الۋان-الۋان كلۋب بار, شاماسىنا قاراي شاباتىن

«توبىل» – «فەرەنتسۆاروش»

شۆەيتساريانىڭ نون قالا­سىندا جەرەبەسى تارتىلعان چەم­پيون­دار ليگاسىنىڭ ءبىرىن­شى كۆا­ليفيكاتسيالىق كەزەڭىندە «توبىل» ماجارستان بىرىنشىلىگىنىڭ 33 دۇر­كىن جەڭىمپازى «فەرەنتسۆاروش» كلۋبىمەن كەزدەسەتىن بولدى. ءبىر عاسىرلىق تاريحى بار بۋداپەشت كومانداسى ماجارستاننىڭ ەڭ اتاقتى كلۋبتارىنىڭ ءبىرى سانالادى. ولار ەل چەمپيوندىعىنان بولەك, 24 مارتە ماجارستان كۋبو­گىن جەڭىپ العان بولسا, التى رەت سۋ­پەركۋبوكتا دارا شىققان. سون­داي-اق ولار 1964/1965 جىلعى «جار­مەڭكە كۋبوگىنىڭ» (قازىرگى – ەۋ­روپا ليگاسى) فينالىندا يتاليا­نىڭ اتاقتى «يۋۆەنتۋس» كلۋبىن 1:0 ەسەبىمەن جەڭىپ, ءوز تاريحىندا ال­عاش رەت ەۋروكۋبوك باسەكەسىندە توپ جاردى.

«فەرەنتسۆاروش» – كەيىنگى ءتورت جىلدا ماجارستان چەمپيوندىعىن ەشكىمگە بەرمەي كەلەدى. 2019 جىلى چەمپيوندىق ءتاجدى قايتا كيگەن سوڭ كلۋب چەمپيوندار ليگاسىنىڭ جارىستارىنا قايتا قوسىلدى. 2020/2021 جىلعى ماۋسىمدا ولار 1995 جىلدان كەيىن العاش رەت ءتۋرنيردىڭ توپتىق كەزەڭىنە جولداما الدى. بىلتىر ەۋروپا ليگاسىنىڭ توپتىق باسەكەسىندە باق سىنادى.

Transfermarkt دەرەگى بويىنشا, قازىرگى تاڭدا «فەرەنتسۆاروشتىڭ» ترانسفەر قۇنى – 42,80 ميلليون ەۋرو. «توبىل» كومانداسىنىڭ فۋتبولشىلارى 10,13 ميلليون ەۋروعا باعالانعان. «فەرەنتسۆا­روش» ساپىندا 22 لەگيونەر بار. ونىڭ ىشىندەگى ەڭ قىمبات فۋتبولشى – تۋنيستىك ايسسا لايدۋني. ويىن­شىنىڭ نارىقتاعى قۇنى – 3,5 ميلليون ەۋرو. «توبىلدا» رۇق­سات ەتىلگەن سەگىز عانا لەگيونەر بار. ونىڭ ەڭ باعالىسى – وزبەكستاندىق يگور سەرگەەۆ. ترانسفەر قۇنى – 1,70 ميلليون ەۋرو.

«فەرەنتسۆاروش» – ەۋروكۋبوك تاريحىندا قازاقستاندىق كوماندامەن العاش رەت جولىقپاق. ەكى كوماندا اراسىنداعى العاشقى ويىن 6 شىلدەدە قوستانايدا, قارىمتا ماتچ 12 شىلدەدە بۋداپەشتتە وتەدى دەپ جوسپارلانعان.

«استانا» – «راكۋۆ»

ەلوردانىڭ «استانا» كلۋبى بيىل قاتارىنان ەكىنشى جىل ۋەفا كونفەرەنتسيا ليگاسىندا باق سىناماق. كەيىنگى جەتى جىلدا التى مارتە ەل چەمپيونى اتانىپ, چەمپيوندار ليگاسىنىڭ ىرىك­تەۋ كەزەڭىندە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن «استانا» 2020 جىلى قا­زاقستان بىرىنشىلىگىندە كۇمىس جۇلدە ولجالاپ, كونفەرەنتسيا ليگاسىندا ويناۋعا ءماجبۇر بولدى. ەلور­دالىقتار بىلتىر دا سول مەجەدەن كو­رىنىپ, تاعى دا كونفەرەنتسيا لي­گا­سىنا جولداما الدى. بيىلعى قار­سىلاس – پول­شانىڭ «راكۋۆ» كلۋبى.

