پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەل بيلىگىنىڭ تىزگىنىن ءوز قولىنا الىسىمەن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ۇسىنىپ, قاراپايىم ادامداردى تولعاندىرعان تالاي كوكەيكەستى ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ۇيىتقى بولىپ كەلەدى. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوز قىزمەتىن, كونستيتۋتسيامىزدا جازىلعانىنداي, «مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى – حالىق» دەگەن باستى قاعيداتقا سۇيەنە اتقارىپ وتىرعانىن ايعاقتايدى.
ەلىمىزدەگى ساياسي رەفورمالار ەكونوميكالىق رەفورمالارعا قاراعاندا الدەقايدا كەشەۋىلدەتىلىپ, مۇنىڭ ءوزى دامۋ جولىمىزداعى ۇلكەن بوگەسىنگە اينالعانىن اشىق ايتقان پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋىندا جۇرتشىلىق كوكەيىندە كوپتەن جۇرگەن, ابدەن ءپىسىپ-جەتىلگەن ساياسي ماسەلەلەردى شەشۋ جونىندەگى بىرقاتار ۇسىنىسىن جاريالاعانى بەلگىلى. سوعان وراي بەلگىلى زاڭگەرلەر, قوعام قايراتكەرلەرى ەنگىزىلگەن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, ونىڭ وتىرىستارىندا اتا زاڭنىڭ 33 بابىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار پىسىقتالدى. دايىندالعان زاڭ جوباسىن مەملەكەت باسشىسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قاراۋىنا جىبەرىپ, كۇنى كەشە ونىڭ وڭ قورىتىندىسى شىعارىلدى. ەندى ونى بۇرىنعى ادەتپەن پارلامەنتكە جىبەرىپ, ءبىر-ەكى اپتانىڭ ىشىندە جەدەلدەتە قابىلداپ جىبەرۋگە دە بولار ەدى. بىراق پرەزيدەنت ءوزى جاريالاعان جاڭا قازاقستاننىڭ ءھام ەكىنشى رەسپۋبليكانىڭ نەگىزىن قالايتىن اسا ماڭىزدى كونستيتۋتسيالىق رەفورمانى ات توبەلىندەي از توپتىڭ ەمەس, بۇكىل حالىقتىڭ تالقىسىنا سالۋدى ءجون كورىپ, رەفەرەندۋم وتكىزۋدى ۇسىندى. اتا زاڭدا: «حالىق بيلىكتى تىكەلەي رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم جانە ەركىن سايلاۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرادى, سونداي-اق ءوز بيلىگىن جۇزەگە اسىرۋدى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەرەدى», دەپ جازىلعانىن ەسكەرسەك, ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى جىلدارىندا مۇنداي مۇمكىندىك حالقىمىزعا ەكىنشى رەت بەرىلمەكشى. ءسويتىپ, كونستيتۋتسياعا ەنگىزۋ ۇسىنىلعان وزگەرىستەردىڭ ءبارىن دە كونستيتۋتسيالىق كەڭەس تولىق ماقۇلداعانىمەن, شەشۋشى تاڭداۋدى جاساۋ قۇقىعى حالىقتىڭ وزىنە ۇسىنىلىپ وتىر.
ال اتا زاڭعا پرەزيدەنت باستاماشىلىق ەتكەن تۇزەتۋلەردىڭ ىشىندە حالقىمىزدىڭ تاعدىرىنا, ەلىمىزدىڭ دامۋىنا زور ىقپالىن تيگىزەتىن ۇلكەن وزگەرىستەر بار. ماسەلەن, «جەر تاعدىرى – ەل تاعدىرى» دەپ سانايتىن ۇلتىمىز ءۇشىن كونستيتۋتسيانىڭ 6-بابىنىڭ 3-تارماعىن: «جەر جانە ونىڭ قويناۋى, سۋ كوزدەرى, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسى, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسىلى. حالىق اتىنان مەنشىك قۇقىعىن مەملەكەت جۇزەگە اسىرادى. جەر, سونداي-اق زاڭدا بەلگىلەنگەن نەگىزدەردە, شارتتار مەن شەكتەردە جەكە مەنشىكتە دە بولۋى مۇمكىن» دەپ وزگەرتۋدىڭ ءمان-ماڭىزى ەرەكشە. بۇل الداعى ۋاقىتتا جەرگە قاتىستى ماڭىزدى رەفورمالار جەر يەسى – حالىقتىڭ پىكىرى ەسكەرىلمەي شەشىلمەيدى دەگەن ءسوز.
مەملەكەت باسشىسى ەلدە ءبارىن ءبىر-اق ادام مەن ونىڭ توڭىرەگىندەگىلەر شەشەتىن «سۋپەرپرەزيدەنتتىك» جۇيەدەن باس تارتىپ وتىرعانى دا وتە ماڭىزدى. اتا زاڭعا سايكەس ول بارلىق ازامات ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىكتەردىڭ كەپىلى بولۋعا ءتيىس. سوندىقتان دا, كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا سايكەس ەندى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ جاقىن تۋىستارىنىڭ مەملەكەتتىك ساياسي قىزمەتشىلەر, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ باسشىلارى لاۋازىمدارىن اتقارۋعا قۇقىعى بولمايدى .
قازىرگى سايلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرىپ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ سايلاۋىندا پروپورتسيالىققا قوسا, ماجوريتارلىق جۇيەنى دە ەنگىزۋ ازاماتتاردىڭ ساياسي بەلسەندىلىگىن, تومەنگى پالاتادا كوزقاراستاردىڭ ارالۋاندىعىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. بۇل ساياسي پارتيالاردان سايلانعان دەپۋتاتتارى كەيدە فراكتسيالىق قاتاڭ تارتىپكە باعىنىپ, ايتار ءسوزىن ايتا الماي جۇرگەن ءماجىلىستىڭ بەدەلىن ارتتىرا تۇسەرى انىق.
پرەزيدەنتتىڭ ەلىمىزدە بۇرىن بولعان كونستيتۋتسيالىق سوتتى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى باستاماسى دا جاڭا قازاقستان ءھام ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى قادام ەكەنى داۋسىز. ول ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتە تۇسپەك. سەبەبى ەندى وعان قاراپايىم ازاماتتار دا تىكەلەي جۇگىنە الادى. ال وسىعان دەيىن كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە جۇگىنۋ قۇقىعى ءتىپتى پارلامەنتتىڭ جەكەلەگەن دەپۋتاتتارىنا دا بەرىلمەگەن بولاتىن.
مىنە, وسىنداي ورەلى دە ومىرشەڭ وزگەرىستەردى اتا زاڭعا ەنگىزۋ ماسەلەسىن ەندى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىساتىن حالىقتىڭ ءوزى شەشپەك.