار اراسىندا ءبولۋ بىركەلكى جۇزەگە اسىرىلمايدى. اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنىڭ قار­جىلىق جاعدايى, مەملەكەتتىك قول­داۋعا قاجەتتىلىك جانە دوتاتسيالىق شارا­لار­دىڭ تيىمدىلىگى تالدانبايدى. وسىم­دىك شارۋا­شىلىعى سالاسىندا قايتا وڭدەۋ جانە جاڭا وندىرىستەردى كوبەيتۋ بو­يىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ءىس جۇزىندە تيىسىنشە ۇيىمداستىرىلماعان», دەپ مالىمدەپ وتىر.

«جانى اشىماستىڭ قاسىندا باسىڭ اۋىرماسىن» دەگەندەي, اقمولالىق شەنەۋ­نىكتەر بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن سا­لىنعان جالپى ۇزىندىعى 1 509 كيلومەتر ەلەكتر جەلىسىن ەنەرگيا بەرۋشى ۇيىمدارعا بەرۋ ماسەلەسىن ۋاقتىلى شەشپەگەن. سونىڭ سالدارىنان ارشالى جانە تسەلينوگراد اۋداندارىنىڭ جەكەلەگەن ەلدى مەكەندەرىنىڭ تۇرعىندارى ەلەكترمەن جابدىقتاۋ قىزمەتتەرىن زاڭدى تۇلعالارعا قولدانىلاتىن قىمبات تاريفپەن تولەۋگە ءماجبۇر بولعان.

بۇعان قوسا, 3,5 ميلليارد تەڭگە قاراجات جۇمسالعانىمەن, تسەلينوگراد اۋدانىنداعى تۇرعىندارىنىڭ سانى 13 مىڭ ادامنان اساتىن تالاپكەر جانە قاجىمۇقان اۋىلدىق وكرۋگتەرىن ورتالىق­­تاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ ما­سە­­لە­سى 2 جىلدان استام ۋاقىت بويى شە­شى­مىن تاپ­پاعان.

ەسەپ كوميتەتىنىڭ باعالاۋىنشا, اق­مولا وڭىرىندە مەديتسينا كادرلارىنىڭ تاپ­شى­لىعى, سونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جاس مامانداردى بەكىتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ جۇمىسى ناشار جولعا قويىلعان. مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ 240-ى, نەمەسە 42,7 پايىزى جالعا الىنعان ءۇي-جايلاردا ورنالاسقان, 123-ءنىڭ عيماراتتارى ابدەن توزعان. تۇرعىندارىنىڭ سانى جىلدان-جىلعا ءوسىپ, بۇگىندە 66,8 مىڭ ادامعا جەتكەن تسەلينوگراد اۋدانىندا اۋرۋحانا جوق.

 مىنە, وسىنداي شەشىلمەگەن ينفرا­قۇرى­لىمدىق ماسەلەلەر بار ەكەنىنە قاراماستان, ۇلتتىق قوردان سۇراپ الىنعان 1,9 ميللارد تەڭگە جەرگىلىكتى ماڭىزداعى جولداردى ورتاشا جوندەۋدەن وتكىزىپ, شۇڭقىرلارىن بىتەۋگە جۇمسالىپتى. بۇل بولاشاق ۇرپاق يگىلىگىنە ارنالعان ۇلت­تىق قوردىڭ قاراجاتى ءتيىمسىز پايدا­لانىلعانىن كورسەتەدى.

اۋديتورلىق تەكسەرىستەر ناتيجەسىندە انىقتالعان قارجىلىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ جالپى سوماسى – 2,8 ميلليارد تەڭگە. ەسەپ كوميتەتى 42 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتىسى بويىنشا ماتەريالداردى شارا قولدانۋ ءۇشىن ۋاكىلەتتى ورگاندارعا جى­بە­رىپتى, ال سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ءيىسى شىعىپ تۇرعان سوراقى فاكتى­لەردى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جولداپتى. ال اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمىنە جول بەرىلگەن كەمشىلىكتەردى جويۋ جانە قولدانىستاعى زاڭنامانى بۇزعان لا­ۋازىمدى تۇلعالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن قاراۋ تاپسىرىلعان.

ء«بىر كەزدە وسىنداي تەكسەرىستىڭ قو­رى­­تىن­دىسى بيلەۋشى پارتيا ورتالىق كوميتەتى بيۋروسىنىڭ وتىرىسىندا ارنايى قارالىپ, وندا بارلىق بۇزۋشىلىق بويىنشا وبلىس باسشىسى جاۋاپ بەرەتىن. وعان قاتاڭ پارتيالىق جازا قول­دانىلاتىن. بىلايشا ايتقاندا, بايا­عىدا بۇندايدى بيۋرولاپ تاستايتىن...», دەيدى ەسكى تانىسىم ەسەپ كومي­تەتىنىڭ قولدانعان شارالارىنا كوڭى­لى ونشا تولماي.

شىنىندا دا, «جاڭا دەگەنىمىز – جاقسى ۇمىتىلعان ەسكى نار­سە» دەگەندەي, وتكەن زاماننىڭ ۋاقىت سىنىنان وتكەن كەيبىر ءتيىمدى تاسىلدەرىن جاڭا قازاقستاننىڭ كادەسىنە جاراتساق, ارتىقتىعى جوق-اۋ. قايتكەندە دە ەلى­مىزدە زاڭنىڭ ۇستەمدىگى مەن باسشى-قوس­شىنىڭ بارىنە قاتىستى تەمىردەي ءتارتىپ ورناتۋعا كۇش سالعانىمىز ءجون.