«راكۋۆ» تا «استانا» سياقتى پولشا چەمپيوناتىندا «لەح» كومانداسىنا جول بەرىپ, كۇمىس جۇلدەنى قاناعات تۇتتى. 1916 جىلى قۇرىلعان كلۋب بۇگىنگە دەيىن بىر­دە-ءبىر رەت ءوز ەلىنىڭ چەمپيونى اتانباعان. سەبەبى چەنستوحوۆا قالاسىنىڭ كومانداسى ۇزاق جىلدار بويى پولشا چەمپيوناتىنىڭ ەڭ تومەنگى ليگالارىندا ويناپ, 2019 جىلى جوعارى توپقا جولداما الدى.

ەليتالى توپقا قوسىلا سالىسىمەن, قاتارىنان ەكى جىل پولشا چەمپيوناتىندا ەكىنشى ورىنعا تابان تىرەپ, ەكى مارتە پولشا كۋ­بو­­گى مەن ءبىر مارتە سۋپەركۋبو­گىن جە­ڭىپ الدى. اينالدىرعان ەكى جىل­دا زور تابىسقا جەتكەن كو­مان­­دا ء«ا» دەگەننەن ەۋروكۋ­بوك جو­­­لىنداعى جارىستا دا مامان­دار­­دىڭ تاڭدايىن قاقتىردى. كون­فە­رەن­تسيا ليگاسىنداعى تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ليتۆانىڭ «سۋ­دۋۆا» كلۋبىنان باسىم تۇسسە, كەيىن­­نەن قازاننىڭ «رۋبين» كلۋبىن جارىس جولىنان ىعىستىردى. الاي­دا پلەي-وفف كەزە­ڭىندە بەل­گيا­نىڭ تاجىريبەلى «گەنت» كو­ماندا­سىنان ايلاسىن اسىرا الماي, توپتىق كە­زەڭگە ءبىر قادام قالعاندا ءسۇرىندى.

«راكۋۆ» ۋەفا-نىڭ كلۋبتىق رەيتينگىندە 274-ورىندا تۇرسا, «اس­تانا» قازىرگى ۋاقىتتا 80-سا­تىعا ورنالاسقان. بىراق پول­شا­لىق كلۋبتىڭ ترانسفەر باعا­سى «استانادان» ەكى جارىم ەسە جوعارى. Transfermarkt «راكۋۆ» فۋت­­بول­­شىلارىن 28,5 ميلليون ەۋروعا, «استانانىڭ» ويىن­شى­لا­رىن 11,18 ميلليون ەۋروعا باعا­­لا­عان. ەكى ۇجىم اراسىنداعى ءبىرىن­شى ويىن 21 شىلدەدە پولشادا, قا­­رىم­­­تا كەزدەسۋ 28 شىلدەدە ەلوردادا وتەدى.

«قايرات» – «كيشۆاردا»

ۋەفا كونفەرەنتسيا ليگاسى­نىڭ ەكىنشى ىرىكتەۋ كەزەڭىندە الما­تى­نىڭ «قايراتى» ماجار­ستاننىڭ تاعى ءبىر ۇجىمى – «كيش­ۆاردامەن» كەزدەسەدى. بىل­تىرعى ەل چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇل­دەگەرىنە العاشقى اينالىم­دا جە­ڭىل قارسىلاس تاپ بولدى دەپ ايتۋعا بولادى. سەبەبى 2003 جىلى قۇرىلعان كوماندا بىلتىر عانا ماجارستاننىڭ جو­عارى ليگاسىنا ورالىپ, بيىل كۇمىس جۇلدەگە قول جەتكىزدى. ەل بى­رىن­شىلىگىندە دە, ەۋروكۋبوك وي­ىن­دارىندا دا تا­جىريبەسى جوق «كيشۆاردا» «قاي­راتقا» ەش قيىندىق تۋدىرماۋى كەرەك. ونىڭ ۇستىنە ماجارستان چەمپيو­ناتى اياقتالعان بەتتە كوماندادان بىرنەشە تاجىريبەلى لەگيونەر كەتىپ قالعان.

