ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحىندا ەندى بۇرىنعى قازاقستان, ءھام ءبىرىنشى رەسپۋبليكا بولىپ جازىلاتىن كەزەڭدە كەزدەيسوق ادامدار دا «ەبىن تاۋىپ» مينيستر بولىپ تاعايىندالىپ, ءبىلىم سالاسىنىڭ دا, عىلىم سالاسىنىڭ دا بەرەكەسىن قاشىرعاندىقتان, قوعام قايراتكەرلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى كەيىنگى كەزدە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىن ەكىگە ءبولۋ قاجەت دەگەن پىكىر ءبىلدىرىپ ءجۇردى.
شىنتۋايتىندا, «جاڭا اتاۋلى – جاقسى ۇمىتىلعان ەسكى نارسە» دەپ فرانتسۋز زاڭگەر-جازۋشىسى جاك پەشە ايتقانداي, تاريحقا اينالعان كەڭەس زامانىندا قازاقستاندا جوعارى جانە ورتا ارناۋلى ءبىلىم مينيسترلىگى مەن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بولعان. مۇنداي ۆەدومستۆولار كەيبىر كورشىلەس مەملەكەتتەردە سول قالپىندا ساقتالىپ وتىر, ال وزبەكستان ولارعا قوسا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم مينيسترلىگىن دە قۇرىپتى.
ءادىلىن ايتساق, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىندا سوڭعى جىلدارى ءۇمىت كۇتتىرەرلىكتەي ساپالىق وزگەرىستەر بايقالىپ, مۇعالىم مارتەبەسى بيىكتەي ءتۇستى. الايدا عىلىم سالاسىندا ىلگەرىلەۋ شامالى سياقتى. ءتىپتى بىلتىر عىلىمي جوبالارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 4,4 ميلليارد تەڭگە يگەرىلمەي قالعان. مۇنىڭ ءوزى عالىمدار تاراپىنان ءجيى ايتىلىپ جۇرگەن «ەلىمىزدە عىلىمدى دامىتۋعا قارجى از بولىنەدى» دەگەن سىني پىكىردىڭ بىرجاقتىلىعىن اڭعارتادى.
ەلىمىزدىڭ عىلىم جانە ءبىلىم سالاسىندا قالىپتاسقان وسىنداي ويلانارلىق جاعدايلار مەن ويسىراعان ولقىلىقتار جانە قوعامدا ايتىلىپ جۇرگەن ورىندى ۇسىنىستار ەسكەرىلگەندىكتەن بولار, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى 11 ماۋسىمداعى جارلىعىمەن بۇرىنعى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ەكىگە ءبولىنىپ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى مەن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى قۇرىلدى.
بۇل رەتتە عىلىم مەن جوعارى ءبىلىمنىڭ باستارى بىرىكتىرىلگەنى, ال ورتا ارناۋلى ءبىلىم سالاسى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە بەرىلگەنى قيسىندى ەكەنى داۋسىز. سونىمەن قاتار ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىنا قوسىلعانى كوپشىلىك ءۇشىن توسىن شەشىم بولدى. سەبەبى ء«تىل ساياساتى كوميتەتىن وڭىرلەردە قۇرىلىمدىق بولىمشەسى جوق عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنە بەرگەننەن گورى ونى وڭىرلەردە وزىنە باعىنىشتى دەپارتامەنتتەرى بار جانە اكىمدىكتەردىڭ ءبىلىم باسقارمالارىنا ءسوزى ءوتىپ, ىقپالى جۇرەتىن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىندا قالدىرعان ءجون ەمەس پە ەدى؟ ويتكەنى مەملەكەتتىك ءتىلدى بالاباقشادان باستاپ مەڭگەرۋدى جولعا قويۋ كەرەك قوي..» دەگەن كۇماندى پىكىر تۋىنداپ تۇر. ارينە, وعان ء«تىل ساياساتىمەن عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى اينالىسقانى ءجون. ويتكەنى احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى وسى مينيسترلىككە قارايدى. ءتىل ماسەلەلەرىمەن وسى ينستيتۋت شۇعىلدانىپ, عىلىمي نەگىزدەلگەن جاڭا ادىستەمەلەردى جاساۋعا ءتيىستى. ولاردى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان رەتىندە بارلىق ۆەدومستۆوعا, سونىڭ ىشىندە وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە دە مىندەتتى تۇردە باسشىلىققا الۋ ءۇشىن ۇسىنا الادى», دەگەن ءۋاج دە ايتىلىپ جاتىر.
قالاي بولعاندا دا, عىلىم مەن ءبىلىم سالالارىندا سونى سەرپىلىس تۋعىزاتىن ماڭىزدى قادام جاسالعانى انىق. سونىڭ ناتيجەسىندە وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە باسا كوڭىل ءبولىپ, ولاردى شەشۋمەن تاباندىراق اينالىسا باستاعان ءتارىزدى. ماسەلەن, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ حابارلاۋىنشا, تاياۋدا اتالعان مينيسترلىك اپپاراتىنىڭ وتىرىسىندا وقۋشىلاردى ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى قارالىپتى. وندا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ مەكتەپتەردىڭ اسحانالارىنداعى اسپانعا شارىقتاعان باعاعا ايرىقشا نازار اۋدارىپ: «ەلوردا مەكتەپتەرىنىڭ وزىندە باعانىڭ ءوسۋى بار. 0,5 ليتر سۋدىڭ باعاسى 350 تەڭگە دەگەن – ماسقارا! باسقا وبلىستار دا مەكتەپ اسحانالارىنداعى باعانى قاراڭىزدار. جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن بۇل پروبلەما شەشىلۋى كەرەك», دەگەن ەكەن.
ارينە, مەكتەپ اسحاناسىنداعى مەيرامحانا باعاسىن جاڭا ءبىلىپ, كوكتەن تۇسكەندەي بولىپ قايران قالعان مينيسترگە ول تۋرالى ءوز قاراماعىنداعى ءبىلىم سالاسىنا جاۋاپتى باسشى قىزمەتكەرلەردىڭ نەگە بايانداماي كەلگەنى – تۇسىنىكسىز جايت. ەندى وسى ءبىلىم سالاسىن – اسىرەسە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ىسىندە بىلىق-شىلىقتىڭ ءيىسى مۇڭكىپ تۇرعان «اۆگيدىڭ ات قوراسىن» عىلىم مەن جوعارى ءبىلىمنىڭ ءبىر نارعا جۇك بولاتىن مىڭ سان شارۋاسىنان قولى بوساعان ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ءوزى تازالاۋىنا تۋرا كەلەرى انىق.