رەفەرەندۋمدى ويداعىداي وتكىزۋ – بارشاعا ورتاق جاۋاپكەرشىلىك. بۇدان بيزنەس وكىلدەرى دە تىس قالماق ەمەس. بۇگىندە «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باستاماسىمەن كاسىپكەرلەر دە الداعى رەفەرەندۋم تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدا.
پالاتا كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى اراسىندا جان-جاقتى ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ارنايى جوسپار ازىرلەپتى.
ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ تورالقا توراعاسى رايىمبەك باتالوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇزىلگەن جوسپار اياسىندا ساۋدا جانە ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا, دۇكەندەردە, باسقا دا شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىندا ءتۇرلى كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلعان. بۇدان بولەك, كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ كونسۋلتانتتارى دا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا اتسالىسۋدا. ونلاين-ۆەبينارلار دا وتكىزىلىپ جاتىر. بۇل ارقىلى 265 مىڭ ادامدى قامتۋ كوزدەلىپ وتىر.
– قازىردىڭ وزىندە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ارقىلى 4 مىڭنان اسا كاسىپكەرلىك نىسانىن ارالاپ, 90 مىڭعا جۋىق ادامدى قامتىدىق. اتاپ ايتقاندا, 220 جەلىلىك دۇكەندى, تۇرعىن ۇيلەردە ورنالاسقان 1 300 دۇكەندى, ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىساتىن 328 نىساندى, 200 نارىق پەن 1 300-دەن اسا باسقا دا نىسانداردى ارالادىق, – دەدى رايىمبەك باتالوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزى زور. اسىرەسە, ورتا, شاعىن جانە ميكرو بيزنەس سۋبەكتىلەرىندە ەڭبەك ەتەتىندەردى قامتۋ كەرەك. ويتكەنى, حالىقتىڭ كوپ بولىگى ءدال وسى سالادا شوعىرلانعان.
– وكىنىشكە قاراي, كوپ جاعدايدا بيزنەستەگى ادامدار مۇنداي ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنان سىرت قالىپ جاتادى. ولارعا ەلدەگى ساياسي وقيعالار تۋرالى اقپارات تا دۇرىس جەتكىزىلمەيدى. ءبىز بۇل جولى وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋدى ءجون كوردىك. ونىڭ ۇستىنە ۇلتتىق پالاتانىڭ حالىقپەن جۇمىس ىستەۋدە قالىپتاسقان وزىندىك تاجىريبەسى بار, رەسۋرسى دا جەتكىلىكتى. ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا پالاتانىڭ وڭىرلىك فيليالدارى, كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى تەگىس جۇمىلدىرىلدى جانە بۇل دۇرىس قادام بولدى دەپ ەسەپتەيمىن, – دەيدى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ تورالقا توراعاسى.
ونىڭ پىكىرىنشە, قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدە وڭ وزگەرىستەر باستالدى. حالىق وسىنىڭ بارىنەن ۋاقىتىلى حاباردار بولۋى كەرەك.
– رەفەرەندۋم اشەيىن ناۋقان ەمەس. ول – بولاشاعىمىزدى تاڭداۋ. سوندىقتان ونىڭ ماڭىزدىلىعىن ءبارىمىز ءتۇسىنۋىمىز كەرەك, – دەيدى ر.باتالوۆ.
شىمكەنت قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان قابىشتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, حالىقتى رەفەرەندۋمعا شاقىرۋ, كونستيتۋتسياعا ەنەتىن وزگەرىستەردى حالىققا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءۇشىنشى مەگاپوليستە دە قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.
– وسى اپتادا شاھارداعى ءىرى ساۋدا ورىندارى مەن ءۇي ىرگەسىندە ورنالاسقان دۇكەندەردى ارالادىق. حالىقتىڭ دەنى الداعى ساياسي شارادان حاباردار. دەگەنمەن وزگەرىستەردى ەگجەي-تەگجەي تۇسىندىرۋگە تىرىستىق. شىن مانىندە, بۇل رەفەرەندۋمدا حالىقتىق ازاماتتىق بەلسەندىلىگى بايقالاتىن بولادى. سوندىقتان وعان بيزنەس وكىلدەرى دە تەگىس قاتىسادى. جاڭا قازاقستان – جالاڭ ۇران ەمەس. ول جاڭا ءھام ادىلەتتى قوعام قۇرۋ قاعيداتى. دەمەك حالىق ءوز پىكىرىن اشىق ايتۋى كەرەك. سوعان بەرىلگەن ۇلكەن مۇمكىندىكتىڭ ءبىرى – الداعى رەفەرەندۋم. ونداعى وزگەرىستەردىڭ اۋقىمىن ەسكەرسەك, رەفەرەندۋمعا ەل تۇرعىندارىنىڭ تەگىس قاتىسۋى ماڭىزدى, – دەيدى نۇرلان قابىشتاەۆ.
«باسەكەلەستىك ساياساتتى دامىتۋ جانە قورعاۋ ورتالىعى» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى, كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردى ءتۇسىندىرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق شتابتىڭ مۇشەسى مارات ءمۇستافيننىڭ پىكىرىنشە, حالىق, ونىڭ ىشىندە بيزنەس وكىلدەرى بۇل رەفەرەندۋمدى ۇزاق كۇتتى.
– قاڭتار قاسىرەتى ەلدەگى وزگەرىستەرگە جول اشتى. بۇل وزگەرىستەردى بيزنەس تە ۇزاق كۇتتى. اسىرەسە شاعىن جانە ورتا بيزنەس. وسى كۇنگە دەيىن ءىرى بيزنەسكە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ كەلدى دە, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە بەرتىن عانا ءمان بەرىلە باستادى. ال دامىعان ەلدەر ەل ەكونوميكاسىنداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋعا تىرىسادى. سەبەبى ەكونوميكانى كوتەرەتىن دە سول سەكتور. مەنىڭشە, الداعى وزگەرىستەردەن سوڭ, ەلدەگى كاسىپكەرلىك سالاسىنىڭ تىنىسى اشىلادى. سوندىقتان الداعى رەفەرەندۋمنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىز, – دەيدى مارات مۇستافين.