دەگەنمەن قازىرگى تاڭدا «قاي­راتتىڭ» دا جاعدايى اسا ءماز ەمەس. بىرەر اپتا بۇرىن باس باپكەر قۇر­بان بەردىەۆ كوماندادان كە­تىپ, ورنىنا كيريلل كەكەر كەلدى. سونداي-اق پولشالىق لەگيونەر ياتسەك گۋرالسكي, كامەرۋندىق داۆيد ەكۆە, وزبەكستاندىق جاسۋر جالوليددينوۆ جانە تاعى باسقا فۋتبولشىلاردىڭ كلۋبتان كەتكەنى ءمالىم. ودان بولەك, جاراقات الىپ, الاڭعا قاشان ورالاتىنى بەل­گىسىز فۋتبولشىلار دا جەتەرلىك. قازاقستاندا ترانسفەر تەرەزەسى اشىلعانىمەن, ازىرگە «قايراتتا» جاڭا فۋتبولشى ساتىپ الا قوياتىن قارجى دا, مۇمكىندىك تە جوق. سون­دىقتان باپكەرلەر قۇرامى الدا­عى ويىنداردا اكادەميا تار­بيە­لەنۋشىلەرى مەن نەگىزگى قۇ­رام­دا جۇرگەن ءبىردى-ەكىلى لەگيونەر, اتاپ ايتقاندا حوسە كانتە, جواو پاۋلو سەكىلدى ويىنشىلارعا سەنىم ارتادى.

Transfermarkt دەرەگى بويىنشا, ەكى كوماندانىڭ دا باعاسى شامالاس. ماسەلەن, لەگيونەرلەردەن (19 فۋتبولشى) جاساقتالعان «كيشۆاردا» فۋتبولشىلارىنىڭ جالپى قۇنى – 8,25 ميلليون ەۋرو. «قايرات» كلۋبى 9,45 ميلليون ەۋروعا باعالانعان.

قازىر ماجارستان چەمپيو­ناتىندا ماۋسىمارالىق ءۇزىلىس. ەۋرو­كۋبوكقا قاتىساتىن كوماندالار دەمالىستان ورالىپ, جاتتىعۋ جيىنىنا ەندى كىرىسىپ جاتىر. ال قازاقستان چەمپيوناتى ەندى قىزىپ جاتىر. فۋتبولشىلاردا ويىن تاجىريبەسى جەتەرلىك. «قاي­رات» وسى باسىمدىعىن ءتيىمدى پايدالانىپ, «كيشۆاردانى» جەڭۋگە ءتيىس. العاشقى ويىن 21 شىلدەدە الماتىدا, قارىمتا كەزدەسۋ 28 شىلدەدە كيشۆاردادا وتەدى.

«قىزىلجار» – «وسيەك»

ەۋروكۋبوك باسەكەسىنە قاتى­ساتىن قازاقستاندىق ءتورت كومان­دانىڭ ىشىندە ەڭ قيىن قارسىلاس «قىزىلجار» كومانداسىنا تاپ بولدى. ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت ەۋروپا جاسىل الاڭىندا وينايى­ن دەپ جاتقان پەتروپاۆل كلۋبى كون­فەرەنتسيا ليگاسىنىڭ ەكىنشى اينالىمىندا حورۆاتيانىڭ «وسيەك» كومانداسىمەن كەزدەسەدى.

«وسيەك» – بيىلعى حورۆاتيا چەمپيوناتىنىڭ تۋرنير كەستە­سىندە «دي­نامو» (زاگرەب) جانە «حاي­دۋك» كلۋبتارىنان كەيىن ءۇشىنشى ورىنعا يە بولدى. ىرگە­تاسى 1947 جىلى قالاعان ۇجىم ەۋرو­­­كۋبوك باسە­كەلە­رىنىڭ تۇراقتى قا­تىسۋشىسى. حور­ۆاتيالىق كلۋب­تىڭ ترانسفەر قۇنى «قىزىل­جار­دان» باقانداي التى ەسە جوعارى. ياعني «وسيەك» فۋتبول­شى­لارىنىڭ باعاسى 36,85 ميلليون ەۋرو بولسا, «قىزىلجار» كلۋبىنىڭ جالپى باعاسى – 6 ميلليون ەۋرو.

«وسيەك» قۇرامىندا قازاقستان چەمپيوناتىن جاقسى بىلەتىن ەكى فۋتبولشى بار. ءبىرى – «استانا» كلۋ­بىنىڭ بۇرىنعى جارتىلاي قورعاۋشىسى لاسلو كلياينحايسلەر, ەكىنشىسى – قاراعاندىنىڭ «شاح­تەرىندە» ويناعان شابۋىلشى ميح­رەت توپچاگيچ.

ەكى ۇجىم اراسىنداعى ءبىرىن­شى ويىن 21 شىلدەدە نۇر-سۇل­تاندا, قارىمتا كەزدەسۋ 28 شىل­دەدە وسيەك قالاسىندا وتەدى. ايتا كەتەيىك, پەتروپاۆلداعى «قارا­ساي باتىر» ستاديونى ۋەفا تالابىنا ساي كەلمەيتىندىكتەن, سول­تۇس­تىكقازاقستاندىق كوماندا ءوز الا­ڭىنداعى ويىندارىن «استانا ارە­نادا» وتكىزۋگە ءماجبۇر.